Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Δυόμιση χρόνια μετά την εκπνοή της καταληκτικής προθεσμίας της 30ης Ιουνίου 2024, το σύστημα «Πληρώνω Όσο Πετώ» (ΠΟΠ) παραμένει στα χαρτιά και η Κυπριακή Δημοκρατία τρέχει να προλάβει το ορόσημο του 2035 για ταφή των δημοτικών αποβλήτων στο 10% με μεταβατικά μέτρα.

Η εικόνα στον τομέα των αποβλήτων παραμένει προβληματική, ενώ η κυβέρνηση δεν επιλέγει τη σύγκρουση με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά την ήπια προσαρμογή και τη λήψη μέτρων σε βάθος χρόνου. Ενδεικτική αυτής της πολιτικής είναι η πρόσφατη έγκριση πακέτου κρατικής χρηματοδότησης ύψους €4,8 εκατ. για την τριετία 2027-2029 από το Υπουργικό Συμβούλιο, κατόπιν προτάσεων του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος.

Το Σχέδιο Διαχείρισης Δημοτικών Αποβλήτων 2022-2028, εγκρίθηκε με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 28/07/2022 και αποτελεί τη στρατηγική του Κράτους για τη διαχείριση των στερεών δημοτικών αποβλήτων στην Κύπρο. Περιλαμβάνει δράσεις για την εφαρμογή συστημάτων χωριστής συλλογής των δημοτικών αποβλήτων και την ολοκλήρωση του δικτύου υποδομών διαχείρισής τους.

Από το 2021, το Τμήμα Περιβάλλοντος παρέχει τεχνική και οικονομική στήριξη στις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΑΤΑ) για την εφαρμογή συστημάτων διαλογής στην πηγή και χωριστής συλλογής δημοτικών αποβλήτων. Η στήριξη περιλαμβάνει την ανάπτυξη του νομοθετικού πλαισίου, την παροχή τεχνικής καθοδήγησης για την εκπόνηση των Μελετών Τεκμηρίωσης της Βιωσιμότητας της εγκαθίδρυσης συστήματος ΠΟΠ και των σχετικών Σχεδίων Δράσης, την ετοιμασία τεχνικών προδιαγραφών εξοπλισμού, την προώθηση χρηματοδότησης μέσω του Προγράμματος ΘΑλΕΙΑ 2021-2027 και την υλοποίηση δράσεων ενημέρωσης.

Βάσει των Κανονισμών Κ.Δ.Π. 292/2022, οι τοπικές αρχές είχαν υποχρέωση να εφαρμόσουν τα συστήματα ΠΟΠ και τη χωριστή συλλογή οργανικών και ανακυκλώσιμων αποβλήτων από το καλοκαίρι του 2024. Ωστόσο, η σκληρή πραγματικότητα έδειξε ότι οι ΑΤΑ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τεράστιες δυσκολίες και αδυναμίες στην υλοποίηση των υποχρεώσεών τους.

Για την επιτάχυνση της εφαρμογής της χωριστής συλλογής και τη διασφάλιση της ομαλής διαχείρισης των οργανικών αποβλήτων, το Τμήμα Περιβάλλοντος υλοποίησε, κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026, σύμβαση παροχής υπηρεσιών για την υποστήριξη των ΑΤΑ ως προς τη συλλογή, μεταφορά και διαχείριση των οργανικών αποβλήτων σε κρατικές και ιδιωτικές μονάδες, για περίοδο τριών ετών. Στο πλαίσιο αυτό, διατυπώθηκαν εισηγήσεις για την παροχή οικονομικών ενισχύσεων και κινήτρων από το Κράτος, με καθορισμό των δικαιούχων, του ύψους των ενισχύσεων, των κριτηρίων επιλεξιμότητας, των όρων χορήγησης και των πιθανών μορφών χρηματοδότησης, λαμβάνοντας υπόψη και την ανάγκη εμπλοκής ιδιωτικών μονάδων διαχείρισης οργανικών αποβλήτων.

Αντιμέτωπη με το φάσμα της αποτυχίας και την ευρωπαϊκή καμπάνα με πρόστιμα, η κυβέρνηση αναγκάζεται εκ των πραγμάτων να «χρυσώσει το χάπι». Από τα €4,8 εκατ. που εγκρίθηκαν για την περίοδο 2027-2029 στις 4/11/2026, τα €3,3 εκατ. (€1,1 εκατ. ετησίως) διοχετεύονται για τη στήριξη της χωριστής συλλογής και διαχείρισης οργανικών αποβλήτων, ενώ άλλα €1,5 εκατ. (€500.000 ετησίως) διατίθενται για τη διαχείριση ανακυκλώσιμων υλικών σε Κοινότητες και Συμπλέγματα Κοινοτήτων.

Η επιλογή της κυβέρνησης να χρηματοδοτήσει εκ των υστέρων τη μεταβατική περίοδο (2027-2029) φέρνει στο φως την αγωνία της Λευκωσίας μπροστά στους αυστηρούς ευρωπαϊκούς και εθνικούς στόχους για τα απόβλητα.

