Από τους Ναζί και τους Ιάπωνες στους Ρώσους: Η καύση βιβλίων και ο αφανισμός της ταυτότητας 

Συνολικά 12 εκατομμύρια βιβλία έχει καταστρέψει η Ρωσία στην Ουκρανία, πραγματοποιώντας στοχευμένες επιθέσεις σε τυπογραφεία, εκδοτικούς οίκους, αγορές μεταχειρισμένων συγγραμμάτων. Περισσότερα βιβλία δηλαδή από ολόκληρο τον πληθυσμό σε Ελλάδα και Κύπρο.

Μόνο φέτος, αναφέρουν τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, η Ρωσία κατέστρεψε το 1/3 όλων των βιβλίων που τυπώθηκαν στη διάρκεια του 2026 καθώς και 1,3 εκατομμύρια (10%) εκείνων που επρόκειτο να δοθούν στους μαθητές. Περισσότερες από 35 εγκαταστάσεις του εκδοτικού κλάδου έχουν πληγεί μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Στο στόχαστρο, όμως, δεν είναι μόνο τα βιβλία. Χτυπήματα έχουν δεχθεί μουσεία, πινακοθήκες, κινηματογραφικά στούντιο, βιβλιοθήκες και όπερες και άλλα ιστορικά μνημεία. Στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, ένα μεγάλο μεσαιωνικό μοναστηριακό συγκρότημα και σημαντικό χώρο πολιτιστικής κληρονομιάς, χτυπήθηκαν οι χρυσοί τρούλοι του Καθεδρικού Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Το κόστος επισκευής εκτιμάται στα $11,2 εκατ. και οι εργασίες αναμένεται να διαρκέσουν δύο χρόνια. Στον ίδιο χώρο βρίσκεται και το Μουσείο Βιβλίου και Τυπογραφίας της Ουκρανίας. Η UNESCO ενέταξε το συγκρότημα στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς το 1990 και τον Σεπτέμβριο του 2023 το πρόσθεσε στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς που βρίσκονται σε κίνδυνο.

«Η Ρωσία θέλει να μας καταστρέψει ως έθνος, να μας διαγράψει, σαν να μην υπάρχουν και να μην υπήρξαν ποτέ οι Ουκρανοί. Γι’ αυτό η Ρωσία στοχεύει την πολιτιστική μας κληρονομιά, τα σύμβολα της παρουσίας μας εδώ για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα» ανέφερε Υπουργός Πολιτισμού της Ουκρανίας, Τετιάνα Μπερεζνά και πρόσθεσε ότι επιθέσεις δέχθηκαν περισσότερα από 1900 μνημεία ουκρανικής κληρονομιάς και περισσότερα από 2000 πολιτιστικά ιδρύματα.

Ο αφανισμός της ταυτότητας και της ιστορίας ενός λαού που βρίσκεται σε πόλεμο από το αντίπαλο στρατόπεδο, δεν αποτελεί ανακάλυψη της Ρωσίας. Αυτές οι πρακτικές εφαρμόστηκαν από την αρχαιότητα -τους Ρωμαίους στην Αλεξάνδρεια- και συνεχίζονται μέχρι σήμερα.

Ξακουστές, βεβαίως, ήταν οι δημόσιες καύσεις βιβλίων το 1933 από ναζιστικές οργανώσεις φοιτητών εντός της Γερμανίας. Οι Ναζί κατά τη διάρκεια του πολέμου προχώρησαν σε συστηματική καταστροφή βιβλιοθηκών και κατέστρεψαν βιβλία και χειρόγραφα, στοχοποιώντας κυρίως εβραϊκά κειμήλια.

Ανάλογη στάση στη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου είχαν και οι σύμμαχοι της Γερμανίας, τα ιαπωνικά στρατεύματα, τα οποία εισβάλοντας στην Κίνα βομβάρδισαν και πυρπόλησαν πανεπιστήμια και βιβλιοθήκες, με αποτέλεσμα να χαθούν περισσότερα από ένα εκατομμύριο σπάνια κινεζικά βιβλία.

Εκείνο που δυστυχώς υποβαθμίζουν οι στρατοί, όπως συνέβη στη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας και κάθε άλλη, είναι πως φτωχότεροι γινόμαστε όλοι.

Νικητές και ηττημένοι. Φτωχότεροι ως ανθρωπότητα.