Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ στην ιστορία, με επιπτώσεις που ξεπερνούν τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία εξαιτίας των διαταραχών στον εφοδιασμό από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΙΕΑ), η κρίση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και αναμένεται να επηρεάσει για χρόνια τις ενεργειακές αγορές, τις επενδύσεις και τις στρατηγικές των κυβερνήσεων.

Στην ετήσια έκθεση World Energy Outlook 2026, ο ΙΕΑ εκτιμά ότι μέχρι τον Νοέμβριο οι διαταραχές στις ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο είχαν προκαλέσει σωρευτικές απώλειες 2,8 δισ. βαρελιών πετρελαίου και 60 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου.

Παρά τις παρεμβάσεις για την αποτροπή μεγαλύτερων ελλείψεων, τα περιθώρια αντίδρασης του διεθνούς ενεργειακού συστήματος περιορίζονται, μεταφέροντας ολοένα μεγαλύτερο μέρος του κόστους στους καταναλωτές.

Ιδιαίτερα έντονες είναι οι πιέσεις στην αγορά ντίζελ, με τις τιμές να έχουν ξεπεράσει τα 200 δολάρια ανά βαρέλι, επηρεάζοντας τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Στα $1,6 τρισ. ο λογαριασμός για εισαγωγές ενέργειας

Η έκταση της κρίσης αποτυπώνεται στην εξάρτηση μεγάλου μέρους του πλανήτη από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.

Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, τα τρία τέταρτα του παγκόσμιου πληθυσμού ζουν σε χώρες που εισάγουν πετρέλαιο ή φυσικό αέριο, ενώ περισσότεροι από τέσσερα δισεκατομμύρια άνθρωποι κατοικούν σε κράτη που εξαρτώνται από τα Στενά του Ορμούζ για περισσότερο από το 30% των πετρελαϊκών προμηθειών τους.

Πριν από την κρίση, περίπου το 80% του πετρελαίου και σχεδόν το 90% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που διέρχονταν από τα Στενά κατευθύνονταν προς την Ασία.

Παρά τη μείωση της ζήτησης, η συνολική δαπάνη για εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου εκτιμάται ότι θα φτάσει τα $1,6 τρισ. το 2026, καταγράφοντας αύξηση 25% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Η παρέμβαση με 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα

Η διεθνής αγορά απέφυγε ακόμη μεγαλύτερη διαταραχή χάρη στην αύξηση της παραγωγής από χώρες εντός και εκτός Περσικού Κόλπου, στην αξιοποίηση εναλλακτικών διαδρομών μεταφοράς και στον περιορισμό των αγορών πετρελαίου από την Κίνα.

Καθοριστική ήταν η απόφαση των κρατών μελών του ΙΕΑ να προχωρήσουν στη μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, συνολικού ύψους 400 εκατ. βαρελιών.

Παράλληλα, κυβερνήσεις έλαβαν μέτρα για την προστασία των καταναλωτών, χωρίς ωστόσο να αποτραπούν οι ανατιμήσεις και οι ελλείψεις που εμφανίστηκαν σε ορισμένες αγορές.

Ο Οργανισμός προειδοποιεί ότι, όσο παρατείνεται η κρίση, τόσο περιορίζονται τα διαθέσιμα περιθώρια διαχείρισης νέων διαταραχών.

Νέοι αγωγοί $40 δισ. για την παράκαμψη του Ορμούζ

Η ενεργειακή κρίση αναμένεται να επηρεάσει τις μακροπρόθεσμες αποφάσεις των κυβερνήσεων, επαναφέροντας την ασφάλεια εφοδιασμού στο επίκεντρο της ενεργειακής πολιτικής.

Ο ΙΕΑ αναδεικνύει τρεις βασικές κατευθύνσεις: διαφοροποίηση των προμηθευτών και των διαδρομών μεταφοράς, αξιοποίηση περισσότερων εγχώριων ενεργειακών πόρων και επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού.

Ήδη εξετάζεται η κατασκευή νέων πετρελαιαγωγών συνολικής δυναμικότητας 7 εκατ. βαρελιών ημερησίως, οι οποίοι θα παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, με εκτιμώμενο κόστος επένδυσης $40 δισ.

Παρά την ανάπτυξη εναλλακτικών υποδομών, η Μέση Ανατολή αναμένεται να διατηρήσει σημαντικό ρόλο στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Η έκθεση εξετάζει διαφορετικά σενάρια για τη διάρκεια της κρίσης, με τα βασικά να προϋποθέτουν σταδιακή αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας από το Ορμούζ έως το τέλος του 2027.

Εάν οι διαταραχές συνεχιστούν για μεγαλύτερο διάστημα, ενδέχεται να επιταχυνθεί η στροφή σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας και να περιοριστεί ταχύτερα η εξάρτηση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Πετρέλαιο: Οι προβλέψεις για ζήτηση και τιμές έως το 2050

Οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις του ΙΕΑ διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με τις ενεργειακές πολιτικές που θα εφαρμοστούν.

Στο σενάριο διατήρησης των σημερινών πολιτικών (Current Policies Scenario – CPS), η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου προβλέπεται να αυξηθεί στα 106 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2035 και στα 114 εκατ. το 2050.

Αντίθετα, στο σενάριο εφαρμογής των ανακοινωμένων πολιτικών (Stated Policies Scenario – STEPS), η ζήτηση σταθεροποιείται κοντά στα 103 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το 2030 και υποχωρεί στα 96 εκατ. το 2050.

