Νατάσα Μποφίλιου: Μεγαλώνοντας κατάλαβα πως δεν χρειάζεται να μιλάς για τα πάντα

Είκοσι χρόνια μετά το πρώτο της μουσικό βήμα, η Νατάσσα Μποφίλιου δεν κάνει τον απολογισμό μιας επιτυχημένης πορείας. Προτιμά να μιλήσει για όσα την άλλαξαν, για όσα εξακολουθεί να υπερασπίζεται, για τον φόβο της απώλειας αλλά και για την ανάγκη να παραμένει αληθινή σε μια εποχή που όλα μοιάζουν να θολώνουν.

Υπάρχουν άνθρωποι που τους νιώθεις οικείους πολύ πριν τους γνωρίσεις και για εμένα η Νατάσσα Μποφίλιου είναι μία απ’ αυτές τις περιπτώσεις. Όχι μόνο για τη μουσική της, αλλά κυρίως για την ειλικρίνεια, την αφοσίωσή της σε όσα πιστεύει και τη δύναμη να υπερασπίζεται το δίκαιο, ακόμη κι όταν αυτό έχει κόστος. Λίγο πριν ξεκινήσουμε τη συνέντευξη, της εξομολογήθηκα ότι είχα λίγο άγχος, ζητώντας της, μάλιστα, προκαταβολικά συγγνώμη, σε περίπτωση που μου ξέφευγε κανένα σαρδάμ. Χαμογέλασε, μου είπε κάτι που δεν μπορώ να μεταφέρω, και από εκείνη τη στιγμή η αμηχανία εξαφανίστηκε. Με αφορμή τη συναυλία της στην Κύπρο και τη μουσική παράσταση «Μέτρημα», με την οποία γιορτάζει είκοσι χρόνια κοινής πορείας με τον Θέμη Καραμουρατίδη και τον Γεράσιμο Ευαγγελάτο, γνώρισα από κοντά μια σπουδαία καλλιτέχνιδα, αλλά κυρίως έναν άνθρωπο που μιλά με την ίδια ειλικρίνεια είτε βρίσκεται πάνω στη σκηνή είτε μαζί με τους δικούς της ανθρώπους είτε απέναντι από ένα μαγνητοφωνάκι.

–Το «Όλα τέλεια» – που κυκλοφόρησε πριν από περίπου ένα μήνα – είναι από εκείνα τα τραγούδια που σε κάνουν να νιώθεις ότι κάποιος έβαλε σε λέξεις, σκέψεις που δεν είχες καταφέρει να εκφράσεις. Τελικά, πόσο επικίνδυνο είναι να μεγαλώνουμε, πιστεύοντας ότι πρέπει να είμαστε συνεχώς «τέλειοι»; Νομίζω πως αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που γράφτηκε το συγκεκριμένο τραγούδι. Ο Γεράσιμος ήθελε να αποδομήσει αυτή την ψευδαίσθηση της τελειότητας που όλοι, λίγο ή πολύ, έχουμε κυνηγήσει. Μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι αν κάνουμε τα πάντα σωστά, τότε η ζωή θα μας ανταμείψει. Όμως, τα πράγματα δεν λειτουργούν έτσι. Αντίθετα, αυτή η διαρκής προσπάθεια να φτάσεις κάτι που δεν υπάρχει, πολλές φορές σε οδηγεί μόνο στην απογοήτευση και στη δυστυχία. Νομίζω πως η μεγαλύτερη ελευθερία είναι να αποδεχτείς ότι δεν χρειάζεται να είσαι τέλειος, για να είσαι αρκετός. Να καταφέρεις να είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου. Αυτό είναι υπεραρκετό.

–Μίλησες για ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό μας. Αναρωτιέμαι, αυτό είναι και το μοναδικό «φίλτρο», με το οποίο επιλέγετε τα τραγούδια σας εδώ και είκοσι χρόνια; Νομίζω πως ναι. Το μόνο κριτήριο που είχαμε πάντα, ήταν να φτιάχνουμε τραγούδια που μας εκφράζουν πραγματικά, που τα πιστεύουμε και τα αισθανόμαστε. Αυτό δεν έχει αλλάξει μέσα στα χρόνια.

