Η Ρουθ Κεσισιάν μέσα από τις ιστορίες των άλλων

Ένας περίπατος στον Άγιο Ανδρέα, που δεν πρόλαβε να πραγματοποιηθεί, γίνεται η αφετηρία μιας βραδιάς αφιερωμένης στη Ρουθ Κεσισιάν, της γυναίκας που για δεκαετίες ταύτισε την παρουσία της με το βιβλιοπωλείο Moufflon.

Μέσα από μνήμες, αφηγήσεις και μηνύματα, η εκδήλωση «A Cascade of Messages for Ruth» φωτίζει την παρουσία μιας γυναίκας που άφησε το δικό της αποτύπωμα στην πολιτιστική ζωή της Κύπρου. Με αφορμή την ξεχωριστή αυτή βραδιά συνομιλούμε με την επιμελήτρια Γιάννα Τσολάκη, που είχε την πρωτοβουλία της διοργάνωσης. Οι δυο τους σχεδίαζαν έναν κοινό περίπατο στον Άγιο Ανδρέα, τη γειτονιά στην οποία είχαν ζήσει σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, με σκοπό να εξερευνήσουν τις προσωπικές και συλλογικές μνήμες που κουβαλά ο συγκεκριμένος τόπος. Ο περίπατος δεν πρόλαβε να πραγματοποιηθεί, η ιδέα του όμως παραμένει ζωντανή και βρίσκεται σήμερα στον πυρήνα της εκδήλωσης.

–Τι θυμάστε από την τελευταία αυτή συζήτησή σας και τι θα θέλατε να αναζητήσετε μαζί της στη συγκεκριμένη γειτονιά; Μιλούσαμε συχνά μέσω email ή τηλεφωνικά με τη Ρουθ τους τελευταίους μήνες πριν φύγει ξαφνικά τον Αύγουστο του 2025. Περνούσα κάποια περίοδο στο εξωτερικό και συμφωνήσαμε κάνουμε αυτόν τον περίπατο όταν επέστρεφα. Οι συζητήσεις μας δεν ήταν ποτέ συγκεκριμένες για ένα θέμα, η Ρουθ είχε αυτή την ικανότητα να σε μεταφέρει σε τοποθεσίες, πηγές γνώσεων και σχολιασμών σε κάθε συνδιάλεξη μαζί της, αναλόγως με το πού βρισκόσουν ή με τι ασχολείσαι τη συγκεκριμένη περίοδο. Η γειτονιά αυτή κουβαλούσε αναμνήσεις παιδικές για μένα και παιδικές/εφηβικές για την ίδια, παράλληλα κουβαλούσε και το τραύμα, του πριν και του μετά: τη διαίρεση της Λευκωσίας το 1963 για την ίδια, της εισβολής το 1974 για μένα.

–Τι σήμαινε για εσάς προσωπικά η Ρουθ; Η Ρουθ σήμαινε πολλά για πολλούς. Αν κάνω μια απόπειρα να την προσδιορίσω, θα ήταν ότι «αναζητούσε» από τους επισκέπτες του βιβλιοπωλείου ένα στοιχείο περιέργειας για να αναπτύξεις τους ορίζοντες των γνώσεών σου, τα υπόλοιπα τα φρόντιζε η ίδια, γινόταν η κινητήρια δύναμή σου. Με τη Ρουθ ο καθένας μας έχει χτίσει μια βιβλιοθήκη που περιλαμβάνει όλων των λογιών βιβλία. Η Ρουθ έχει περιγραφεί ως «ζωντανό αρχείο» της Κύπρου. Πολλοί άνθρωποι που πέρασαν από το Moufflon φαίνεται πως δεν θυμούνται μόνο τι αγόρασαν από εκεί, αλλά κυρίως αυτήν.

–Τι πιστεύετε ότι κάνει έναν άνθρωπο να την κουβαλά στη μνήμη του; Η Ρουθ νοιαζόταν βαθιά για τον άνθρωπο και τον τόπο, αυτό το μετέδιδε με ευκολία σε όσους είχαν τη χαρά να τη γνωρίσουν. Στην πορεία μπορούσες να συνδεθείς μαζί της μέσω των συζητήσεων που ανέπτυσσες μαζί της και στο περιβάλλον του βιβλιοπωλείου Moufflon. Αυτή η πολυθεματική της φλέβα γνώσεων ήταν εκπληκτική. Εξίσου σημαντική ήταν η προθυμία και η δοτικότητά της να σου ανοίξει νέους ορίζοντες είτε με το να σε ενθαρρύνει να κάνεις το επόμενο βήμα σου, είτε με το να σε παροτρύνει να εξερευνήσεις νέους ορίζοντες.

