Terra Mediterranea: In Action/Μεσόγειος Γη: Σε δράση. Μια έκθεση στο πλαίσιο του Πάφος 2017, για την οποία θα πρέπει να αφιερώσει κανείς πολύ χρόνο για να έχει την πλήρη εικόνα της· άλλωστε, αν δεν κάνω λάθος, είναι και η μεγαλύτερη εικαστική διοργάνωση της πολιτιστικής πρωτεύουσας: Χωρισμένη σε δύο μέρη (με πολλές δράσεις που θα ακολουθήσουν τους επόμενους μήνες), το ένα στη Λευκωσία (Δημοτικό Κέντρο Τεχνών) και το άλλο στην Πάφο (Μεσαιωνικό Κάστρο και Σπηλιά της Φάμπρικας), δυσκολεύει τον πλέον επίδοξο θεατή να δημιουργήσει μια συνεκτική εικόνα σε λογικό χρονικό πλαίσιο. Όμως θα πρέπει να ιδωθεί ως μια αδιαίρετη έκθεση.
Η έκθεση στο σύνολό της και όπως έχει διαμορφωθεί δίνει στον θεατή τη γενική πρόθεση του επιμελητή Γιάννη Τουμαζή να παρουσιάσει διάφορες οπτικές γωνιές από σύγχρονους καλλιτέχνες γύρω από το σημερινό γενικευμένο τοπίο οικονομικής, πολιτικής, θρησκευτικής, κοινωνικής, αλλά και βαθύτατα υπαρξιακής κρίσης ταυτότητας των λαών της Μεσογείου, της Κλειστής Θάλασσας, όπως ήταν γνωστή την αρχαιότητα.
Τυχερή αλλά και καταδικασμένη η Μεσόγειος λόγω της γεωγραφικής της θέσης: Ανάμεσα σε τρεις ηπείρους, Ευρώπη, Ασία και Αφρική, ανοικτή σε όλες τις θάλασσες, μοιάζει με μια τεράστια λίμνη σπαρμένη με μικρά και μεγάλα κομμάτια γης. Ένας παράδεισος; Θα μπορούσε!
Σύγχρονοι καλλιτέχνες από την περιοχή της Μεσογείου, αλλά και από τον ευρύτερο διεθνή χώρο, πραγματεύονται το σημερινό παγκόσμιο τοπίο μέσα κυρίως από θέματα ιστορίας, μνήμης και πολιτικής. Είναι μια εμπειρία που δεν πρέπει να αφήσει κανείς να πάει χαμένη: Ξεκινώντας από τη Λευκωσία και καταλήγοντας στην Πάφο θα πάρει μια μοναδική γεύση της σημερινής Terra Mediterranea.
Eίναι αδύνατο να αναφερθεί κανείς στο έργο όλων των καλλιτεχνών που συμμετέχουν, αξίζει όμως να σταθεί κανείς σε μερικά έργα (σ.σ. το σημείωμα αφορά την έκθεση της Λευκωσίας), όπως την εγκατάσταση του Ζήση Κοτιώνη «Camp med» η οποία υπογραμμίζει ή θυμίζει ότι η θάλασσα διαιρώντας και συνδέοντας ταυτόχρονα παράκτιους πολιτισμούς είναι το κοινό, ασταθές έδαφος της Μεσογείου. Ιδιαίτερα καυστική αλλά με ποιητικό υπόβαθρο η Βιβλιοθήκη των Serap Kanay, Nurtane Karagil, μια διαδραστική εγκατάσταση εν εξελίξει έργου, που συνδέει τις μνήμες του παρελθόντος με ό,τι συμβαίνει εδώ και τώρα, με όλες εκείνες τις παράλληλες εικόνες της ιστορίας της Κύπρου. Γεγονότα του παρελθόντος και του παρόντος ξαναμπαίνουν στο τραπέζι για μια εκ νέου ιστορική διαπραγμάτευση.
Έκπληξη αποτελεί η εγκατάσταση της Banu Cennetoğlu, «Ο οδηγός όλων για τη… Ρομαντική Κύπρο. 1946- 1996 του Κεβόρκ Κεσισιάν» που στηρίζεται στην περίφημη έκδοση- ταξιδιωτικό οδηγό (τον πρώτο του είδους του στην Κύπρο), που μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες.
Ο Φοίνικας της Κυριακής Κώστα έχει μια σπάνια ευαισθησία, καθώς η καλλιτέχνις συμβάλλει στην ανα-γέννηση του εγκαταλελειμμένου από το 1960 μικτού χωριού στην επαρχία Πάφου. Κινούμενη μέσα από τα ίχνη του παρελθόντος με τη χρήση της τεχνολογίας και χρησιμοποιώντας σύγχρονα μέσα δίνει ξανά πνοή στο χωριό-σύμβολο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα βίντεο τα οποία αξίζουν μιας ιδιαίτερης προσοχής. Στέκομαι στο εξαιρετικό και άκρως συγκινητικό βίντεο της Ana Adamović «Εμείς οι πρόσφυγες». Η εγκατάστασή της σοκάρει τον ανίδεο θεατή που εισέρχεται στο σκοτεινό δωμάτιο και βρίσκεται αντιμέτωπος με τα παιδιά σε μια τάξη να θέτουν ερωτήματα γύρω από τις έννοιες του πολέμου, της εξορίας, της ευθύνης…
Συγκλονιστικό το βίντεο εγκατάσταση του Ran Slavin, Variations Amud Anan (Στύλος Νεφέλης), που μας μεταφέρει στην έρημο της Νεγκέβ, νότια του Ισραήλ, προβάλλοντας τη μυθολογία, τον γεωπολιτικό πόλεμο και τη διαμεσολάβηση των πληροφοριών. Οι ιαχές των πολεμικών όπλων και οι γιγάντιες κατασκευές από άμμο, που καταρρέουν μαζί με τα ατέλειωτα πλάνα του ορίζοντα και το επίμονο κελάηδημα των πουλιών, συνθέτουν μια εικόνα φανταστική, αλλά απόλυτα περιγραφική της σχιζοφρένειας που βιώνει η υγρή μας ήπειρος.
• Λευκωσία, Δημοτικό Κέντρο Τεχνών. Μέχρι 25/11. Ανοικτή Τρίτη – Σάββατο: 10:00 – 21:00