–Μέσα από αυτή την ειλικρίνεια, θεωρείς ότι τα τραγούδια σας αποκτούν τελικά και μια πολιτική διάσταση; Είμαστε κοινωνικά όντα. Οι αγωνίες, οι σκέψεις και οι προβληματισμοί μας, είτε είναι προσωπικοί είτε συλλογικοί, περνούν αναπόφευκτα μέσα στα τραγούδια. Δεν είμαστε αποκομμένοι από την κοινωνία, επομένως είναι φυσικό η μουσική μας να συνομιλεί και με όσα συμβαίνουν γύρω μας. Αν αυτό εκλαμβάνεται ως πολιτική στάση, τότε μάλλον ναι, τα τραγούδια μας έχουν και μια πολιτική διάσταση.

–Πιστεύεις ότι η τέχνη εξακολουθεί να έχει τη δύναμη που είχε κάποτε να αφυπνίζει, να αλλάζει συνειδήσεις και, ίσως, να μετακινεί βουνά; Πιστεύω πως η τέχνη πάντα είχε και θα έχει αυτή τη δύναμη. Οι συνθήκες μπορεί να μην είναι πάντα ευνοϊκές, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι σταματά να ανοίγει δρόμους και να μας βοηθά να βλέπουμε τον κόσμο διαφορετικά. Η τέχνη αγγίζει βαθιά το συναίσθημα και, μέσα από αυτό, μπορεί να μας εξελίσσει και να μας κρατά ευαίσθητους. Το να παραμένεις ευαίσθητος σε μια εποχή που σε σπρώχνει προς το αντίθετο, είναι από μόνο του μια μορφή αντίστασης και ελευθερίας.

–Έχεις βρεθεί αρκετές φορές στο επίκεντρο έντονης κριτικής, εξαιτίας των δημόσιων τοποθετήσεών σου. Σκέφτηκες ποτέ να «μαλακώσεις» τον λόγο σου, για να προστατεύσεις λίγο περισσότερο τον εαυτό σου; Δεν θα σου πω ψέματα ότι δεν με έχει επηρεάσει. Υπήρξαν στιγμές που με πλήγωσαν και με στεναχώρησαν πολύ. Ποτέ, όμως, δεν σκέφτηκα ότι η λύση είναι να σταματήσω να εκφράζομαι. Δεν είναι στον χαρακτήρα μου. Από μικρή είχα μια πολύ έντονη αίσθηση της δικαιοσύνης και αυτή είναι πολύ πιο ισχυρή από τη στεναχώρια ή τον φόβο για όσα μπορεί να πουν ή να γράψουν για μένα. Κάποιες φορές εύχομαι να μπορούσα να είμαι λίγο πιο ήρεμη, αλλά τότε δεν θα ήμουν εγώ. Και επειδή δεν μπορώ να πω ψέματα, δεν μπορώ ούτε να σωπάσω. Δεν μιλάω επειδή πιστεύω ότι επηρεάζω τον κόσμο ή επειδή αισθάνομαι κάτι σαν «πνευματικός ταγός». Μιλάω, γιατί πιστεύω πως όλοι μας, ως ενεργοί πολίτες, έχουμε την ευθύνη να αντιστεκόμαστε σε ό,τι θεωρούμε άδικο.

–Νιώθεις ποτέ το βάρος τής προσδοκίας του κόσμου ότι «πρέπει» να μιλάς κάθε φορά που συμβαίνει κάτι σημαντικό; Για να είμαι ειλικρινής, ποτέ δεν ένιωσα ότι οφείλω να τοποθετηθώ, επειδή το περιμένει ο κόσμος. Δεν με απασχολεί τι περιμένουν οι άλλοι από εμένα, αλλά τι περιμένω εγώ από τον εαυτό μου, για να μπορώ να νιώθω ότι στέκομαι με συνέπεια απέναντι στις αξίες μου. Μεγαλώνοντας κατάλαβα πως δεν χρειάζεται να μιλάς για τα πάντα. Εκφράζομαι μόνο όταν νιώθω ότι έχω πραγματικά κάτι να πω και όταν πιστεύω πως η δική μου φωνή, μαζί με εκείνες των υπόλοιπων ανθρώπων, μπορεί να συμβάλει στο να αναδειχθεί -ή ακόμη και να αποτραπεί- μια αδικία. Δεν το κάνω για να ακούσω «μπράβο», το κάνω γιατί αυτό υπαγορεύει ο δικός μου κώδικας.