Στο πλαίσιο εφαρμογής του συστήματος ΠΟΠ, από το 2021 το κράτος προχωρά στις απαιτούμενες νομοθετικές ρυθμίσεις, στην εξασφάλιση €25 εκατ. από το Πρόγραμμα Πολιτικής Συνοχής ΘΑλΕΙΑ 2021-2027, στην τεχνική υποστήριξη των ΑΤΑ για εκπόνηση Μελετών Βιωσιμότητας και Σχεδίων Δράσης, στην υλοποίηση Επικοινωνιακής Στρατηγικής με στοχευμένες δράσεις, στην προκήρυξη εγγράφων διαγωνισμού, μέσω Δυναμικού Συστήματος Αγοράς για την προμήθεια εξοπλισμού από τις ΑΤΑ, στην ετοιμασία Πλάνου Δικτύου Υποδομών Διαχείρισης Δημοτικών Αποβλήτων, στην εντατική εργασία με ενέργειες, ώστε το 2027, να υπάρχουν οι νέοι ανάδοχοι στις δύο ΟΕΔΑ και στη Μονάδα Οργανικών Αποβλήτων της επαρχίας Πάφου, στόχος βέβαια που εκ των πραγμάτων δεν είναι εφικτός.

Η προσπάθεια αυτή γίνεται με διαβούλευση με τις Ενώσεις Δήμων και Κοινοτήτων, και τα Υπουργεία Εσωτερικών και Οικονομικών σε συναντήσεις της Ομάδας Εργασίας που συστάθηκε τον Φεβρουάριο του 2025.

Υψηλή εξάρτηση από την υγειονομική ταφή

Η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η Κύπρος στη διαχείριση των αποβλήτων είναι η υψηλή εξάρτηση από την υγειονομική ταφή. Παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχουν υλοποιηθεί σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές διαχείρισης αποβλήτων και έχουν ενισχυθεί τα συστήματα ανακύκλωσης, μεγάλο μέρος των δημοτικών αποβλήτων εξακολουθεί να οδηγείται σε χώρους υγειονομικής ταφής.

Παρά τις επενδύσεις, το ποσοστό ταφής δημοτικών αποβλήτων βρίσκεται σήμερα γύρω στο 63%. Ο ευρωπαϊκός στόχος για το 2035 επιβάλλει ο περιορισμός της ταφής να πέσει κάτω από το 10%, ενώ η ανακύκλωση και η κομποστοποίηση πρέπει να αγγίξουν το 65%.

Η αδυναμία επιβολής άμεσων κυρώσεων στις τοπικές αρχές που κωλυσιεργούν, σε συνδυασμό με την απουσία επαρκούς δικτύου υποδομών, όπως οι εκκρεμότητες στις ΟΕΔΑ και στις μονάδες οργανικών, αναγκάζει το κράτος να δημιουργεί μηχανισμούς στήριξης, προσπαθώντας να κερδίσει χρόνο.

Σημειώνεται ότι το Υπουργείο Οικονομικών έθεσε αυστηρές προϋποθέσεις για την εκταμίευση των κονδυλίων.

Η χρηματοδότηση των €4,8 εκατ. είναι αυστηρά μεταβατική και τριετής (2027-2029). Μετά το 2029, το κόστος θα επιβαρύνει αποκλειστικά τις ΑΤΑ.

Η καταβολή των χρημάτων συνδέεται πλέον άμεσα με μετρήσιμους στόχους και αποδείξεις μείωσης των αποβλήτων. Οι στόχοι θα καθοριστούν σε σχετικό σχέδιο του Υπουργείου, στο οποίο θα προσδιορίζονται οι δράσεις και ο τρόπος υλοποίησής τους. Οι τοπικές αρχές θα πρέπει να τεκμηριώνουν συγκεκριμένα αποτελέσματα για να λάβουν την κρατική ενίσχυση, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος μελλοντικών ευρωπαϊκών προστίμων κατά της Δημοκρατίας.

Χωριστή συλλογή και διαχείριση των οργανικών αποβλήτων

Το Υπουργείο εκτιμά ότι τα νέα μέτρα θα συμβάλουν στην επιτάχυνση της εφαρμογής της χωριστής συλλογής και διαχείρισης των οργανικών αποβλήτων από τις ΑΤΑ και στη συμμόρφωσή τους με τις σχετικές νομοθετικές υποχρεώσεις. Παράλληλα, η προσωρινή κάλυψη μέρους του κόστους συλλογής, μεταφοράς και διαχείρισης των οργανικών αποβλήτων θα διευκολύνει την ανάπτυξη και λειτουργία αποτελεσματικών συστημάτων χωριστής συλλογής, αξιοποιώντας τόσο κρατικές όσο και ιδιωτικές μονάδες διαχείρισης.

Η παρέμβαση του Κράτους κατά τη μεταβατική περίοδο 2027-2029 αναμένεται να υποστηρίξει την ομαλή εφαρμογή των σχετικών δράσεων, να ενισχύσει τη χωριστή συλλογή των οργανικών αποβλήτων και να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων του Σχεδίου Διαχείρισης Δημοτικών Αποβλήτων 2022-2028. Επιπρόσθετα, η σύνδεση της χρηματοδότησης με μετρήσιμους στόχους θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα και τη λογοδοσία ως προς τη χρήση των δημόσιων πόρων. Η χρονικά περιορισμένη χρηματοδότηση θα επιτρέψει στις οικείες ΑΤΑ να προσαρμοστούν σταδιακά, αναλαμβάνοντας το σχετικό κόστος μετά το 2029, χωρίς περαιτέρω οικονομική υποχρέωση του Κράτους.