Ναι στο GSI αλλά Je suis Makis Keravnos! Καταστροφικό ένα λάθος €2 δισ.!

Υπάρχουν έργα που κρίνονται από το αν είναι τεχνικά εφικτά. Υπάρχουν έργα που κρίνονται από το αν είναι πολιτικά ευκταία. Υπάρχουν και έργα που, λόγω του μεγέθους και του κόστους τους, πρέπει να κρίνονται πρωτίστως από ένα πολύ πιο σκληρό ερώτημα. Αν αντέχεις να αναλάβεις το ρίσκο σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά. Η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας (GSI) ανήκει αναμφίβολα στην τρίτη κατηγορία.

Η συζήτηση για το έργο έχει πολλές φορές εγκλωβιστεί ανάμεσα στον ενθουσιασμό για τη στρατηγική του σημασία και στην ανάγκη εξασφάλισης γεωπολιτικής προστασίας του. Όμως, εξαρχής υπήρχε και συνεχίζει να υπάρχει μια παράμετρος που δεν μπορεί να παραμεριστεί. Όσο ισχυρά κι αν είναι τα πολιτικά επιχειρήματα υπέρ του έργου. Η οικονομική βιωσιμότητα. Αυτήν προτάσσει από την αρχή των συζητήσεων ο Μάκης Κεραυνός. Αυτήν συνεχίζει να προτάσσει μέχρι και σήμερα. Και έχει κάθε λόγο να επιμένει.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε τι προηγήθηκε. Όταν ο υπουργός Οικονομικών επέμενε ότι δεν υπήρχαν επαρκείς μελέτες που να δικαιολογούν ένα τόσο μεγάλο οικονομικό ρίσκο για την Κυπριακή Δημοκρατία, δέχθηκε επιθέσεις και επικρίσεις. Το έργο, όμως, τελικά πάγωσε και οι δύο κυβερνήσεις συμφώνησαν στην ανάγκη νέας οικονομικής μελέτης.

Τουτέστιν, ο χρόνος δικαίωσε την επιφύλαξη του Κεραυνού. Γι’ αυτό και η νέα -προ μερικών ημερών- παρέμβασή του δεν πρέπει να αντιμετωπισθεί ως άλλη μία καθυστέρηση. Ούτε ως προσπάθεια να τορπιλιστεί το έργο. Πρόκειται, απλώς, για την αυτονόητη υποχρέωση ενός υπουργού Οικονομικών απέναντι στους φορολογούμενους.

Ο ίδιος υπενθύμισε ότι οι ηγεσίες Ελλάδας και Κύπρου έχουν συμφωνήσει πως χρειάζεται επικαιροποίηση της μελέτης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, επειδή έχουν προκύψει οικονομικές και τεχνικές πτυχές, που πρέπει να επανεξεταστούν και να ξεκαθαρίσουν.

Καταρχάς, πρέπει να διευκρινιστεί μια διαφορά. Ενδεχόμενη εξασφάλιση γεωπολιτικής κάλυψης δεν διαγράφει την ανάγκη διασφάλισης της βιωσιμότητας μέσω οικονομικής μελέτης. Ούτε και το αντίθετο βεβαίως. Η πρώτη απαντά στο ερώτημα κατά πόσο το έργο μπορεί να προχωρήσει χωρίς να βρεθεί αντιμέτωπο με εξωτερικό βέτο, απειλή ή παρέμβαση. Η δεύτερη απαντά στο ερώτημα κατά πόσο το κόστος, οι τεχνικές προδιαγραφές, η χρηματοδότηση και το όφελος δικαιολογούν τη δέσμευση δημόσιου χρήματος.