–Έχει υπάρξει κάποια δημόσια τοποθέτησή σου που, κοιτώντας τη σήμερα, να σκέφτηκες ότι ίσως αδίκησε κάποιον; Όχι, γιατί δεν επιλέγω ποτέ να μιλάω δημόσια για ανθρώπους. Μιλάω για ιδέες, για στάσεις και για συμπεριφορές. Παρότι έχω δεχτεί πολλές φορές πολύ σκληρές προσωπικές επιθέσεις, δεν μπήκα ποτέ στη διαδικασία να απαντήσω με τον ίδιο τρόπο ή να κατονομάσω κάποιον. Το θεωρώ πολύ φτηνό. Πιστεύω ότι όταν κάποιος σού επιτίθεται προσωπικά, στην πραγματικότητα δεν επιτίθεται σε εσένα. Επιτίθεται σε αυτό που εκπροσωπείς ή σε μια άποψη που τον ενοχλεί. Εγώ δεν θέλω να λειτουργώ έτσι.

–Έχεις δεχτεί πολλές φορές κριτική για το ότι ο τρόπος ζωής σου δεν συμβαδίζει με τις αριστερές σου πεποιθήσεις. Πώς απαντάς σε αυτό; Συνέβη αρκετές φορές και νομίζω πως ο λόγος είναι ότι επικρατεί μια πολύ λανθασμένη αντίληψη για το τι σημαίνει να είναι κάποιος αριστερός. Λες και πρέπει να είναι ένας άνθρωπος που ζει μέσα στη στέρηση, σχεδόν σε άθλια κατάσταση, για να έχει το δικαίωμα να μιλά για κοινωνική δικαιοσύνη. Γιατί ένας τέτοιος άνθρωπος, δεν φοβίζει κανέναν. Αν, όμως, βλέπουν κάποιον που έχει καταφέρει να χτίσει μια καλή ζωή και ταυτόχρονα πιστεύει ότι αυτά που απολαμβάνει ο ίδιος θα έπρεπε να μπορούν να τα απολαμβάνουν και οι υπόλοιποι, τότε η συζήτηση γίνεται πολύ πιο ουσιαστική και πολύ πιο ενοχλητική για κάποιους. Εκεί αρχίζουν να αμφισβητούν όχι τον άνθρωπο, αλλά όσα πρεσβεύει.

–Γιατί χαλάει ένα πολύ βολικό αφήγημα… Ακριβώς. Είναι πιο εύκολο να χαρακτηρίσεις κάποιον υποκριτή, παρά να συζητήσεις την ουσία όσων λέει. Γιατί, ας είμαστε ειλικρινείς, τα προνόμια που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος, δεν είναι μόνο αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς. Πολλοί δουλεύουν σκληρά και οριακά καταφέρνουν να επιβιώνουν. Παίζουν ρόλο και οι συγκυρίες, η τύχη, το ίδιο το σύστημα μέσα στο οποίο ζούμε, το οποίο πολεμά την ανάπτυξη του ανθρώπου. Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι αν έχεις κάποια προνόμια. Το ερώτημα είναι τι κάνεις με αυτά. Αν πιστεύεις ότι δεν πρέπει να τα απολαμβάνεις μόνο εσύ, αλλά να αγωνίζεσαι, ώστε περισσότεροι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση στις ίδιες δυνατότητες και στην ίδια αξιοπρέπεια, τότε αυτό είναι που ανατρέπει το αφήγημα και γίνεται πραγματικά ενοχλητικό για κάποιους.

