Προσλήψεις στο Δημόσιο: Τι ζητά να αλλάξει η Κυβέρνηση

Χρονοβόρο, στρεβλό και μη αποτελεσματικό έχει αποδειχθεί το υφιστάμενο σύστημα πλήρωσης θέσεων εισδοχής στην κρατική μηχανή, με αποτέλεσμα πολλά τμήματα και υπηρεσίες του Δημοσίου να παραμένουν όμηροι των χρονοβόρων διαδικασιών.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου απαιτούνται μέχρι και δύο χρόνια για να πληρωθεί μια θέση στη δημόσια υπηρεσία, ενώ η ισχύς των κυβερνητικών εξετάσεων είναι ένας χρόνος.

Ο «Φ» παρουσιάζει τις διαδικασίες που ακολουθούνται σήμερα για την εξασφάλιση θέσεων στο Δημόσιο, αλλά και το νέο σύστημα που προτείνει η κυβερνητική πλευρά, με στόχο να γίνει μια σύγκριση των δύο διαδικασιών.

Το σημερινό σύστημα

Σήμερα, για την πρόσληψη στο Δημόσιο ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία, μέσω της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ). Οι θέσεις πρώτου διορισμού αφορούν μη επιστημονικές θέσεις στην κλίμακα Α7, για τις οποίες βασικό προσόν είναι το απολυτήριο σχολής μέσης εκπαίδευσης ή δίπλωμα τριετούς μεταλυκειακού κύκλου σπουδών. Αφορούν επίσης επιστημονικές θέσεις στην κλίμακα Α8, για τις οποίες απαιτείται πανεπιστημιακό δίπλωμα.

Αναλυτικά, τέσσερις μήνες πριν από τη διεξαγωγή των γενικών γραπτών εξετάσεων κατατίθενται στη Βουλή κατάλογοι με τις θέσεις που θα πληρωθούν την επόμενη χρονιά. Να σημειωθεί πως για κάθε κατηγορία θέσεων διεξάγονται ξεχωριστές γραπτές εξετάσεις από τη Συμβουλευτική Επιτροπή.

Οι εξετάσεις περιλαμβάνουν ειδικό θέμα, ανάλογα με τις απαιτούμενες ειδικές γνώσεις. Οι γενικές γραπτές εξετάσεις διεξάγονται το τελευταίο τετράμηνο του έτους. Όσοι επιτύχουν στις γενικές γραπτές εξετάσεις λαμβάνουν πιστοποιητικό επιτυχίας, μέσω του οποίου μπορούν να διεκδικήσουν οποιαδήποτε θέση περιλαμβάνεται στον κατάλογο θέσεων που εγκρίνει η Βουλή χωρίς αλλαγές.

Προϋπόθεση για τη διεκδίκηση των θέσεων είναι οι υποψήφιοι να κατέχουν τα απαιτούμενα προσόντα για τη συγκεκριμένη κενή θέση.

Οι ειδικές εξετάσεις των Συμβουλευτικών Επιτροπών διεξάγονται μετά την προκήρυξη των κενών θέσεων, ξεχωριστά για κάθε διαδικασία πλήρωσης θέσεων. Ακολούθως, η αξιολόγηση των υποψηφίων για διορισμό σε όλες τις θέσεις εισδοχής γίνεται με βάση τα ίδια κριτήρια και τις ίδιες βαρύτητες. Καθοριστική σημασία έχει η σειρά επιτυχίας του υποψηφίου στη γραπτή εξέταση, η οποία αντιστοιχεί σε 100 μονάδες από σύνολο 138.

Τα προβλήματα που δημιουργούνται

Η σημερινή διαδικασία δημιουργεί αλυσιδωτά προβλήματα στη λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας, η οποία είναι υποστελεχωμένη. Τα προβλήματα στο υφιστάμενο σύστημα προσλήψεων είναι τα εξής:

∙      Σε αρκετές περιπτώσεις δεν υπάρχει ικανοποιητικός αριθμός ενδιαφερόμενων υποψηφίων για την πλήρωση όλων των κενών θέσεων εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία, με αποτέλεσμα σε κάθε διαδικασία να παραμένουν κενές θέσεις και να χρειάζεται επανάληψη της διαδικασίας για να καταστεί δυνατή η πλήρωσή τους.

∙      Παρατηρείται μεγάλη κινητικότητα των υποψηφίων που διορίζονται σε μια θέση και ταυτόχρονα διεκδικούν άλλες θέσεις για τις οποίες διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα και οι οποίες ενδεχομένως τους ενδιαφέρουν περισσότερο. Συνεπώς, όταν τους προσφερθεί διορισμός σε άλλη θέση, εγκαταλείπουν την προηγούμενη.

∙      Η γενική γραπτή εξέταση διεξάγεται πριν από την προκήρυξη κενών θέσεων. Η διαδικασία πλήρωσης των θέσεων δεν γίνεται στοχευμένα και συνεπώς προκύπτουν προβλήματα στη συνολική διαδικασία, κυρίως σε σχέση με τη μη προσέλκυση ενδιαφερόμενων υποψηφίων.

∙      Οι υποψήφιοι παρακάθονται σε εξετάσεις για τις οποίες προετοιμάζονται και καταβάλλουν τέλος συμμετοχής €50, χωρίς να είναι βέβαιο ότι θα προκύψουν κενές θέσεις για τις οποίες θα έχουν τα απαιτούμενα προσόντα ώστε να τις διεκδικήσουν. Αυτό προκαλεί δικαιολογημένα παράπονα και αντιδράσεις. Παράλληλα, υπάρχουν συνεχείς διαμαρτυρίες από τις υπηρεσίες, οι οποίες αντιμετωπίζουν τα προβλήματα και τις συνέπειες της αναποτελεσματικότητας των διαδικασιών πλήρωσης των κενών θέσεών τους, τα οποία αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο.

