Την επίτευξη μιας συμφωνίας στο Κυπριακό μέχρι το τέλος της θητείας του ως Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, θέλει να πετύχει ο Αντόνιο Γκουτέρες. Το πλάνο του ΓΓ ΟΗΕ είναι ήδη έτοιμο και τον Ιούλιο, στη νέα συνάντηση 5+1, όπου αναμένεται να παρουσιάσει ενώπιον των μερών ιδέες με αμοιβαίο όφελος για τις δύο πλευρές.

Πηγές που βρίσκονται πολύ κοντά στη διαδικασία, με τις οποίες ο Φιλελεύθερος μίλησε, κατέγραψαν την αποφασιστικότητα του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για επίτευξη αποτελέσματος μέχρι το τέλος της θητείας του. Στην εξίσωση, και με σημαντικό ρόλο μάλιστα, μπήκε και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως χαρακτηριστικά μας ειπώθηκε, ο ΓΓ ΟΗΕ βρίσκεται σε ανοικτή γραμμή με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ρίχνοντας ιδιαίτερο βάρος στο ρόλο που μπορεί να παίξει η ΕΕ στο Κυπριακό.

Πάνε με ουσία και όχι ΜΟΕ

Φαίνεται πως η πλευρά των Ηνωμένων Εθνών, προεξέχοντος του Γενικού Γραμματέα, θέλουν η επόμενη πενταμερής να επικεντρωθεί στην ουσία του Κυπριακού. Όπως χαρακτηριστικά μας ανέφεραν πηγές που είναι κοντά στη διαδικασία, ο ΓΓ δεν θέλει να πάει σε συνάντηση 5+1 για να συζητήσει μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Γι’ αυτό και όλη η προσπάθεια των Ηνωμένων Εθνών, ξεκινώντας από τις σημερινές επαφές Ολγκίν με τους δύο ηγέτες, επικεντρώνεται στο πώς θα ανοίξει ο δρόμος για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Είναι αρκούντως ξεκάθαρο από την πλευρά των Ηνωμένων Εθνών ότι δεν θέλουν: (α) μια πενταμερή που θα ασχολείται με μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και (β) επανάληψη μιας πολύ άσχημης (όπως τη χαρακτηρίζουν) συνάντηση όπως αυτή πέρσι το καλοκαίρι.

Επίσης, η πλευρά των Ηνωμένων Εθνών θεωρεί ότι σε αυτή τη φάση και πέρα των όσων συμφωνήθηκαν και υλοποιήθηκαν δύσκολα θα υπάρξει συμφωνία για τα υπόλοιπα ΜΟΕ. Το θέμα κρίνεται ως ιδιαίτερα πολύπλοκο και δεν βοηθά τη διαδικασία. Ούτε στο άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης διαφαίνεται κάποια προοπτική.

Τα ΜΟΕ και η αδυναμία ύπαρξης αποτελέσματος φαίνεται να ήταν και ένας από τους λόγους που η Ολγκίν έμεινε μακριά το προηγούμενο διάστημα, και δεν ήταν μόνο οι βουλευτικές και η Κυπριακή Προεδρία ΕΕ. Φαίνεται πως και η ίδια δεν ήθελε να συζητά μόνο ΜΟΕ. Στο μεταξύ όμως συνέχιζε να βρίσκεται σε επαφή με άλλους εμπλεκόμενους παράγοντες.

Έτοιμο το πλάνο Γκουτέρες

Με αυτό το δεδομένο φαίνεται ότι ο ΓΓ ΟΗΕ έχει αποφασίσει να αφήσει στο πλάι το θέμα των ΜΟΕ, να μην αποτελεί προαπαιτούμενο η υλοποίησή τους, και ετοίμασε το δικό του πλάνο που θα οδηγήσει το Κυπριακό σε μια στρατηγική συμφωνία. 

Η συνάντηση του ΓΓ ΟΗΕ με τους δύο ηγέτες της Κύπρου και τους εκπροσώπους των εγγυητριών δυνάμεων, προγραμματίζεται για την τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου ή την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου. Κατά πάσα πιθανότητα στη Γενεύη.

Εκεί ο Αντόνιο Γκουτέρες θα παρουσιάσει ενώπιον των πέντε μερών κάποιες συγκεκριμένες ιδέες, ένα νέο πλαίσιο, πάνω στις οποίες θα γίνει συζήτηση και θα καθοριστούν τα βήματα που θα πρέπει να γίνουν μέχρι και το τέλος του έτους. Οι ιδέες Γκουτέρες «δεν θα έρθουν από το πουθενά» ήταν η χαρακτηριστική φράση που χρησιμοποίησε άτομο το οποίο βρίσκεται κοντά στη διαδικασία.

Ένα από τα θέματα που βρίσκονται στην ατζέντα της Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία βρίσκεται ήδη στο νησί και σήμερα θα δει τους δύο ηγέτες, είναι τα βήματα που θα πρέπει να γίνουν στο Κυπριακό σύμφωνα με τον οδικό χάρτη που ετοίμασε ο ΓΓ ΟΗΕ. Δεν αποκλείεται κατά τη συνάντηση με τους Νίκο Χριστοδουλίδη και Τουφάν Έρχιουρμαν, η Ολγκίν να συζητήσει κάποιες από τις ιδέες που θέλει ο ΓΓ ΟΗΕ να βάλει στο τραπέζι.

Αμοιβαίο όφελος και για τις δύο πλευρές

Μιλώντας με άτομα τα οποία είναι κοντά στη διαδικασία είναι εμφανές ότι η πλευρά των Ηνωμένων Εθνών θέλει να παρουσιάσει στα μέρη ιδέες που θα κινούνται στη λογική του αμοιβαίου οφέλους για τις δύο πλευρές. Και το σκεπτικό πίσω από την προσέγγιση αυτή είναι να μπορεί να διασφαλιστεί θετική ανταπόκριση από την κάθε πλευρά.