–Πολλές φορές, όμως, οι πιο σκληρές επιθέσεις προέρχονται από ανθρώπους που βιώνουν οι ίδιοι δυσκολίες. Πώς εξηγείς το ότι κάποιοι υπερασπίζονται ένα σύστημα που τελικά τους αφήνει πίσω; Είναι ένα πολύ σύνθετο ζήτημα. Πιστεύω πως πολλοί άνθρωποι δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να ανοίξουν πραγματικά το μυαλό τους, να δουν ότι υπάρχει και ένας άλλος τρόπος να σκέφτεσαι και να αντιλαμβάνεσαι τον κόσμο. Το ίδιο το σύστημα συχνά δεν τους δίνει αυτή τη δυνατότητα. Γι’ αυτό βλέπουμε πολλές φορές ανθρώπους που δεν έχουν σχεδόν τίποτα, να υπερασπίζονται τις πιο αντιλαϊκές αντιλήψεις. Δεν το λέω υποτιμητικά. Το λέω γιατί θεωρώ ότι όταν δεν σου δίνεται πρόσβαση στη γνώση, στην παιδεία και στην καλλιέργεια της ευαισθησίας, είναι πολύ πιο εύκολο να εγκλωβιστείς στον φόβο ή στον θυμό.

–Αυτό σημαίνει ότι, μεγαλώνοντας, έμαθες να δικαιολογείς τέτοιες συμπεριφορές; Τις έχω αιτιολογήσει, αλλά δεν μπορώ να τις δικαιολογήσω. Ζούμε σε μια εποχή που συμβαίνουν καθημερινά μπροστά στα μάτια μας τόσα πολλά, που δεν μπορείς να λες ότι δεν γνωρίζεις. Στο τέλος της ημέρας δεν χρειάζονται πολλά, χρειάζεται να παραμένεις άνθρωπος. Ιδανικά θα ήθελα να ζούμε σε έναν κόσμο όπου δεν θα γεννιούνται ο φθόνος, ο ρατσισμός και το μίσος. Μέχρι να γίνει αυτό, όμως, δεν μπορώ να αγνοώ το κακό που μπορεί να προκαλέσει μια τέτοια στάση στους άλλους. Οπότε, για να απαντήσω και σε προηγούμενό σου ερώτημα, δεν έχω μετανιώσει για όσα έχω πει δημόσια, αλλά έχω σκεφτεί ότι ορισμένα θα μπορούσα να τα είχα διατυπώσει με περισσότερη ψυχραιμία και γνώση. Να είμαι πιο ψυλλιασμένη.

–Τι σου διέφευγε τότε που σήμερα γνωρίζεις; Για πολλά χρόνια δεν μπορούσα καν να φανταστώ ότι κάποιος θα μπορούσε να παραποιήσει αυτό που λέω ή να το χρησιμοποιήσει αποσπασματικά, για να εξυπηρετήσει μια αφήγηση. Μεγαλώνοντας, όμως, απέκτησα την εμπειρία να αναγνωρίζω αυτές τις παγίδες και να εκφράζομαι με τρόπο που δεν αφήνει τόσο εύκολα περιθώρια για διαστρέβλωση. Δεν άλλαξα αυτά που πιστεύω. Άλλαξε ο τρόπος που προστατεύω τον λόγο μου.

–Τι άλλο έχει αλλάξει σε σένα μεγαλώνοντας; Νομίζω πως είμαι πολύ πιο ψύχραιμη. Ίσως κάποιοι δικοί μου άνθρωποι να διαφωνήσουν, αλλά εγώ το νιώθω έτσι. Κατάλαβα ότι η ψυχραιμία δεν είναι αδυναμία, αλλά μηχανισμός επιβίωσης. Παλαιότερα με διέλυαν πολύ περισσότερο όσα συνέβαιναν γύρω μου. Σήμερα συνεχίζω να συγκινούμαι και να θυμώνω, αλλά έχω μάθει να διαχειρίζομαι αυτά τα συναισθήματα, χωρίς να με καταπίνουν.

