Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Ο καταναλωτής δικαιούται ασφαλή εφοδιασμό και τεκμηριωμένες αποφάσεις για τις επενδύσεις που καλείται να πληρώσει. Η υποχρέωση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ) δεν εξαντλείται στον εντοπισμό ενός τεχνικού κινδύνου. Περιλαμβάνει τη συνεπή αντιμετώπισή του στη λειτουργία και την επιλογή της κατάλληλης λύσης με το μικρότερο συνολικό κόστος.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόταση αναβάθμισης του εξοπλισμού διακοπής στους υποσταθμούς «Κεντρικός Βασιλικός» και «Νότιος Βασιλικός» από 40 σε 63 kA, με εκτιμώμενο κόστος δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Πρόκειται για την ικανότητα του εξοπλισμού να διακόπτει με ασφάλεια τα ισχυρά ρεύματα που εμφανίζονται σε περίπτωση βραχυκυκλώματος.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν χρειάζεται η αναβάθμιση. Είναι αν ο ΔΣΜΚ διαχειρίστηκε το πρόβλημα βέλτιστα, έγκαιρα και με συνέπεια: πώς συνέδεσε τις μεταβαλλόμενες προβλέψεις, τις αποφάσεις λειτουργίας, τις διαθέσιμες εναλλακτικέςκαι το προκαλούμενο ρίσκο με την απαίτηση για άμεση αναβάθμιση.

Οι προβλέψεις άλλαξαν. Ο σχεδιασμός;

Σύμφωνα με τα στοιχεία των τελευταίων δεκαετών προγραμμάτων που εξετάζουμε, η πρόβλεψη θερινής μέγιστης ζήτησης του συστήματος μεταφοράς για το 2029 διαμορφώθηκε ως εξής:

ΠρόγραμμαΠρόβλεψη ζήτησης για το 2029
2024-20331.400 MW
2025-20341.300 MW
2026-20351.190 MW

Η διαφορά είναι 210 μεγαβάτ (MW). Με βάση τα 1.190 MW, η αρχική πρόβλεψη είναι περίπου 18% υψηλότερη από τη νεότερη. Πρόκειται για ουσιώδη αναθεώρηση για το ίδιο έτος.

Χαμηλότερη ζήτηση μπορεί να επιτρέπει λιγότερες ταυτόχρονα συγχρονισμένες συμβατικές μονάδες στους συγκεκριμένους υποσταθμούς και, συνεπώς, χαμηλότερα ρεύματα βραχυκύκλωσης. Η δυνατότητα αυτή πρέπει να εξεταστεί σε συνάρτηση με τις νεότερες παραδοχές για επαναξιολόγηση της ανάγκης για αναβάθμιση.

Εφόσον η μελέτη αναβάθμισης στηρίχθηκε στην υψηλότερη πρόβλεψη, ο ΔΣΜΚ οφείλει να εξηγήσει αν η αναθεώρηση επηρεάζει την έκταση της επένδυσης και, εάν όχι, γιατί. Δεν αρκεί να αλλάζουν οι αριθμοί στους πίνακες. Πρέπει να επανεξετάζεται τι σημαίνουν για τις επενδυτικές επιλογές.

Το «χειρότερο σενάριο» δεν επιλέγει μόνο του τη λύση

Άλλο η απαίτηση προστασίας και άλλο η επιλογή του τρόπου με τον οποίο αυτή εξασφαλίζεται. Η επίκληση του «χειρότερου σεναρίου» δεν δικαιολογεί από μόνη της μια συγκεκριμένη επένδυση.

Στο εξεταζόμενο σενάριο, το μέγιστο ρεύμα βραχυκύκλωσης συνδέεται με συνδυασμό ακραίων παραδοχών:

●      μηδενική ή αμελητέα αντίσταση στο σημείο της βλάβης,

●      συγκεκριμένο τύπο και θέση σφάλματος,

●      μέγιστη θερινή ζήτηση στο προβλεπόμενο επίπεδο και

●      ταυτόχρονη σύνδεση του συνόλου των συμβατικών μονάδων στο Βασιλικό.