Φαίνεται πως στην πλευρά των Ηνωμένων Εθνών είναι ξεκάθαρο πως για να υπάρξει αποτέλεσμα και να προχωρήσει η διαδικασία προς μια συμφωνία, θα πρέπει να έχουν όφελος και οι δύο πλευρές. Δεν μπορεί, δηλαδή, να ικανοποιηθούν μόνο τα αιτήματα της μίας πλευράς.

Μια άσκηση που φαίνεται να γίνεται από την πλευρά του διεθνούς οργανισμού, χωρίς ακόμα να έχει μπει επισήμως στο τραπέζι των συνομιλιών, κινείται ακριβώς σ’ αυτό πνεύμα. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, θα μπορούσε για παράδειγμα από τη μια να ικανοποιηθεί το τουρκοκυπριακό αίτημα για τα τρία «απευθείας»: πτήσεις, εμπόριο και επαφές. Ως αντιστάθμισμα θα μπορεί να μπει στο τραπέζι ένα νέο πλαίσιο εγγυήσεων, εντός του ΝΑΤΟ με κατάργηση των υφιστάμενων οι οποίες θεωρούνται αναχρονιστικές.

Ιδιαίτερη βαρύτητα στον παράγοντα ΕΕ

Αυτό που καταγράφεται από πλευράς εκείνων που είναι κοντά στη διαδικασία είναι η σημασία που αποδίδει ο ΓΓ των Ηνωμένων Εθνών στον παράγοντα Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Αντόνιο Γκουτέρες βρίσκεται σε ανοικτή γραμμή με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ενώ την ίδια ώρα υπογραμμίζεται πως είναι η πρώτη φορά που η ίδια η ΕΕ θεωρεί ότι έχει ρόλο να παίξει στο Κυπριακό.

Πηγές που μίλησαν στον Φιλελεύθερο έδειξαν τόσο προς τις Βρυξέλλες όσο και προς την Άγκυρα και το ενδεχόμενο μιας συνάντηση ανάμεσα στους επικεφαλής των θεσμών της ΕΕ Κόστα και φον ντερ Λάιεν με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Μια συνάντηση η οποία, εάν πραγματοποιηθεί, θα είναι στο πλαίσιο της συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, και θα είναι μόλις πριν από τη συνάντηση 5+1. Όπως είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχουν ήδη ζητήσει συνάντηση με τον Ερντογάν. Η συνάντηση αυτή συνδέεται με τις διαβουλεύσεις για το Κυπριακό.

Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν ανοικτή γραμμή με τις Βρυξέλλες και παρουσιάζονται έτοιμα να συνεργαστούν με το νέο απεσταλμένο της ΕΕ στο Κυπριακό. Όπως είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε η Ολγκίν κατά τη σημερινή της συνάντηση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη θα ζητήσει να μάθει εάν υπάρχει κάτι νεότερο για απεσταλμένο της ΕΕ στο Κυπριακό.

Προπαρασκευαστικές επαφές

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν θα συναντηθεί σήμερα το πρωί με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη και νωρίς το απόγευμα με τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων, Τουφάν Έρχιουρμαν. Στη συνέχεια θα μεταβεί στην Αθήνα για να συναντήσει τον Υπουργό Εξωτερικών Γεώργιο Γεραπετρίτη και ακολούθως θα πάει στην Άγκυρα για να συναντήσει τον Τούρκο ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν.

Στη συνέχεια θα μεταβεί στη Νέα Υόρκη για να ενημερώσει τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, οπόταν αναμένονται και οι τελικές αποφάσεις σχετικά με τη νέα συνάντηση 5+1.

Τι αναμένει ο Χριστοδουλίδης

Με χθεσινές του δηλώσεις ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σημείωσε πως «η κ. Ολγκίν έρχεται να δούμε πού βρισκόμαστε, πώς θα δοθεί περαιτέρω ώθηση, έτσι ώστε να πετύχουμε τον στόχο της σύγκλησης μιας διευρυμένης διάσκεψης, κατά τη διάρκεια της οποίας θα ανακοινωθεί επανέναρξη των συνομιλιών». «Άρα προσβλέπω στην συνάντηση, ευελπιστώ να υπάρξουν αποτελέσματα», ανέφερε.

Σε ερώτηση αν η άλλη πλευρά έχει κάποια περιθώρια να προσεγγίσει, είπε, «δεν μπορώ να μιλήσω εκ μέρους της άλλης πλευράς, ούτε είναι ορθό να μιλήσω εκ μέρους της άλλης πλευράς». «Κρατώ τη συνομιλία που μου μεταφέρθηκε μεταξύ του Γενικού Γραμματέα και του Τούρκου Προέδρου – αυτή ήταν, αν θέλετε, η αφορμή που ώθησε τον Γενικό Γραμματέα να ξεκινήσει μια νέα προσπάθεια», πρόσθεσε.

«Μια νέα προσπάθεια, η οποία, επαναλαμβάνω, ευελπιστώ να οδηγήσει σε θετικά αποτελέσματα. Είμαστε έτοιμοι από δικής μας πλευράς. Όλο αυτό το διάστημα έγιναν αρκετές επαφές με τα στελέχη της διαπραγματευτικής μας ομάδας και ευελπιστώ αύριο να έχουμε μια συζήτηση, η οποία – μετά και τη συνάντηση με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη το απόγευμα, καθώς και τις επαφές που θα γίνουν εκτός Κύπρου, ιδιαίτερης σημασίας – να οδηγήσει στην επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών», είπε τέλος.