–Ο πυρήνας σου μπορεί να έμεινε ίδιος, όμως τα τραγούδια που φτιάχνετε με τον Θέμη και τον Γεράσιμο, εξελίσσονται διαρκώς. Είκοσι χρόνια μετά, φοβηθήκατε ποτέ μήπως μπείτε σε μια δημιουργική «ζώνη άνεσης» και αρχίσετε να επαναλαμβάνετε τους εαυτούς σας; Ποτέ δεν το ένιωσα αυτό. Έχουμε την τύχη να αγαπάμε πολλά και πολύ διαφορετικά πράγματα, γι’ αυτό και δεν νιώσαμε ποτέ την ανάγκη να μείνουμε σε μια συγκεκριμένη συνταγή. Το «Κάτι Καίγεται», για παράδειγμα, δεν έχει καμία σχέση ούτε με την «Εποχή του Θερισμού» ούτε με τον νέο δίσκο που ετοιμάζουμε. Αυτό που μας κρατά ζωντανούς είναι ότι πειραματιζόμαστε συνεχώς, χωρίς να αισθανόμαστε ότι πρέπει να υπηρετήσουμε ένα συγκεκριμένο ύφος. Ακολουθούμε μόνο αυτό που μας εκφράζει και, μέχρι σήμερα, αυτό εξακολουθεί να μας κρατά δημιουργικά ανήσυχους.

–Η εμπορική επιτυχία δεν ήταν ποτέ αυτοσκοπός; Όχι, τουλάχιστον με αυτόν τον τρόπο. Φυσικά και έχουμε τραγούδια που γνώρισαν μεγάλη εμπορική επιτυχία και αυτό μόνο χαρά μπορεί να μας δίνει. Δεν δημιουργούμε, όμως, με αυτό ως κριτήριο. Αν κυνηγάς διαρκώς τα trends και ό,τι θεωρείται εμπορικό, στο τέλος αναγκάζεσαι να προσαρμόζεσαι, για να παραμένεις επίκαιρος. Εμείς δεν λειτουργήσαμε ποτέ έτσι. Η μουσική που κάνουμε υπηρετεί πρώτα την ανάγκη της έκφρασης και μετά την αγορά. Γι’ αυτό και νιώθουμε ελεύθεροι να πειραματιζόμαστε, χωρίς να περνάμε κάθε δημιουργική επιλογή από το φίλτρο του τι «πουλάει».

–Το κοινό που σας ακολουθεί από τα πρώτα σας βήματα συνεχίζει να επιστρέφει στις συναυλίες σας. Πώς βιώνετε αυτή τη σχέση που μεγαλώνει μαζί σας; Είναι ίσως από τα πιο συγκινητικά πράγματα που έχω ζήσει. Φέτος, λόγω των επετειακών συναυλιών, συναντώ ανθρώπους που μας ακολουθούν από τα πρώτα μας βήματα. Κάποιοι μπορεί να είχαν χρόνια να έρθουν σε live, γιατί η ζωή τους άλλαξε, απέκτησε μια άλλη καθημερινότητα. Κι όμως, επέστρεψαν. Σε κάθε πόλη συναντώ αυτόν τον πυρήνα ανθρώπων, που συνεχίζει να μας εμπιστεύεται και να μας αγαπά. Αυτή η επιστροφή είναι ίσως η μεγαλύτερη επιβράβευση που μπορεί να νιώσει ένας καλλιτέχνης.

–Στην προσωπική σου ζωή υπάρχουν αυτές οι σταθερές; Απολύτως. Οι φίλες μου, η οικογένειά μου, ο σύντροφός μου, με τον οποίο είμαστε μαζί πολλά χρόνια, είναι το καταφύγιό μου. Ό,τι κι αν συμβεί, ξέρω πως έχω πάντα ένα μέρος να επιστρέφω, κι αυτό είναι μια τεράστια παρηγοριά. Οι περισσότερες σχέσεις της ζωής μου έχουν διάρκεια και έχουν δοκιμαστεί στον χρόνο. Αυτή η αίσθηση ότι υπάρχουν άνθρωποι που θα είναι εκεί, ό,τι κι αν συμβεί, σε όποια δυσκολία και αν προκύψει, είναι η μεγαλύτερη ασφάλεια που έχω.

