Oυίλιαμ Σαίξπηρ, Άμλετ, σε σκηνοθεσία Πάρη Ερωτοκρίτου.
Το ρίσκο για ένα σκηνοθέτη που αποφασίζει να αναμετρηθεί με ένα κείμενο του κλασικού ρεπερτορίου είναι τεράστιο, καθώς ο θεατρικός συγγραφέας έχει καταλάβει ένα τέτοιο εκτόπισμα ώστε ο σκηνοθέτης ασφυκτιά, δεν έχει χώρο να ξεδιπλώσει τον δικό του κόσμο, τις δικές του ιδέες. Έτσι, επιλέγει την αποδόμηση. Συγκρούεται με τον συγγραφέα γιατί δεν μπορεί να τον φτάσει. Το αποτέλεσμα: εκτρωματικό. Οι αποτυχημένες παραστάσεις έργων κλασικού ρεπερτορίου αποτελούν πλέον κανόνα.
Η μελέτη του έργου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ «Άμλετ» από τον σκηνοθέτη Πάρη Ερωτοκρίτου είχε αρχίσει εδώ και χρόνια. Την Πέμπτη, 19 Οκτωβρίου 2017 το κυπριακό θέατρο βίωσε την επί σκηνής υλοποίηση ενός καλλιτεχνικού άθλου. Το θριαμβικό κατόρθωμα του Ερωτοκρίτου συνοψίζεται στα ακόλουθα:
Α) Ανάδειξη των υπόρρητων, ψυχογραφικών διαστάσεων του κειμένου και παρουσίαση των χαρακτήρων με σαφή περιγράμματα και βάθος.
Β) Εύστοχη ερμηνεία της υπόθεσης του έργου ως μιας υπαρξιακής περιπλάνησης γύρω από ένα φαύλο ερώτημα που οδηγεί μια αέναη κυκλική κίνηση: να ζει κανείς ή να μη ζει;
Γ) Υποκριτική αρτιότητα χωρίς ανισότητες.
Δ) Κινησιολογία εμπνευσμένη, που κρατούσε τα σώματα σε ένταση. Η μη λεκτική επικοινωνία στόχευε σε μια παράλληλη δράση (εξού και η απουσία σκηνικών αντικειμένων). Δίνεται έμφαση στο σώμα, καθώς αυτό πυροδοτεί πράξεις (όπως η δολοφονία του Πολώνιου) που ξυπνούν απόλυτα και ακραία πάθη.
Ε) Σκηνικό που σε εμβάζει στον εσωτερικό κόσμο του Άμλετ. Ένα ψυχικό τοπίο στο οποίο κυρίαρχο είναι το ερώτημα που κατατρύχει τον κεντρικό ήρωα. Όλοι περιστρέφονται γύρω από ένα μεταφυσικό άξονα. Οι φιγούρες γίνονται δυσδιάστατες σε ένα ασπρόμαυρο φόντο, καθώς οι προσλαμβάνουσες του Άμλετ αρνούνται να εντοπίσουν προοπτική στον χώρο.
ΣΤ) Ως άλλος Γιον Φαμπρ ο Πάρης Ερωτοκρίτου πρωτοπορεί. Αντιλαμβάνεται το θέατρο ως μια τέχνη της οποία ο θεατής πρέπει να κατανοήσει βιωματικά: όχι μόνο με την όραση και την ακοή, αλλά και με την όσφρηση. Η παραπομπή στην εξόδιο ακολουθία ακολουθεί τον θεατή στο σπίτι του.
Ζ) Επιτυχημένη διαχείριση του γυμνού. Το γυμνό σώμα είναι φορέας μιας αποκάλυψης. Οι καλλιτέχνες θέλουν να το γυμνώσουν προκειμένου να αναγνωρίσουν νέες αλήθειες μέσα από τη θέαση της ολότητας της ανθρώπινης φιγούρας. Δυστυχώς το γυναικείο στήθος και τα ανδρικά γεννητικά όργανα δεν μπορούν να ελεγχθούν. Η κίνηση ενός γυμνού ηθοποιού άναρχα και χωρίς πειθαρχία σε αισθητικές αξίες μπορεί να εκτροχιάσει ολότελα την παράσταση και να την οδηγήσει σε μια ηδονοβλεπτική εκτροπή. Ο Ερωτοκρίτου κατόρθωσε να τιθασεύσει τους κινδύνους και να χρησιμοποιήσει το γυμνό ως ένα απόλυτα τεκμηριωμένο εργαλείο για την αποκάλυψη, αλλά και για την προώθηση της κλιμάκωσης της παράστασης.
Η) Τα λιτά παραπετάσματα εξελίσσονται μέσα στην παράσταση ως μια ζωντανή κορνίζα της δραματικότητας. Κάποιοι σχηματισμοί μπορούν να διαφοροποιήσουν την εικόνα ώστε ο χώρος να γίνει πομπώδης, ιδιωτικός, ερμητικός, πένθιμος.
Πολλοί ακόμη λόγοι θα μπορούσαν να παραταχθούν για να αναδείξει κανείς τις σπάνιες θεατρικές αρετές αυτής της παράστασης χωρίς καμιά υπερβολή και χωρίς καμιά διάθεση εγκωμιασμού του σκηνοθέτη. Ωστόσο, το λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν. Το πόνημα του Πάρη Ερωτοκρίτου ας μιλήσει από μόνο του.
* Θεατρολόγος, Μέλος του Πανελλήνιου Επιστημονικού Συνδέσμου Θεατρολόγων