Ο συνδυασμός αυτών των παραδοχών δεν αποδεικνύει από μόνος του ότι ο κίνδυνος είναι στατιστικά αμελητέος. Χρειάζεται να υπολογιστούν η πιθανότητα της κρίσιμης βλάβης όσο επικρατούν αυτές οι συνθήκες, η διάρκειά τους και οι πιθανές συνέπειες.

Στο διαθέσιμο υλικό δεν παρουσιάζεται τέτοια ποσοτικοποίηση ούτε η συνεκτίμησή της στην οικονομική αξιολόγηση. Η επίκληση εξωτερικής μελέτης ή συμβούλου δεν υποκαθιστά την ανεξάρτητη εξέταση των παραδοχών, του εύρους ανάθεσης και των εναλλακτικών.

Η ποσοτική αξιολόγηση επιτρέπει να εξεταστεί η ανάληψη μετρήσιμου ρίσκου όπου επιτρέπεται, χωρίς παραβίαση υποχρεωτικών απαιτήσεων ασφάλειας. Παράλληλα, η αναβάθμιση πρέπει να συγκριθεί με λύσεις όπως οι περιοριστές ρεύματος βραχυκύκλωσης και η αλλαγή όδευσης μέρους της παραγωγής. Το ζητούμενο είναι ποια επιλογή εξασφαλίζει την απαιτούμενη προστασία με το μικρότερο συνολικό κόστος και το λιγότερο ρίσκο.

Άμεση αναβάθμιση, διαφορετική λειτουργική πρακτική

Η κριτική μας δεν διατυπώνεται εκ των υστέρων. Από το 2024 είχαμε προτείνει ανεξάρτητη επαναξιολόγηση και διερεύνηση της περιστασιακής αλλαγής όδευσης μέρους της παραγωγής προς παρακείμενους υποσταθμούς. Επανήλθαμε το 2025 και το 2026, συνδέοντας τις εισηγήσεις μας με την επιτάχυνση του «Δυτικού Βασιλικού» και της αποθήκευσης.

Η απαίτηση άμεσης αναβάθμισης πρέπει να κριθεί μαζί με τις αποφάσεις λειτουργίας. Το καλοκαίρι του 2025, σύμφωνα με την εκτίμησή μας, η συγχρονισμένη συμβατική ισχύς στο Βασιλικό ξεπέρασε το προβαλλόμενο όριο των περίπου 850 MW. Με ποια τεχνική αιτιολόγηση επιτράπηκε αυτή η λειτουργία; Τυχόν διαφορετικές συνθήκες ή πρόσθετα προστατευτικά μέτρα πρέπει να εξηγούν τη διαφοροποίηση από το όριο που στήριζε την απαίτηση αναβάθμισης.

Το καλοκαίρι του 2026, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, εφαρμόστηκε περιστασιακή αλλαγή όδευσης μέρους της παραγωγής, λύση που είχαμε ήδη εισηγηθεί. Μπορούσε να είχε αξιοποιηθεί νωρίτερα; Και σε ποιον βαθμό μπορεί να καλύψει τη μεταβατική περίοδο ή να περιορίσει την έκταση της αναβάθμισης;

Αυτή είναι η ουσιαστική αντίφαση που απαιτεί εξήγηση: η αναβάθμιση παρουσιάζεται ως επείγουσα, ενώ η λειτουργική πρακτική υποδεικνύει περιθώρια διαφορετικής αντιμετώπισης. Πρέπει να αξιολογηθεί αν ο ΔΣΜΚ εφάρμοσε συνεπή κριτήρια ασφάλειας και αξιοποίησε εγκαίρως τις διαθέσιμες λύσεις.

Κίνδυνος κατά την κατασκευή

Ο αναφερόμενος ορίζοντας ολοκλήρωσης έως το 2029, με ενδεχόμενη καθυστέρηση ακόμη και έως το 2032, θέτει δύο ζητήματα: πώς θα διασφαλιστεί η επάρκεια κατά την κατασκευή και κατά πόσο το έργο θα παραμένει αναγκαίο στην προτεινόμενη έκταση όταν ολοκληρωθεί.