–Μιλώντας για δυσκολίες, με αφορμή τη συζήτηση που άνοιξε – και πάλι – μετά το περιστατικό με τον Μανώλη Μητσιά και το δικαίωμα χρήσης των έργων του Μάνου Χατζιδάκι, θυμήθηκα μια από τις πιο δύσκολες περιόδους που πέρασες επαγγελματικά. Τι θυμάσαι από τη δική σου εμπειρία; Ήταν μια τεράστια ματαίωση, αλλά και ένα πολύ μεγάλο μάθημα. Συνέπεσε με μια περίοδο που στη ζωή μου υπήρχαν πολύ σοβαρότερα ζητήματα και με ανάγκασε να βάλω πολλά πράγματα σε μια σειρά. Κατάλαβα ότι στη ζωή πρέπει να είσαι προετοιμασμένος και για τις ματαιώσεις, γιατί υπάρχουν έτσι κι αλλιώς γεγονότα, όπως οι απώλειες, που θα σε δοκιμάσουν πραγματικά. Από τότε έμαθα να μην επενδύω συναισθηματικά σε κάτι πριν ολοκληρωθεί. Είναι ένας τρόπος αυτοπροστασίας που απέκτησα. Αν κάτι κράτησα περισσότερο, όμως, είναι τους ανθρώπους που γνώρισα μέσα από εκείνη τη δοκιμασία και όσους στάθηκαν πραγματικά δίπλα μου.

–Η απώλεια είναι από τα πράγματα που σε φοβίζουν μεγαλώνοντας; Με τρομοκρατεί, δεν με φοβίζει απλώς. Είναι κάτι το οποίο δεν μπορώ με τίποτα να διαχειριστώ. Δεν περνάει μέρα της ζωής μου που να μην ξυπνάω με τον φόβο, μην έχει γίνει κάτι. Το δουλεύω πολύ στην ψυχοθεραπεία, αλλά ακόμη δεν ξέρω πού θα με οδηγήσει αυτή η διαδρομή.

–Σε σχέση με τη δουλειά, υπάρχει κάτι που σε φοβίζει; Να χάσω τον ενθουσιασμό μου. Είναι κάτι που με απασχολούσε πάντα, γιατί το έχω δει να συμβαίνει σε ανθρώπους που θαύμαζα και πίστευα πως, μετά από τόσα χρόνια, είναι σχεδόν αναπόφευκτο. Τελικά κατάλαβα ότι δεν είναι μοιραίο, αλλά επιλογή. Και νιώθω πραγματικά περήφανη που, είκοσι χρόνια μετά, συνεχίζω να εμπιστεύομαι, να αγαπώ και να ενθουσιάζομαι με τη μουσική όπως την πρώτη μέρα.

–Απομυθοποίησες καλλιτέχνες που θαύμαζες, βλέποντάς τους να χάνουν τον ενθουσιασμό τους για τη μουσική; Όχι. Ακόμη κι όταν βλέπω ότι κάποιος έχει αλλάξει, αυτό δεν μειώνει τον θαυμασμό μου για το έργο του. Θα σου πω, όμως, μια ιστορία που κουβαλάω σαν φυλαχτό εδώ και 15 χρόνια. Στα πρώτα μου βήματα, σε ένα φεστιβάλ όπου συμμετείχε και ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, τον ρώτησα πώς καταφέρνει να διατηρεί αυτή τη νεανική φλόγα και την αγάπη του για τη μουσική. Χαμογέλασε και μου είπε: «Νατάσσα μου, έχω να βαρεθώ από τότε που ήμουν στον στρατό». Εκείνος το είπε χαριτολογώντας, αλλά εγώ το κράτησα σαν μια μεγάλη υπενθύμιση. Από τότε εύχομαι να μη χάσω ποτέ αυτόν τον ενθουσιασμό. Και μέχρι σήμερα νιώθω ότι τα έχω καταφέρει.

–Κλείνοντας… τι σημαίνει για εσένα, σήμερα, να είσαι καλά; Να είναι καλά οι άνθρωποι που αγαπώ. Όλα τα υπόλοιπα, αργά ή γρήγορα, βρίσκουν τον δρόμο τους.

• INFO Νατάσσα Μποφίλιου, Θέμης Καραμουρατίδης και Γεράσιμος Ευαγγελάτος, παρουσιάζουν τη μουσική παράσταση «Μέτρημα», μέσα από μια φιλανθρωπική συναυλία για τη στήριξη του οργανισμού Σοφία για τα Παιδιά, την Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου, στο Αμφιθέατρο Σχολής Τυφλών στη Λευκωσία. Εισιτήρια: ticketmaster. Χορηγοί Επικοινωνίας: Ο Φιλελεύθερος και Active 107,4.

DOWNTOWN, 6.9.2026