Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Χορεύτριες που ισούνται με πόρνες, μαγεία, μαντεία, αλήτες και περιπλανώμενοι, κυπριακές λίρες, ακόμη και λειτουργία σιδηρόδρομων στην Κύπρο. Δεν πρόκειται για κάποια θεατρική παράσταση ή τηλεοπτική σειρά εποχής. Οι αναφορές αυτές, εν έτει 2026, περιλαμβάνονται στον Ποινικό Κώδικα της Κυπριακής Δημοκρατίας και αποτελούν αιτίες ή πιθανές μελλοντικές αιτίες διεθνούς διασυρμού της χώρας από αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.  

Το ζήτημα του εκσυγχρονισμού του Ποινικού Κώδικα επανήλθε πρόσφατα στην επικαιρότητα μετά την προσφυγή μουσουλμάνου κατοίκου της Λάρνακας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, εξαιτίας νομοθετικής πρόνοιας που απαγορεύει την παρουσία χορεύτριας σε μουσουλμανικές γιορτές. Η υπόθεση κατέληξε σε φιλικό διακανονισμό, με την Κυπριακή Δημοκρατία να καταβάλλει €5.000 και να δεσμεύεται για την κατάργηση της επίμαχης διάταξης.

Η υπόθεση άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών, κατά την οποία αναδείχθηκε η ανάγκη συνολικής αναθεώρησης του Κώδικα, αντί της συνέχισης των αποσπασματικών τροποποιήσεων που πραγματοποιούνται εδώ και δεκαετίες.

Για το θέμα μιλούν στον «Φ της Κυριακής» η Επίτροπος Νομοθεσίας Σοφία Κλέοπα Χατζηκυριάκου και ο Γραμματέας του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου και Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Κερύνειας, Νικόλας Κωνσταντινίδης. Αμφότεροι αναφέρονται στη σημερινή κατάσταση και καταθέτουν απόψεις για τα βήματα προς μια μεταρρύθμιση που θα λύσει το ζήτημα οριστικά.

Μουσουλμανικές γιορτές: Φυλάκιση για την παρουσία χορεύτριας

Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές αναχρονιστικές διατάξεις είναι το άρθρο 97 του Ποινικού Κώδικα, το οποίο αφορά τη διοργάνωση μουσουλμανικών γιορτών. Σύμφωνα με τη διάταξη, πρόσωπο που διοργανώνει μουσουλμανική γιορτή ή είναι ιδιοκτήτης του χώρου όπου πραγματοποιείται και προσλαμβάνει ή επιτρέπει την παρουσία χορεύτριας για να χορέψει ή να τραγουδήσει, διαπράττει ποινικό αδίκημα. Η προβλεπόμενη ποινή είναι φυλάκιση μέχρι ενός μήνα ή χρηματική ποινή μέχρι 75 κυπριακές λίρες.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική της εποχής κατά την οποία θεσπίστηκε είναι η διατύπωση του ορισμού της χορεύτριας. Ο νόμος περιλαμβάνει στην ίδια κατηγορία γυναίκα που αμείβεται για να χορεύει ή να τραγουδά και γυναίκα που χαρακτηρίζεται ως πόρνη. Η απαγόρευση δεν αφορά γενικά τις κοινωνικές εκδηλώσεις, αλλά ειδικά μουσουλμανικούς εορτασμούς που πραγματοποιούνται με την ευκαιρία γάμου ή περιτομής. Η συγκεκριμένη διαφοροποίηση εγείρει ζητήματα θρησκευτικής ισότητας, προσωπικής ελευθερίας και διαφορετικής μεταχείρισης μεταξύ κοινωνικών ομάδων.

Για τη συγκεκριμένη διάταξη μουσουλμάνος κάτοικος Λάρνακας προσέφυγε στο ΕΔΑΔ, καθώς επιθυμούσε να υπάρχει χορεύτρια στον γάμο της κόρης του. Η Δημοκρατία προχώρησε σε φιλικό διακανονισμό και το Υπουργείο Δικαιοσύνης κατέθεσε τον Οκτώβριο του 2026 νομοσχέδιο για την κατάργηση του άρθρου.

