Η παιδικότητα είναι ένα στοιχείο που διατρέχει το εκφραστικό έργο πολλών καλλιτεχνών. Μεταξύ αυτών του Πάμπλο Πικάσο, ο οποίος από τα πρώτα σχέδια, στα οποία απεικονίζει την οικογένειά του, και τους μικρούς αγγέλους των γύψινων εκμαγείων, μέχρι το θέμα «Ζωγράφος και παιδί», του 1970, δείχνει μια τεράστια ευαισθησία στην παιδική οπτική ματιά. «Το περίεργο είναι ότι ποτέ δεν έκανα παιδικά σχέδια. Ποτέ! Ούτε και όταν ήμουνα πολύ μικρός!… Επειδή στην παιδική μου ηλικία δεν με άφηναν να ζωγραφίζω παιδικά, σε όλη τη μετέπειτα ζωή μου, προσπάθησα να ζωγραφίζω σαν παιδί», είπε ο ίδιος όταν πια μεγάλωσε, φωτίζοντας έτσι και το αινιγματικό εικαστικό του έργο.
Τι είναι λοιπόν παιδική ζωγραφική; Δύσκολο να εξηγήσει κανείς με λόγια, μοναδικό όμως όταν το βιώνει. Είναι γεγονός ότι τα πιο όμορφα και αναπάντεχα πράγματα συμβαίνουν εκεί που δεν το περιμένεις, ειδικά όταν αυτά έχουν να κάνουν με το παιδί. Μια τέτοια εμπειρία έζησα στον πολυχώρο των εκδόσεων Εν Τύποις στη Λευκωσία. Η αναμονή ότι θα δω απλά μια έκθεση ενός εργαστηρίου τέχνης εξελίχθηκε σε μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Παρουσιάζονται έργα των μαθητών του Εργαστηρίου Τεχνών «Άσπρο» της Μυρτώς Μακρίδου από την τελευταία σχολική χρονιά, παιδιών 4-12 χρόνων, εφήβων 12-18 χρόνων και ενηλίκων.
Ειδικά στα έργα των πιο μικρών θαυμάζει κανείς τη δημιουργική φαντασία των παιδιών, την περίεργη (για εμάς τους μεγαλύτερους) διαδικασία απεικονιστικής αναπαράστασης, η οποία ενισχύεται με την καθοδήγηση της δασκάλας και τον πλούτο των υλικών που έχουν στη διάθεσή τους. Εντοπίζοντας τις κρυμμένες ιδιότητες σε υλικά και συσχετισμούς, την ίδια στιγμή ξεδιπλώνουν τον καθαρό, γεμάτο χρώμα και νόημα κόσμο τους. Είναι τόση η χαρά που δίνουν οι περίεργοι, ετερόκλητοι αλλά και τόσο ταιριαστοί συνδυασμοί στα έργα τους, που είναι απαλλαγμένα από την επιβολή στον θεατή να ανακαλύψει τυχόν κρυμμένα νοήματα και συμβολισμούς πίσω από σχήματα, χρώματα και μορφές. Τα έργα των παιδιών περιγράφουν τα όσα η φαντασία τους πλάθει όταν το μυαλό ταξιδεύει σε πιο ελεύθερους κόσμους.
Μεγαλώνοντας, η πιο πάνω αξία αρχίζει να ξεθωριάζει και πέραν της πρώτης ανάγνωσης των έργων, αρχίζει ο θεατής να αναζητά συμβολισμούς και κρυμμένα νοήματα στη χρήση των χρωμάτων και σχημάτων. Έκπληξη στην έκθεση, σε αυτό το πλαίσιο, αφορά ένα έργο μιας εφήβου με τίτλο «Εφιάλτης». Πρόκειται για μια κατασκευή η οποία αποτελεί ένα βιωματικό έργο, τον εφιάλτη μιας κοπέλας, θύματος σχολικού εκφοβισμού και ψυχολογικής βίας. Μια σιδηροκατασκευή σε σχήμα που παραπέμπει σε έπιπλο, με τις πληγές της κοπέλας να φαίνονται στα σημεία που είναι ραμμένα με κόκκινη κλωστή, ενώ υλικά όπως αληθινά μαλλιά, μπογιά, γύψος, κλωστές, ενσωματώνονται και λειτουργούν συμβολικά στο έργο. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η καλλιτεχνική ανάλυση όπως διατυπώνεται στο βιβλίο-έρευνα που έκανε με την καθοδήγηση της δασκάλας της.
Η δεύτερη μεγάλη αποκάλυψη της έκθεσης είναι η ενότητα «Κολάζ- Αλληλεπίδραση», η οποία αποτελείται από μια σειρά έργων της Μυρτώς Μακρίδου και της μητέρας της ζωγράφου Νίτσας Χατζηγεωργίου. Έξω από τα καθιερωμένα και τυπικά έργα, αυτά αποτελούν μια φρέσκια εικαστική απόδραση των δύο καλλιτεχνών. Άχρηστα χαρτιά, απορριμμένα έργα ή κομμάτια από έργα μαθητών που θα κατέληγαν στον κάδο ανακύκλωσης λειτουργούν για τις δύο εικαστικούς ως πρώτη ύλη. Με αυτά έχουν κτίσει μια σειρά από έργα, είτε μόνη η καθεμιά είτε κοινά, σε ένα παιγνίδι αλληλεπίδρασης μεταξύ των δύο.
Για τις ίδιες τα υλικά αυτά έχουν μια δική τους φόρτιση, μια ποιότητα, και παρόλο που ο αρχικός τους δημιουργός τα απέρριψε, για τις ίδιες είναι πηγή έμπνευσης και υλικό για νέες συνθέσεις. Η Φτωχή Τέχνη –Αrte Povera, όπως εισήχθηκε για πρώτη φορά το 1967, στην γκαλερί La Bartesca στη Γένουα, από τον Ιταλό τεχνοκριτικό Germano Celant, για να περιγράψει μια καινούρια γενιά Ιταλών καλλιτεχνών στα τέλη της δεκαετίας του ‘60– συνεχίζει να αναγκάζει τον δημιουργό να διαλέγεται με τον θεατή μέσα από θραύσματα υλικών, εννοιών, λέξεων, μέσα από ασήμαντα και ευτελή υλικά, συμμετέχοντας στη διαμαρτυρία ενάντια στην τυποποίηση και την υποτιθέμενη αποδοτικότητα του μοντέρνου τεχνολογικού πολιτισμού, συλλαμβάνοντας το νόημα του φευγαλέου και του ευμετάβλητου.
• Λευκωσία, Πολυχώρος εκδόσεων Εν Τύποις, τηλ. 99471952
