Την προηγούμενη Κυριακή, περιαδιαβήκαμε μερικούς καθοριστικούς σταθμούς της αισθητικής φιλοσοφίας αλλά και της σχέσης της με το πολιτικό και εκλογικό φαινόμενο.
Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησα να (μου) δώσω ένα πρίσμα για να μπορέσω να διακρίνω κάποια βασικά πολιτισμικά διανύσματα των φετινών βουλευτικών εκλογών οι οποίες φέρουν κάποια καινούργια πρόσημα που τις καθιστούν μοναδικές.
Οι εκλογές στην εποχή του Tik Tok
Οι φετινές πρώτες μεταπανδημικές βουλευτικές εκλογές εισήγαγαν την Κύπρο στην εποχή του Tik Tok marketing. Είχαν προηγηθεί οι Προεδρικές του 2023, ωστόσο το πολυπρόσωπο (753 υποψηφιότητες και 19 συνδυασμοί) των φετινών εκλογών και η εγκαθίδρυση στο μεταξύ του Tik Tok ως βασικού μέσου διεμβολισμού του εκλογικού σώματος δημιούργησαν ένα νεοπαγές φαινόμενο οπτικοακουστικής επικοινωνίας.
Ως απότοκο του σοκ που προκάλεσε ο Φειδίας στα επικοινωνιακά επιτελεία το βράδυ των Ευρωεκλογών, παρατηρήθηκε μια δραματική μετάβαση από το long στο short form content, πράγμα που συνθηματοποίησε έτι περαιτέρω τον κεντρικό πολιτικό διάλογο.
Επίσης, λόγω του έντονου ψηφιακού ανταγωνισμού, μερικά επιτελεία αποφάσισαν να καταργήσουν τα εσκαμμένα όρια και να επενδύσουν στο ψηφιακό reality show. Άλλοι με πιο κεκαλυμμένο και άλλοι με τελείως απροκάλυπτο τρόπο. Ενδεικτικά: τα διάφορα επεισόδια του γάμου του Φειδία, τα χιουμοριστικά βιντεάκια υποψηφίων με συγγενείς τους, το προεκλογικό magic bus της Αννίτας.
Η άγνοια είναι cool
Η Κύπρος ήρθε αντιμέτωπη – καθυστερημένα σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη – με το ρεύμα της αντιπολιτικής. Ο Φειδίας, κοπιάροντας ήδη πεπαλαιωμένα και αποτυχημένα μοντέλα, ασχέτως της εκλογικής του αποτυχίας, κατάφερε να θέσει σε όλο το πολιτικό φάσμα το δίλημμα της άνευ ορίων ψηφιακής αυτοέκθεσης. Το «δεν έχω άποψη», από το περιθώριο της πολιτικής συμπεριφοράς μεταπήδησε στο κέντρο της. Η άγνοια απέκτησε δικαίωμα στη φιλοδοξία, έγινε cool, προπορίστηκε πολιτισμικό κεφάλαιο. Οι παράλληλες εξελίξεις στην Ελλάδα, κυρίως με το κόμμα Καρυστιανού, ενίσχυσαν το δικαίωμα της άγνοιας να επηρεάζει τις ζωές μας.
Ανακαλύπτοντας ξανά το class του πολιτικού διαλόγου
Είναι μια κοινή εμπειρική διαπίστωση ότι ο κόσμος, κυρίως ίσως κάτω των 50, άρχισε να ξαναμιλά για τις εκλογές. Φυσικά ή ψηφιακά, με τα οπτικοακουστικά παράσιτα που προκαλούν τα fake news και η παραπληροφόρηση, ο πολιτικός διάλογος διευρύνθηκε με αντικειμενικά πιο νηφάλιο και λιγότερο οπαδικό τρόπο απ’ ό,τι είχαμε συνηθίσει. Τόσο το μεγάλο ποσοστό αναποφάσιστων όσο και η σχετική ρευστοποίηση του πέραν του δικομματισμού πολιτικού σκηνικού, επέβαλαν έναν bottom-up προεκλογικό πολιτικό πολιτισμό, θα τολμούσα να πω, πρωτοφανή. Ίσως το γεγονός ότι λίγο-πολύ όλοι έχουμε ήδη εκθέσει την ιδεολογία μας μέσω των social media να ανταγωνίζεται την προεκλογική κρυψίνοια των Κυπρίων.
Σχηματισμοί όπως το ΑΛΜΑ και το VOLT, ασχέτως των διαφωνιών που μπορεί να έχει κανείς με τις θέσεις ή την ταξική τους μεροληψία, συνέβαλαν στην επαναφορά ενός πλαισίου συζήτησης που βασικό στοιχείο του ήταν το πολιτικό comme il faut και ο θεσμικός σεβασμός των αντιπάλων. Τα κόμματα αυτά, ευαγγελιζόμενα έναν «ευρωπαϊκό πολιτικό εκσυγχρονισμό», όσο θολό και αν είναι ένα τέτοιο αίτημα, κατάφεραν να εμποτίσουν το δημόσιο debate με στοιχεία της κουλτούρας τους.
Είμαι φασίστας και είμαι καλά
Η εμφατική εκλογική αποτύπωση του κοινωνικού εκφασισμού – περίπου 12% αν προσθέσουμε στο ΕΛΑΜ τους διάφορους δορυφόρους του – χάρη στο επιτυχημένο rebranding μέσω μεταγραφών της κουστουμαρισμένης Ακροδεξιάς, έμπασε μέσω της κραταιάς ακόμα τηλεόρασης τον φασισμό σε κάθε σπίτι ως «κανονικό».
Το να συνυπάρχει κανείς με ψηφοφόρους που ενδεχομένως αρνούνται το δικό σου δικαίωμα σε μια συγκεκριμένη πολιτισμική και ιδεολογική ύπαρξη, κατέστη από υποκουλτούρα, κουλτούρα. Άλλωστε, ο αντιφασισμός παραμένει στην Κύπρο μια θεσμική υπόθεση πολιτικής καταγγελίας στη Βουλή, στα κανάλια και στα social media αλλά δεν επεκτείνεται εκεί που πραγματικά ο κυπριακός φασισμός επενδύει, στα πεδία της εκπαίδευσης, (της διάλυσης), του πολιτισμού και της ασφάλειας.
Σε αυτό και στο προηγούμενο σημείωμα σταχυολόγησα ορισμένα συστατικά πολιτικών συμπεριφορών. Αυτά αποτελούν εκφάνσεις νέων ή εξελιγμένων πολιτισμικών στάσεων που αναπόφευκτα εμπερικλείουν και αντίστοιχα αισθητικά προτάγματα. Η σχέση πολιτισμού και πολιτικής φαίνεται να αναδεικνύεται με εκρηκτικό τρόπο μέσα από την κάλπη. Οι εκλογές είναι μια ευκαιρία να σκεφτούμε και ποιος πολιτισμός τελικά μάς αξίζει.
Ελεύθερα, 07.06.2026