Μαγεία και μαντεία: Μέχρι έναν χρόνο φυλάκιση για όσους προβλέπουν το μέλλον με αμοιβή

Μία άλλη διάταξη που παραπέμπει σε αντιλήψεις περασμένων εποχών είναι το άρθρο 304, το οποίο αφορά την άσκηση μαγείας ή μαντείας με σκοπό το οικονομικό όφελος.Το άρθρο προβλέπει ποινή φυλάκισης μέχρι ενός έτους για πρόσωπο το οποίο, έναντι αμοιβής ή με σκοπό το κέρδος, παρουσιάζει τον εαυτό του ως ικανό να ασκεί μαγεία, μαγγανεία, γοητεία ή εξορκισμό.Η ίδια διάταξη καλύπτει όσους ισχυρίζονται ότι μπορούν να προβλέψουν το μέλλον, καθώς και όσους εμφανίζονται να διαθέτουν απόκρυφες γνώσεις που τους επιτρέπουν να εντοπίζουν αντικείμενα τα οποία έχουν χαθεί ή κλαπεί.

«Οκνηρά άτομα»: Ποινικοποίηση της φτώχειας;

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το άρθρο 188, με τίτλο «Πρόσωπα οκνηρά και που ζουν ακατάστατη ζωή». Η διάταξη περιλαμβάνει διάφορες κατηγορίες συμπεριφορών σε δημόσιους χώρους, μεταξύ των οποίων τη ζητιανιά και τη συλλογή ελεημοσύνης. Συγκεκριμένα, προβλέπει ότι πρόσωπο που περιπλανιέται ή εγκαθίσταται σε δημόσιο χώρο προκειμένου να ζητιανεύει ή να συγκεντρώνει ελεημοσύνη μπορεί να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στην κατηγορία των «οκνηρών» προσώπων. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται και όσοι ενθαρρύνουν παιδιά να ζητιανεύουν, καθώς και ορισμένες πράξεις άσεμνης συμπεριφοράς ή παρενόχλησης σε δημόσιους χώρους. Για τις συμπεριφορές αυτές προβλέπεται ποινή φυλάκισης μέχρι ενός μήνα ή χρηματική ποινή μέχρι 75 κυπριακές λίρες ή και οι δύο ποινές.

«Αλήτες και περιπλανώμενοι»: Μέχρι έναν χρόνο φυλάκιση

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η ορολογία του άρθρου 189, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αλήτες και περιπλανώμενοι». Σύμφωνα με τη διάταξη, σε αυτή την κατηγορία μπορεί να εμπίπτει πρόσωπο που ζητεί ελεημοσύνη επιδεικνύοντας πληγές ή σωματική παραμόρφωση. Περιλαμβάνονται επίσης πρόσωπα που επιχειρούν να συγκεντρώσουν φιλανθρωπικές εισφορές χρησιμοποιώντας ψευδείς ή δόλιες παραστάσεις.

Ιδιαίτερο προβληματισμό δημιουργεί, ωστόσο, άλλη πρόνοια του ίδιου άρθρου, η οποία αναφέρεται σε ύποπτο πρόσωπο ή σε κάποιον που έχει τη φήμη κλέφτη, δεν διαθέτει εμφανείς πόρους συντήρησης και αδυνατεί να δώσει επαρκείς εξηγήσεις για τον εαυτό του. Η διάταξη καλύπτει ακόμη πρόσωπα που περιπλανώνται κοντά σε υποστατικά ή δημόσιους χώρους υπό συνθήκες από τις οποίες μπορεί να συναχθεί παράνομος σκοπός. Οι προβλεπόμενες ποινές φθάνουν τους τρεις μήνες φυλάκισης για πρώτη καταδίκη και το ένα έτος για μεταγενέστερη καταδίκη.