–Τι ήταν αυτό που έκανε το βιβλιοπωλείο Moufflon τόσο ξεχωριστό για τους ανθρώπους του πολιτισμού, τους ερευνητές και τους αναγνώστες; Μαζί μπορούσαν να αντλήσουν γνώσεις ο καθένας από τον άλλο, το βιβλιοπωλείο σου έδινε τη δυνατότητα να εξερευνάς τα βαθιά νερά της ιστορίας του τόπου αυτού, μέσω των ιστοριών ξένων περιηγητών ή ερευνητικού υλικού Κυπρίων ή ξένων με ενδιαφέρον για την πολυδιάστατη και πλούσια ιστορία, αρχαιολογία, πολιτιστική, πολιτική και καλλιτεχνική Κύπρο. Μέσω της τριβής αυτής, και συλλέγοντας μικρά σημαντικά στοιχεία, μπορούσες σιγά σιγά να εμπλουτίσεις τις δικές σου γνώσεις, μαθαίνοντας να ξεχωρίζεις απόψεις, προοπτικές αλλά και ιδεολογίες, καλλιεργώντας την κριτική προσέγγιση σε θέματα.

-Στην εκδήλωση θα μιλήσουν πολλοί άνθρωποι που τη γνώρισαν, ο καθένας μέσα από τη δική του διαδρομή. Γιατί επιλέξατε αυτή την πολυφωνική προσέγγιση; Θα μπορούσαν να ήταν πάρα πολλά τα άτομα και ίσως να συνεχίσει αυτή η προσπάθεια να συμπεριληφθούν και άλλα σε μεταγενέστερο στάδιο, σε επόμενη δράση. Προσπάθησα να φέρω μαζί άτομα που να έχουν το καθένα να συμβάλει με μια ξεχωριστή διάσταση της Ρουθ από τις πολλές για τις οποίες έχω ήδη αναφέρει. Θα έχει ενδιαφέρον με πόση άνεση θα μιλήσουν άτομα από πολλούς τομείς αλλά όλοι να καταλήγουν σε μερικά κοινά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη Ρουθ. Επιπρόσθετα, οι περισσότερες αναφορές έχουν σχέση με τον Άγιο Ανδρέα, που δένει με τη θεματολογία μας για τον κοινό μας περίπατο, στον οποίο τώρα κάλεσα φίλους της να τον κάνουμε όλοι μαζί, και μιλώντας γι’ αυτόν.

–Αν κάποιος νέος άνθρωπος που δεν γνώρισε ποτέ τη Ρουθ ερχόταν στην εκδήλωση, τι θα θέλατε να καταλάβει για εκείνη φεύγοντας; Δεν θέλω να δώσω συγκεκριμένη απάντηση σε αυτή την ερώτηση, θέλω να πιστεύω ότι θα δημιουργήσουμε μια μεγάλη ιστορία που μεταφέρει μνήμες αλλά και μηνύματα για τον τόπο και την πανέμορφη καταπράσινη γειτονιά του Αγίου Ανδρέα που παραμένει ακριτική μετά από 63 χρόνια. Η Ρουθ έδωσε το στίγμα της βραδιάς και της θεματικής. Η θεματική μας, σαν από καιρό έτοιμη, μας περίμενε να την ξετυλίξουμε. Και κάτι ακόμη για τη Ρουθ, ήξερε πολύ καλά τον όρο και την έννοια της συμπερίληψης — δεν έκανε διακρίσεις ανάμεσα σε όσους “ανήκουν” σε συγκεκριμένους τομείς και σε όσους “δεν ανήκουν”, αλλά έχουν τη δίψα να μάθουν περισσότερα. Στόχος της ήταν να εμπλουτίζει την επιθυμία και την περιέργεια του ενδιαφερόμενου να ψάξει τις παλιές και νέες εκδόσεις του Μούφλον και να χτίσει τις δικές του βιβλιοθήκες.

–Εσείς πώς θα περιγράφατε τον ρόλο της; «Το άστρο για κάθε πλανώμενο σκαρί, που η αξία του ’ναι άγνωστη κι ας μετρηθεί το ύψος» – Σονέτο 116, Ουίλιαμ Σαίξπηρ.

• INFO: Η εκδήλωση «A Cascade of Messages for Ruth» θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου στο Dance House Lefkosia, Άγιος Ανδρέας, στις 6.30μ.μ.  

Ελεύθερα, 18.10.2026