Έκθεση κεραμικής Νίνας Ιακώβου στο Μουσείο Πιερίδη.
Ο χώρος του Μουσείου Πιερίδη – Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου στη Λάρνακα βρίσκεται για μερικές βδομάδες σε διάλογο με τα κεραμικά της Νίνας Ιακώβου, προσκαλώντας το κοινό σε μια εικαστική, αρχαιολογική, ιστορική και αισθητική διαδρομή.
Η διεθνής πρακτική έκθεσης σύγχρονων έργων σε μουσεία και πινακοθήκες –νέο σχετικά φαινόμενο, με απήχηση και στην Κύπρο– έχει πολλαπλές χρήσεις: Δίνει αφενός ώθηση στο κοινό να συνομιλήσει με έργα του παρελθόντος και αφετέρου να ανιχνεύσει τις κοινές συνιστώσες της αρχαίας με τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία και τους συνεκτικούς δεσμούς τους. Στην προκειμένη περίπτωση, στην έκθεση κεραμικής της Νίνας Ιακώβου με τίτλο «Διάλογος με τον αρχέγονο πηλό», αφού ο θεατής περιέλθει τους χώρους του μουσείου με τις αρχαιολογικές συλλογές, συνειδητοποιεί πόσο περίτεχνα δεμένες είναι με τα σύγχρονα έργα που φιλοξενούνται.
Γεννημένη στην Αμμόχωστο το 1933, η Νίνα Ιακώβου παρακολούθησε γλυπτική στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας τη δεκαετία του 1950, ξεπερνώντας τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε λόγω των πολιτικών συνθηκών της εποχής. Επιστρέφοντας στην Κύπρο, οι γνώσεις που απέκτησε δεν την απομάκρυναν, αλλά την έφεραν πιο κοντά στον τόπο της. Εμπνέεται από την παραδοσιακή κεραμική της Αμμοχώστου και τις ανθρωπόμορφες κούζες, τις κουκκουμάρες, τα αγγεία των προϊστορικών χρόνων, τη μεσαιωνική εφυαλωμένη κεραμική. Σαν μια ανάγκη να βρει το νήμα και να κρατήσει ζωντανή την παράδοση, και κατ’ επέκταση την ψυχή του τόπου. Δημιουργεί έργα τα οποία είναι σύγχρονα, με βαθιές ρίζες στο ιστορικό παρελθόν του νησιού.
Με απλότητα, με ανεπιτήδευτο ύφος, κρατώντας με αφοσίωση τα στοιχεία της αρχαίας παράδοσης, τα έργα της διασώζουν πολύτιμα στοιχεία της πολιτισμικής μας ταυτότητας. Αυτά τα σύγχρονα έργα βρίσκουν τον τελικό τους προορισμό στους χώρους του αποικιακού ρυθμού αρχοντικού που στεγάζει το Μουσείο Πιερίδη και υφαίνουν μια νέα ιστορία μαζί με τα πανάρχαια έργα της συλλογής, τα οποία μαρτυρούν μια πλούσια και μοναδική κεραμική παράδοση. Αξίζει κανείς να σταματήσει στα έργα τα οποία είναι εμπνευσμένα από την εφυαλωμένη κεραμική, να απολαύσει τα διακοσμητικά στοιχεία και τις παραστάσεις που τα στολίζουν, με τα πολυάριθμα γεωμετρικά μοτίβα, αλλά και σκηνές κυνηγιού, ιππότες, αρχόντισσες, νυφικά ζευγάρια σε εναγκαλισμό, παραστάσεις χορού καθώς και απεικονίσεις από τον πλούσιο, ζωικό και φυτικό κόσμο της Κύπρου.
Η Κύπρος, όντας στο σταυροδρόμι μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, ήταν ανέκαθεν σημείο συνάντησης για ανθρώπους και ιδέες που διακινούνταν μέσω της θάλασσας. Σχεδόν κάθε έκφανση του αρχαίου κυπριακού πολιτισμού, από τη γλώσσα και τη γραφή μέχρι την τέχνη και την αρχιτεκτονική, αντανακλούν επιδράσεις από την Ελλάδα, τη Μικρά Ασία, την Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή. Eπιδράσεις που συχνά αναμειγνύονταν με τοπικά πολιτιστικά ιδιώματα, γεννώντας νέες, πρωτότυπες μορφές έκφρασης. Η κεραμική στην Κύπρο εμφανίστηκε κατά τη Νεολιθική Εποχή (8000–3900 π.Χ.) και συνεχίστηκε αδιάλειπτα στο πέρασμα των αιώνων. Τα ευρήματα από διάφορες περιόδους, Χαλκοκρατία, Κλασική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή, Βυζαντινή και Μεσαιωνική Εποχή, αποδεικνύουν ότι το νησί, αναπτύσσοντας τα τοπικά χαρακτηριστικά και αφομοιώνοντας ξένα στοιχεία, δημιούργησε μια αξιοζήλευτη παράδοση και μια πλούσια, με πολλές ιδιαιτερότητες, κεραμική παραγωγή.
Αυτή η μακραίωνη παράδοση κληροδοτήθηκε και στη νεότερη αγγειοπλαστική, που άκμασε κατά τον 18ο, τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Τα πλούσια αποθέματα αργίλου σε τέσσερις περιοχές της Κύπρου –στην περιοχή Σταυροβουνίου στην ενδοχώρα κοντά στη Λάρνακα, στο ορεινό χωριό Φοινί στα βουνά του Τροόδους, στη Λάπηθο στη βόρεια ακτή του νησιού και στο Βαρώσι, στην ανατολική ακτή– ευνόησαν τη δημιουργία σημαντικών κέντρων αγγειοπλαστικής. Από αυτά, τα μεν δύο πρώτα συνεχίζουν μέχρι σήμερα την παραγωγή κεραμικών με τους λίγους εναπομείναντες αγγειοπλάστες, ενώ τα δύο τελευταία αναγκάστηκαν να διακόψουν λόγω της τουρκικής εισβολής το 1974.
Η σύγχρονη κυπριακή κεραμική συνεχίζει πιο έντονα τα τελευταία χρόνια να δημιουργεί, αντλώντας πολλές φορές από αυτή τη μεγάλη παράδοση, απόγονος της οποίας η Νίνα Ιακώβου μεταφέρει μέσα από τον πηλό της τις μνήμες του τόπου. Η έκθεσή της στο Μουσείο Πιερίδη ταιριάζει σαν ένα χαμένο κομμάτι παζλ στον πίνακα της ιστορίας.
• Λάρνακα, Μουσείο Πιερίδη. Μέχρι 26 Μαΐου. Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα–Πέμπτη: 9:00–16:00. Παρασκευή, Σάββατο: 9:00–13:00.