«Αρχηγός» της οικογένειας και ανύπαρκτα τρένα

Στις διατάξεις που αντανακλούν τις υποδομές μιας διαφορετικής εποχής περιλαμβάνεται το άρθρο 329, το οποίο αφορά την πρόκληση ζημιών σε σιδηροδρομικά έργα. Ο νόμος προβλέπει ποινική ευθύνη για πρόσωπο που προκαλεί εσκεμμένα ζημιά ή παρεμποδίζει τη λειτουργία εγκαταστάσεων, μηχανημάτων, βαγονιών, αμαξών και άλλου εξοπλισμού που ανήκει σε σιδηροδρομικά έργα.

Ποινικοποιεί επίσης την καταστροφή ή μετακίνηση στύλων, πασσάλων, σημάνσεων και άλλων αντικειμένων που αποτελούν μέρος της σιδηροδρομικής υποδομής. Στο ίδιο άρθρο περιλαμβάνεται η παράνομη είσοδος σε χώρους που ανήκουν σε σιδηροδρομικά έργα, καθώς και η παρεμπόδιση υπευθύνων ή εργατών κατά την κατασκευή και συντήρηση σιδηροδρομικών εγκαταστάσεων. Η προβλεπόμενη ποινή είναι φυλάκιση μέχρι τριών μηνών. Η παρουσία της διάταξης συνδέεται με την περίοδο κατά την οποία η Κύπρος διέθετε σιδηροδρομικό δίκτυο, το οποίο έπαψε να λειτουργεί το 1951.

Ένα ακόμη παράδειγμα εντοπίζεται στο άρθρο 222, το οποίο φέρει τον τίτλο «Καθήκον αρχηγού οικογένειας». Η διάταξη προβλέπει ότι όποιος, ως αρχηγός οικογένειας, έχει τη μέριμνα παιδιού ηλικίας κάτω των 14 ετών που ανήκει στην οικία του, έχει υποχρέωση να του παρέχει τα αναγκαία για τη διαβίωσή του.

Επιπλέον, προβλέπει ευθύνη για συνέπειες στη ζωή ή την υγεία του παιδιού που προκαλούνται από παράλειψη εκπλήρωσης της συγκεκριμένης υποχρέωσης.

Η προστασία των παιδιών και η υποχρέωση εξασφάλισης των αναγκαίων μέσων διαβίωσής τους παραμένουν ουσιώδεις αρχές του δικαίου. Ωστόσο, ο χαρακτηρισμός «αρχηγός οικογένειας» παραπέμπει σε άλλες εποχές και αντιλήψεις, οι οποίες δεν αποτυπώνουν τα σημερινά δεδομένα όπου οι δύο γονείς έχουν ισότιμη ευθύνη. Αντίστοιχα, το άρθρο 223 αναφέρεται στα «καθήκοντα κυρίου» έναντι υπηρέτη ή μαθητευομένου ηλικίας κάτω των 16 ετών, όταν έχει αναληφθεί συμβατική υποχρέωση παροχής τροφής, ενδυμασίας ή στέγης.

Ακόμα μιλάμε σε λίρες…

Η Κύπρος είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2004 και έχει ως συνάλλαγμα το ευρώ από το 2008. 18 χρόνια αργότερα, στον Ποινικό Κώδικα διατηρούνται χρηματικά ποσά σε λίρες. Αυτό και μόνο είναι ένα από τα πιο εμφανή παραδείγματα αναχρονισμού και ελλιπούς επικαιροποίησης. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί το άρθρο 96, το οποίο αφορά την καταστροφή επίσημων κοινοποιήσεων.

Σύμφωνα με τη διάταξη, όποιος καταστρέφει ή παραμορφώνει χωρίς νόμιμη εξουσία επίσημη ανακοίνωση ή έγγραφο αναρτημένο σε δημόσιο χώρο ή κτίριο μπορεί να τιμωρηθεί με φυλάκιση μέχρι ενός μήνα ή με χρηματική ποινή μέχρι 75 κυπριακές λίρες. Ανάλογες αναφορές εντοπίζονται στα άρθρα για τις μουσουλμανικές γιορτές και τα «οκνηρά» πρόσωπα.