∙      Η πολυπλοκότητα στη διαδικασία έγκρισης των καταλόγων, που απαιτεί την έγκρισή τους από τη Βουλή, προκαλεί καθυστέρηση και δημιουργεί ρίσκο στην έγκαιρη προώθηση και έγκρισή τους, καθώς και αχρείαστη γραφειοκρατία, δεδομένου ότι η Βουλή δεν μπορεί να τροποποιήσει τους συγκεκριμένους καταλόγους, αλλά μόνο να τους εγκρίνει ή να τους απορρίψει. (Δεν έχουν απορριφθεί ποτέ κατάλογοι θέσεων.)

Η σημερινή στρεβλή διαδικασία, χρόνο με τον χρόνο, διογκώνει το πρόβλημα. Για τον λόγο αυτό, το Υπουργείο Οικονομικών, σε μια προσπάθεια να άρει τις στρεβλώσεις και να καταστήσει τη διαδικασία πλήρωσης των θέσεων στη δημόσια υπηρεσία πιο ορθολογική και αποτελεσματική, ετοίμασε πακέτο νομοσχεδίων, τα οποία αύριο θα τεθούν στο μικροσκόπιο των μελών της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών.

Αν περάσει το νομοσχέδιο…

Αναλυτικά, το νέο σύστημα διορισμού στο Δημόσιο, το οποίο η κυβέρνηση στοχεύει να εφαρμόσει από το 2027 και εντεύθεν, νοουμένου ότι θα εγκριθούν από τη Βουλή τα νομοσχέδια, προβλέπει τα εξής:

∙      Οι γενικές γραπτές εξετάσεις για πλήρωση θέσεων εισδοχής θα διεξάγονται μετά την προκήρυξη των κενών θέσεων και όχι προηγουμένως, ώστε η διαδικασία να είναι στοχευμένη και ευθυγραμμισμένη με τις ανάγκες των υπηρεσιών.

∙      Τα εξεταζόμενα θέματα θα αφορούν τις θέσεις που θα πληρώνονται και οι πολίτες θα γνωρίζουν αν υπάρχουν κενές θέσεις για τις οποίες κατέχουν τα προσόντα, ώστε να αποφασίζουν αν θα παρακαθίσουν στις εξετάσεις, για τις οποίες απαιτείται προετοιμασία και καταβολή τέλους.

∙      Οι κενές θέσεις θα δημοσιεύονται κατά το πρώτο δίμηνο του έτους.

∙      Δεν θα κατατίθενται στη Βουλή οι κατάλογοι θέσεων για τη διεξαγωγή γραπτής ή ειδικής γραπτής εξέτασης.

∙      Οι θέσεις για τις οποίες δικαιολογείται διεξαγωγή ειδικής γραπτής εξέτασης από την οικεία Συμβουλευτική Επιτροπή, για τεκμηριωμένους λόγους που αφορούν ιδιαιτερότητες και δυσκολίες πλήρωσής τους, θα καθορίζονται με Διάταγμα του Υπουργικού Συμβουλίου, το οποίο θα εκδίδεται εντός Δεκεμβρίου του έτους που προηγείται της προκήρυξης των κενών θέσεων.

∙      Καταργείται η Ειδική Επιτροπή που είναι σήμερα αρμόδια για τη διεξαγωγή της γενικής γραπτής εξέτασης.

∙      Η Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας, μετά τον καταρτισμό καταλόγου υποψηφίων για κάθε διαδικασία πλήρωσης θέσεων, στον οποίο περιλαμβάνονται οι επιτυχόντες στη γραπτή εξέταση που κατέχουν τα απαιτούμενα προσόντα, θα καλεί τους υποψηφίους που διεκδικούν περισσότερες από μία θέσεις να δηλώσουν σειρά προτίμησης, με διαγραφή από τους υπόλοιπους καταλόγους σε περίπτωση διορισμού στην πρώτη επιλογή.

∙      Αυξάνονται οι μονάδες μοριοδότησης της αξιολόγησης του οικείου προϊσταμένου από 0-5 σε 0-15 κατά την προφορική εξέταση ενώπιον της ΕΔΥ.

∙      Οι αρμόδιες αρχές θα υποβάλλουν τις προτάσεις τους στην ΕΔΥ για πλήρωση θέσεων εντός δύο μηνών από τη δημιουργία ή κένωσή τους, ενώ η δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας θα γίνεται κατά το πρώτο δίμηνο κάθε έτους.

∙      Δεν θα διεξαχθεί το 2026 η γενική γραπτή εξέταση για θέσεις εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία, ώστε από το 2027 και έπειτα να εφαρμοστεί το νέο σύστημα.

∙      Δεν θα κατατεθούν το 2026 οι κατάλογοι θέσεων στη Βουλή για έγκριση, βάσει των οποίων διεξάγεται η εξέταση.

Αξίζει να σημειωθεί πως η κατάργηση των κυβερνητικών εξετάσεων φέτος, αλλά και η μη κατάθεση των σχετικών καταλόγων θέσεων, τον περασμένο Ιούνιο, αποτέλεσαν αντικείμενο αντιπαράθεσης και ανταλλαγής επιστολών μεταξύ εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας.

Το κατά πόσο θα καταργηθούν ή όχι φέτος οι κυβερνητικές εξετάσεις και αν θα κατατεθούν οι κατάλογοι των θέσεων, θα ξεκαθαρίσει στην αυριανή συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών.