Στο στούντιο του ζωγράφου Ανδρέα Χαραλάμπους στη Λευκωσία μας πήρε το πολιτιστικό ένθετο του «Φ» στην προχθεσινή (26/7) κυριακάτικη έκδοση της εφημερίδας. Ο Ευαγόρας Βανέζης μας υπενθύμισε μάλιστα τη μεγάλη πυρκαγιά που το 2006 είχε καταστρέψει ολοκληρωτικά το εργαστήρι του καλλιτέχνη και όλα τα έργα του μέσα σε αυτό.
Είχα παρευρεθεί στη δημοσιογραφική ενημέρωση που είχε κάνει τότε ο Ανδρέας Χαραλάμπους στον χώρο της πυρκαγιάς, που ήταν ένας απολογισμός καταστροφής σχεδόν αβάσταχτος, καθώς μας απαριθμούσε τα έργα που χάθηκαν μέσα στη φωτιά – πίνακες, σχέδια, γλυπτά, συλλογές δίσκων, μεταφράσεις ποίησης και πεζών, χιλιάδες βιβλία, άρθρα και σημειώματα.
Δεν υπήρξαν δάκρυα σ’ αυτή τη συνάντηση, ούτε συναισθηματικά ξεσπάσματα, ούτε καταγγελίες που θα ήταν μέχρι ένα βαθμό δικαιολογημένες μπροστά σε αυτή την παράλογη και σκοτεινή επίθεση του πεπρωμένου. Μόνο ένα αόριστο σπάσιμο στη φωνή, πρόδιδε τη ψυχική αναστάτωση του ζωγράφου. Δεν ξέρω πού βρήκε τη δύναμη να παραμείνει νηφάλιος και να διατηρήσει αυτή την πνευματική στωικότητα που προϋπήρχε βέβαια του πένθους του, αλλά που κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες έκανε το πένθος του ακόμα πιο σπαραχτικό.
Παρά το ότι κάποιοι συνάδελφοι του έκαναν πάσα με τις ερωτήσεις τους, ο Ανδρέας Χαραλάμπους δεν κατηγόρησε κανέναν και δεν ζήτησε τίποτε για τον εαυτό του. Αντίθετα χρησιμοποίησε αυτό τον ξαφνικό και αποτρόπαιο αφανισμό των έργων και του καλλιτεχνικού παρελθόντος του σαν ευκαιρία για να καλέσει τους φορείς εξουσίας να διαφυλάξουν το μέλλον των άλλων καλλιτεχνών. Καθώς τον άκουγα να μιλά, αναρωτιόμουν με θλίψη, πότε τα τηλεοπτικά κανάλια, οι ραδιοφωνικοί σταθμοί και οι εφημερίδες ασχολήθηκαν με τέτοιο κατακλυσμιαίο ενδιαφέρον για το έργο ενός μεγάλου καλλιτέχνη; Μόνο όταν αυτό το έργο καταστράφηκε…Όχι ενόσω υπήρχε.
Εκείνη τη μέρα είχε πει στους δημοσιογράφους καθώς στεκόταν μέσα στο καμένο εργαστήρι του ότι «η τέχνη μπορεί να είναι πιο εφήμερη από τη ζωή του ανθρώπου». Σκέφτομαι σήμερα ότι παρόλα αυτά, το πάθος του πραγματικού καλλιτέχνη μόνο εφήμερο δεν είναι, όπως απέδειξε έμπρακτα ο ίδιος, μέσα στα είκοσι χρόνια που μεσολάβησαν από τότε.
Όπως έγραψε προχθές ο Ευαγόρας Βανέζης στο σημείωμα του για τον ζωγράφο, «μετά την πυρκαγιά του 2006 που κατέστρεψε περίπου 1700 έργα του, επέστρεψε στη δημιουργία με ακόμα μεγαλύτερη επιμονή, αντιμετωπίζοντας τη ζωγραφική ως πράξη αναγέννησης και εσωτερικής ανάγκης».
Ο Ευαγόρας επικαλέστηκε και κάτι άλλο που είπε ο Ανδρέας Χαραλάμπους ότι «η τέχνη είναι το εκλεπτυσμένο τρεμούλιασμα της ψυχής», σχολιάζοντας ότι «είναι μια φράση που συμπυκνώνει εύστοχα την ποιητική διάσταση του έργου του». Θα πρόσθετα ότι αυτή η διάσταση εμπεριέχει και την ανθεκτικότητα του έργου του μέσα στον χρόνο.