Η μία προϋπόθεση δεν υποκαθιστά την άλλη. Από τη μια, ένα έργο μπορεί να είναι γεωπολιτικά αναγκαίο αλλά ταυτόχρονα οικονομικά προβληματικό. Από την άλλη, μπορεί να είναι οικονομικά ελκυστικό στα χαρτιά αλλά να αντιμετωπίζει σοβαρούς γεωπολιτικούς κινδύνους στην πράξη. Γι’ αυτό, ακριβώς, δεν αρκούν οι πολιτικές δηλώσεις. Χρειάζονται απαντήσεις. Κρυστάλλινες, συγκεκριμένες και γραπτές.

Υπάρχει μελέτη που να αποδεικνύει ότι το GSI θα μειώσει το κόστος του ηλεκτρισμού στην Κύπρο; Πόσο θα μειωθεί και πότε; Ποιο θα είναι τελικά το κόστος για τον Κύπριο καταναλωτή; Ποιο μέρος του κινδύνου αναλαμβάνει το κυπριακό δημόσιο; Τι γίνεται σε περίπτωση καθυστέρησης, υπέρβασης κόστους ή αδυναμίας λειτουργίας της διασύνδεσης; Κυρίως, ποιος πληρώνει το λογαριασμό εάν τα πράγματα δεν εξελιχθούν όπως προβλέπουν τα αισιόδοξα σενάρια;

Αυτά δεν είναι ερωτήματα όσων «δεν θέλουν το έργο». Είναι τα ερωτήματα που πρέπει να θέτει κάθε σοβαρό κράτος πριν υπογράψει μια συμφωνία δισεκατομμυρίων. Η άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου έχει προφανή στρατηγική αξία. Η στρατηγική αξία, ωστόσο, δεν αρκεί ώστε να υπογραφεί λευκή επιταγή.

Όσο κι αν θέλουμε να γίνει το έργο, όσο κι αν το θεωρούμε εθνικά σημαντικό, όσο κι αν πανηγυρίζουμε κάθε φορά που εμφανίζεται ένας νέος επενδυτής ή μια νέα πολιτική συμφωνία, δεν μπορεί να μπει η υπογραφή της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα έργο δύο δισεκ. ευρώ χωρίς να γνωρίζουμε με ακρίβεια τι αγοράζουμε, πόσο θα μας κοστίσει και ποιον κίνδυνο αναλαμβάνουμε.

Η Κύπρος είναι μικρό κράτος. Δεν έχει την πολυτέλεια να κάνει λάθη. Πόσο μάλλον, τεράστια λάθη. Δεν διαθέτει τη δυνατότητα να αντιμετωπίζει ένα τέτοιο έργο με τη λογική «θα δούμε στην πορεία». Το «θα δούμε» μπορεί να είναι ανεκτό σε ένα μικρό έργο. Σε μια επένδυση δισεκατομμυρίων, μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό.

Γι’ αυτό αξίζει και αυτή τη φορά να ακουστεί ο Κεραυνός. Όχι επειδή a priori έχει πάντα δίκιο. Επειδή την προηγούμενη φορά που επέμενε να σταθούμε στη βάση των αριθμών και όχι στη βάση των ενθουσιασμών, αποδείχτηκε ότι είχε δίκαιο. Je suis Makis Keravnos!

Να γίνει, λοιπόν, η νέα μελέτη. Να απαντηθούν όλα τα οικονομικά και τεχνικά ερωτήματα. Να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα. Να ξεκαθαριστεί ποιος αναλαμβάνει κάθε κίνδυνο. Να υπάρξουν πραγματικές, όχι θεωρητικές, εγγυήσεις για τη γεωπολιτική προστασία του έργου. Μετά, ας προχωρήσουμε.

Το ζητούμενο δεν είναι να αποδείξουμε ότι μπορούμε να κατασκευάσουμε ένα έργο-μαμούθ. Το ζητούμενο είναι να αποδείξουμε ότι, αν το κατασκευάσουμε, η Κύπρος θα μπορεί να αντέξει το κόστος του ακόμη κι αν κάτι πάει στραβά. Αυτό δεν είναι φοβία. Δεν είναι κινδυνολογία. Δεν είναι άρνηση. Είναι στοιχειώδης ευθύνη κάθε σοβαρού κράτους!