Οι μονάδες του ηλεκτροπαραγωγού σταθμού Βασιλικού αποτελούν κρίσιμη υποδομή για την επάρκεια της χώρας. Εκτεταμένες παρεμβάσεις, ιδίως εάν συμπέσουν με ελέγχους και δοκιμές για τη χρήση φυσικού αερίου, μπορεί να προκαλέσουν αποσυνδέσεις, καθυστερήσεις ή περιορισμούς διαθεσιμότητας. Εάν χρειαστούν προσωρινές μονάδες, η δαπάνη τους πρέπει να συνυπολογιστεί στο κόστος της αναβάθμισης.

Ο ΔΣΜΚ και η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ), στο πλαίσιο των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους, οφείλουν να διασφαλίσουν ότι η αντιμετώπιση ενός κινδύνου δεν δημιουργεί άλλον στον εφοδιασμό.

Παράλληλα, πρέπει να συνεκτιμηθεί πώς το φυσικό αέριο, η αποθήκευση, η αναβάθμιση της Δεκέλειας και άλλη συμβατική παραγωγή, ο «Δυτικός Βασιλικός» και η ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector (GSI) επηρεάζουν τη λειτουργία των μονάδων, τις ροές ισχύος και τα ρεύματα βραχυκύκλωσης.

Ένα έργο δεκάδων εκατομμυρίων οφείλει να δικαιολογείται για τις συνθήκες της περιόδου κατά την οποία θα λειτουργεί, όχι μόνο για τις συνθήκες του 2024.

Συνολική αξιολόγηση, συγκεκριμένη διόρθωση

Κάνει, λοιπόν, καλά τη δουλειά του ο ΔΣΜΚ στη συγκεκριμένη υπόθεση; Η περιγραφόμενη ακολουθία αποφάσεων δεν δικαιολογεί θετική απάντηση. Αναδεικνύει σοβαρό ζήτημα συνέπειας μεταξύ της απαίτησης για αναβάθμιση, της λειτουργικής πρακτικής και της προσαρμογής του σχεδιασμού στα νεότερα δεδομένα και στα δεδομένα που θα ισχύουν με την ολοκλήρωση του έργου.

Για ουσιαστική διόρθωση πορείας προτείνονται:

1. Παγοποίηση της απόφασης του ΔΣΜΚ για αναβάθμιση των υφιστάμενων υποσταθμών μεταφοράς του Βασιλικού στη βάση του «χειρότερου σεναρίου», μέχρι την ολοκλήρωση ανεξάρτητης επαναξιολόγησης, χωρίς αναστολή των αναγκαίων μέτρων ασφαλούς λειτουργίας.

2. Ανεξάρτητη επαναξιολόγηση της αναγκαιότητας της αναβάθμισης, με επικαιροποιημένες παραδοχές και σενάρια ανάληψης μετρήσιμου ρίσκου, εντός των απαιτήσεων ασφάλειας. Να εξεταστούν οι συνθήκες που αναμένεται να επικρατούν όταν ολοκληρωθεί το έργο, λαμβάνοντας υπόψη το νέο υποσταθμό «Δυτικός Βασιλικός», την αποθήκευση, την πρόσθετη συμβατική παραγωγή και τα διαφορετικά σενάρια λειτουργίας ή καθυστέρησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector (GSI).

3. Διερεύνηση τεχνικών λύσεων που θα μπορούσαν να καταστήσουν την αναβάθμιση αχρείαστη, όπως η δυνατότητα έκτακτης όδευσης μέρους της παραγωγής από την περιοχή του Βασιλικού προς παρακείμενους υποσταθμούς — πρακτική που, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, εφάρμοσε ο ΔΣΜΚ το 2026.

Η ανεξάρτητη αξιολόγηση πρέπει να εξετάσει μαζί όσα ο ΔΣΜΚ ζήτησε να κατασκευαστούν και όσα επέτρεψε στη λειτουργία του συστήματος. Να κρίνει αν οι αποφάσεις του ήταν δικαιολογημένες και ποια λύση εξασφαλίζει την απαιτούμενη ασφάλεια με το μικρότερο συνολικό κόστος.

Πριν δεσμευθούν χρήματα που θα πληρώσει ο καταναλωτής, πρέπει να διορθωθούν όσες λανθασμένες επιλογές ή παραλείψεις διαπιστωθούν.

* Ηλεκτρολόγος μηχανικός, με πολυετή πείρα στη λειτουργία του Ηλεκτρικού Συστήματος