Σε ένα τρίτο σενάριο, με ταχύτερη αντίδραση των κυβερνήσεων στην ενεργειακή κρίση, η ζήτηση περιορίζεται στα 85 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το 2050.

Αντίστοιχες διαφοροποιήσεις καταγράφονται και στις προβλέψεις για τις τιμές του πετρελαίου.

Σενάριο ΙΕΑΤιμή το 2035Τιμή το 2050
Διατήρηση σημερινών πολιτικών (CPS)$85$106
Ανακοινωμένες πολιτικές (STEPS)$75$70
Ταχύτερη αντίδραση στην κρίση$72$62

Τιμές ανά βαρέλι, σε σταθερές τιμές.

Ο ΙΕΑ σημειώνει ότι, ανεξαρτήτως της πορείας της ζήτησης, θα απαιτηθούν νέες επενδύσεις στην παραγωγή, καθώς τα υφιστάμενα κοιτάσματα εξαντλούνται σταδιακά.

Στο σενάριο CPS, έως το 2035 προβλέπεται παραγωγή περίπου 10 εκατ. βαρελιών ημερησίως από ήδη εγκεκριμένα έργα, ενώ θα χρειαστούν επιπλέον 17 εκατ. βαρέλια ημερησίως από επενδύσεις που δεν έχουν ακόμη λάβει τελική έγκριση.

Παράλληλα, δημιουργούνται νέες ευκαιρίες για παραγωγούς εκτός Περσικού Κόλπου. Στη Βενεζουέλα, για παράδειγμα, η παραγωγή προβλέπεται να φτάσει τα 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2035, με επενδύσεις περίπου $70 δισ. μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Ο Οργανισμός επισημαίνει επίσης ότι, μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης, δεν αποκλείεται η αγορά να αντιμετωπίσει περίοδο υπερπροσφοράς και χαμηλότερων τιμών, εφόσον η ανάκαμψη της παραγωγής συμπέσει με διαρθρωτική μείωση της ζήτησης.

Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται ταχύτερα από την οικονομία

Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε περίοδο ταχείας αύξησης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς ενισχύονται η ηλεκτροκίνηση, οι αντλίες θερμότητας, ο κλιματισμός, οι βιομηχανικές εφαρμογές και τα κέντρα δεδομένων.

Από το 2019, η ζήτηση ηλεκτρισμού αυξάνεται κατά 3,3% ετησίως, ρυθμό υψηλότερο από την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΕΑ, την επόμενη δεκαετία η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας θα αυξηθεί κατά περισσότερες από 10.000 τεραβατώρες (TWh).

Το μερίδιο του ηλεκτρισμού στην τελική κατανάλωση ενέργειας προβλέπεται να πλησιάσει το 30%, από περίπου 23% σήμερα.

Η εξέλιξη απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε ηλεκτρικά δίκτυα, με τον Οργανισμό να εκτιμά ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον 25 εκατ. χιλιόμετρα νέων γραμμών ηλεκτρισμού και αναβάθμιση ή αντικατάσταση ακόμη 15 εκατ. χιλιομέτρων την επόμενη δεκαετία.

ΑΠΕ: Έως το 50% της παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγής το 2035

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται να ενισχύσουν σημαντικά το μερίδιό τους στην παγκόσμια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Το 2025 η παραγωγή από φωτοβολταϊκά αυξήθηκε κατά 600 TWh, με την ηλιακή ενέργεια να καταγράφει τη μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης.

Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, το μερίδιο των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή θα αυξηθεί από 33% σε 45%-50% έως το 2035, ανάλογα με το σενάριο.

Στο STEPS, οι ανανεώσιμες πηγές καλύπτουν το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρισμού, με τα φωτοβολταϊκά να αναδεικνύονται στη μεγαλύτερη επιμέρους πηγή.

Καθοριστική σημασία θα έχει η αποθήκευση ενέργειας, καθώς η εγκατεστημένη ισχύς των μπαταριών προβλέπεται να αυξηθεί από περίπου 300 GW σήμερα σε περισσότερα από 2.100 GW το 2035.

Παράλληλα, ενισχύεται το ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια, με σχεδόν 90 GW νέας ισχύος υπό κατασκευή, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 35 ετών.

Η επόμενη πρόκληση για την ενεργειακή ασφάλεια

Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η κρίση του 2026 μπορεί να επιταχύνει τη διαμόρφωση ενός διαφορετικού παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, με μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ και αυξημένη χρήση ηλεκτρισμού.

Ωστόσο, η μετάβαση αυτή δεν εξαλείφει αυτομάτως τους κινδύνους για τον εφοδιασμό. Αντίθετα, δημιουργεί νέες εξαρτήσεις από τα ηλεκτρικά δίκτυα, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και τις αλυσίδες παραγωγής τεχνολογικού εξοπλισμού.

Για τις χώρες που βασίζονται στις εισαγωγές καυσίμων, η ανάπτυξη εγχώριων ανανεώσιμων πηγών, η ενίσχυση των ηλεκτρικών υποδομών και η διαφοροποίηση των προμηθειών αποκτούν μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.

Η ενεργειακή ασφάλεια, σύμφωνα με τον ΙΕΑ, θα εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την ικανότητα των κρατών να διασφαλίζουν αξιόπιστη, οικονομικά ανταγωνιστική και διαφοροποιημένη τροφοδοσία, σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Capital.gr