«Ο Οδυσσέας Ελύτης είναι ενάντια σε κάθε μορφής αρχή και εξουσία και αυτή του η θέση ορίζεται από την ιδιότητα του ως ποιητή» επεσήμανε ο ομότιμος καθηγητής Γαλλικής και Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, Γιάννης Η. Ιωάννου, μιλώντας το περασμένο Σάββατο στο πλαίσιο του τριήμερου διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου αφιερωμένου στον Νομπελίστα ποιητή που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Κύπρου στις 29-31 Μαΐου 2026.
Η τοποθέτηση του καθηγητή Ιωάννου με τίτλο «Η αντιεξουσιαστική ιδεολογία του Ελύτη» αρχίζει με απόσπασμα συνέντευξης του ποιητή που περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Συν τοις άλλοις»: «Μιλώ τη γλώσσα της τέχνης μου. Και δεν υπάρχει κόμμα πολιτικό που να την καταλαβαίνει, πόσο μάλλον να την εκπροσωπεί. Χώρια ότι δεν πιστεύω στα κόμματα και αποβλέπω σε μιαν οργάνωση της κοινωνίας τέτοια που να μην εξαρτάται από τα κόμματα. Μα –θα μου πείτε– είσαστε αναρχικός; Ναι, γιατί όχι; Μπορεί να μη ρίχνω βόμβες, ούτε να κάνω παθητική αντίσταση. Αλλά ορθώνομαι αντιμέτωπος προς όλες τις Εξουσίες, όταν διακηρύσσω τα δικαιώματα του ανθρώπου στην ευτυχία του – μια ευτυχία που δεν χωράει στα καλούπια ούτε του καπιταλισμού ούτε του μαρξισμού».
Όπως ανέφερε ο καθηγητής Ιωάννου, «η ομολογία του Ελύτη αποτελεί μια από τις σπάνιες φορές που ο ποιητής διατυπώνει καθαρά την ιδεολογική του ταυτότητα. Η ποίηση ως ύψιστη αξία και υπέρτατη μορφή δικαιοσύνης, είναι αυτή που διαμορφώνει την ιδεολογική του ταυτότητα η οποία είναι υπεράνω όλων των μορφών εξουσίας». Ο Γιάννης Ιωάννου επισημαίνει ότι το ποίημα «Μαρία Νεφέλη» του Ελύτη «ενσαρκώνει την ουσία της ιδεολογικής του τοποθέτησης, αλλά και της κουλτούρας των χίπηδων και του Μάη του ’68». Στην προαναφερόμενη συνέντευξη ο Ελύτης είπε και τα εξής: «Εγώ μιλώ μέσα από τη νέα αυτή κοπέλα. Αλλά αν ήθελε κανείς να βγάλει πολιτικό συμπέρασμα, θα ’βλεπε ότι θέλω να είμαι πάνω απ’ όλες τις εξουσίες, πράγμα που σημαίνει αναρχισμό, όρος, όμως, που δεν μ’ αρέσει στο μέτρο που ταυτίζεται με την τρομοκρατική δράση».
Όπως υπογράμμισε στην τοποθέτηση του ο καθηγητής Γιάννης Η. Ιωάννου «η αντιεξουσιαστική του στάση δηλώνεται από τον ίδιο τον Ελύτη, με διάφορες ευκαιρίες και σε σχέση με την Τέχνη: “Όλες οι Εξουσίες, όλων των ειδών, είναι κατά κανόνα εχθρικές προς την Τέχνη. Μη σας ξεγελάνε τα ιδρύματα, τα βραβεία και τα τέτοια. Στο βάθος ο καλλιτέχνης είναι ύποπτο κι επικίνδυνο άτομο για τους κρατούντες. Αν είναι αληθινός καλλιτέχνης, τάσσεται με την αλήθεια. Και η αλήθεια δεν συμπίπτει με τα συμφέροντα. Και τα συμφέροντα είναι ζυμωμένα με τις Εξουσίες”».