Σοφία Κλέοπα Χατζηκυριάκου: Η αναθεώρηση χρειάζεται συνεργασία

Επίτροπος Νομοθεσίας

«Η αναθεώρηση και ο εκσυγχρονισμός του δικαίου γενικότερα δεν αποτελεί εύκολο έργο. Απαιτεί συνεργασία και ευρεία διαβούλευση μεταξύ δημόσιων κι ιδιωτικών φορέων, και πάνω απ’ όλα ενδελεχή μελέτη. Πρέπει πρώτα να εντοπίζονται οι πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας, καθώς και οι αδυναμίες ή τα κενά που παρουσιάζει μια νομοθεσία.

Οι κοινωνίες εξελίσσονται και οι ανάγκες των πολιτών μεταβάλλονται. Ένας νόμος που ανταποκρινόταν στις συνθήκες μιας παλαιότερης εποχής μπορεί σήμερα να μην είναι επαρκής.

Ο περί Ποινικού Κώδικα Νόμος (Κεφ. 154) τέθηκε σε ισχύ το 1959, πριν από την ανεξαρτησία της Κύπρου. Αργότερα μεταφράστηκε στην ελληνική γλώσσα και, έκτοτε, τροποποιήθηκε πολλές φορές. Παρά τις τροποποιήσεις αυτές, εξακολουθούν να υπάρχουν διατάξεις, όροι, ορισμοί ή και αδικήματα που αντανακλούν παλαιότερες κοινωνικές αντιλήψεις και δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις σημερινές ανάγκες, στις σύγχρονες αντιλήψεις περί δικαιοσύνης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή στα διεθνή πρότυπα.

Οι τροποποιήσεις αυτές ήταν αναγκαίες για να αντιμετωπιστούν συγκεκριμένα ζητήματα που προέκυπταν κατά καιρούς. Ωστόσο, όταν ένας νόμος τροποποιείται επανειλημμένα και αποσπασματικά, χωρίς να εξετάζεται συνολικά, ενδέχεται να δημιουργούνται ασάφειες, επικαλύψεις ή δυσκολίες στην εφαρμογή του. Γι’ αυτό, σήμερα δεν αρκεί να εξετάζονται μεμονωμένες διατάξεις αλλά απαιτείται να αξιολογηθεί ο Ποινικός Κώδικας συνολικά.

Επομένως, η ανάγκη για αναθεώρηση δεν προκύπτει μόνο από την «ηλικία» του Κώδικα. Προκύπτει και από την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι το περιεχόμενό του παραμένει σαφές και σύμφωνο με τις σύγχρονες αρχές του ποινικού δικαίου και τις υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η αναθεώρηση του Ποινικού Κώδικα απαιτεί εκτεταμένη μελέτη του συνόλου των διατάξεών του και προσεκτικό σχεδιασμό. Πρέπει να αξιολογηθεί τι χρειάζεται να διατηρηθεί, τι χρειάζεται να τροποποιηθεί ή να καταργηθεί και ποια νέα ζητήματα απαιτούν νομοθετική ρύθμιση. Στόχος είναι ο Ποινικός Κώδικας να ανταποκρίνεται στις σημερινές κοινωνικές ανάγκες και αξίες, αλλά και να παραμένει σαφής, λειτουργικός και συνεπής με τις θεμελιώδεις αρχές του ποινικού δικαίου.

Ένα τέτοιο έργο δεν μπορεί να ολοκληρωθεί αποσπασματικά. Χρειάζεται συνεργασία της εκτελεστικής εξουσίας και  της Νομικής Υπηρεσίας με την ακαδημαϊκή κοινότητα, τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο και άλλους οργανωμένους φορείς. Η συμβολή έμπειρων νομικών και ακαδημαϊκών είναι ιδιαίτερα σημαντική, ώστε η αναθεώρηση να στηρίζεται σε τεκμηριωμένη μελέτη και ευρεία ανταλλαγή απόψεων.

Για να προχωρήσει ουσιαστικά αυτή η προσπάθεια, πρέπει να συσταθεί ομάδα εργασίας με αποστολή τη μελέτη και την ανασύνταξη του Ποινικού Κώδικα. Στην ομάδα θα πρέπει να συμμετέχουν έμπειροι νομικοί, δικηγόροι και ακαδημαϊκοί, καθώς και εκπρόσωποι των αρμόδιων υπηρεσιών και φορέων, ώστε να αξιολογηθούν συνολικά οι ισχύουσες διατάξεις, να εντοπιστούν όσα χρειάζονται αναθεώρηση και να διαμορφωθούν τεκμηριωμένες προτάσεις. Η εργασία αυτή θα πρέπει να γίνει μεθοδικά και μέσα από ευρεία διαβούλευση, καθώς η ανασύνταξη ενός τόσο σημαντικού νομοθετήματος απαιτεί γνώση, συνεργασία και κοινό σχεδιασμό.»

Νικόλας Κωνσταντινίδης: Τρία βήματα για συνολική αναθεώρηση

Γραμματέας Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου και Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Κερύνειας.

«Ο Ποινικός Κώδικας θεσπίστηκε από την αποικιακή διοίκηση το 1928, με Διάταγμα εν Συμβουλίω, και κωδικοποιήθηκε ως Κεφ.154 το 1959. Οι ρίζες του βρίσκονται στον Ινδικό Ποινικό Κώδικα του 1860, έργο του Λόρδου Macaulay και ένα από τα σημαντικότερα εγχειρήματα κωδικοποίησης του κοινοδικαίου. Σχεδόν έναν αιώνα μετά, όμως, δεν έχει αναθεωρηθεί ποτέ συνολικά ώστε να υπηρετεί ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος δικαίου.

Από την ανεξαρτησία και μετά, ο Κώδικας τροποποιήθηκε δεκάδες φορές, σχεδόν πάντα αποσπασματικά και συχνά ύστερα από κάποια κρίση ή κάποια καταδίκη από το ΕΔΑΔ. Το αποτέλεσμα είναι ένα κείμενο χωρίς ενιαία φιλοσοφία, όπου σύγχρονα αδικήματα στέκουν δίπλα σε διατάξεις άλλης εποχής. Η κατάσταση επιδεινώνεται από την αδράνεια. Διατάξεις που έχουν πρακτικά περιπέσει σε αχρησία παραμένουν σε ισχύ, επειδή κανείς δεν αισθάνεται την ανάγκη να τις καταργήσει. Αυτό ισχύει μέχρι να αναβιώσει κάποια από αυτές και να εφαρμοστεί σε βάρος ενός πολίτη.

Χρειαζόμαστε συνολική αναθεώρηση του Ποινικού Κώδικα. Η Ελλάδα απέκτησε νέο Κώδικα το 2019 μέσω ειδικής νομοπαρασκευαστικής επιτροπής, και αυτό δείχνει ότι μια τέτοια μεταρρύθμιση γίνεται, αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση.

Προτείνονται τρία βήματα:

1.      Σύσταση, χωρίς καθυστέρηση, ειδικής επιτροπής για την πλήρη αναθεώρηση του Κώδικα, αποτελούμενης από την Επίτροπο Νομοθεσίας, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο, τη Δικαστική Υπηρεσία και τη Νομική Υπηρεσία, με σαφές χρονοδιάγραμμα και παραδοτέα.

Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη ενίσχυσης του θεσμού του Επιτρόπου Νομοθεσίας με τους απαραίτητους πόρους, ώστε ο έλεγχος και ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας να γίνονται συστηματικά.

2.      Εξέταση άμεσης κατάργησης των διατάξεων που είναι είτε προδήλως ξεπερασμένες είτε ασύμβατες με το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ.

3.      Επανεξέταση των ποινών με βάση τη σύγχρονη αντεγκληματική πολιτική και την αρχή της αναλογικότητας.

Ο Ποινικός Κώδικας πρέπει να αντανακλά τις αξίες και τις ανάγκες της σημερινής κυπριακής κοινωνίας. Εξήντα έξι χρόνια μετά την ανεξαρτησία, η συνολική του αναθεώρηση είναι πλέον αναγκαία.»