To ταμπού έσπασε, ο κύκλος άρχισε να κλείνει επικίνδυνα

Η νίκη του κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν είναι ακόμη μία επιτυχία ενός κινήματος διαμαρτυρίας στην πάλαι ποτέ Ανατολική Γερμανία. Είναι πολιτικός σεισμός.

Με ποσοστό περίπου 43,7%, η AfD υπερδιπλασιάζει τη δύναμή της σε σχέση με το 2021. Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU), η οποία κυβερνούσε το κρατίδιο επί περισσότερες από δύο δεκαετίες, καταρρέει από το 37% στο 18%.

Το κρισιμότερο; Με συμμετοχή που πλησιάζει το 80%.

Δεν πρόκειται, συνεπώς, ούτε για εκλογικό ατύχημα ούτε για παρενέργεια της αποχής. Παρενέργειες από τη συμμετοχή δεν υπάρχουν στη δημοκρατία.

Συνολικά 1,4 εκατ. άνθρωποι πήγαν στην κάλπη. Σχεδόν οι μισοί ψήφισαν την AfD. Και μολονότι οι παθογένειες της πάλαι ποτέ Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας είναι γνωστές —και εξηγoύνται—, θα ήταν εύκολο, αλλά και εξαιρετικά βολικό, να χαρακτηριστούν όλοι ακροδεξιοί.

Το παράρτημα της AfD στο κρατίδιο έχει χαρακτηριστεί «αποδεδειγμένα ακροδεξιό» από την Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματο της Γερμανίας. Η ηγεσία του χρησιμοποιεί ακραία ρητορική, ενώ στελέχη του υπερβαίνουν τα όρια ενός «συνηθισμένου» ακροδεξιού κόμματος. Αυτό, όμως, δεν εξηγεί το 43,7%.

Οι περισσότεροι δεν ψήφισαν από νοσταλγία για τους ναζί, παρότι η λογική της «ισχυρής Γερμανίας» αμβλύνει τις ενστάσεις τους, ενώ πλέον έχει σπάσει στη χώρα και αυτό το ταμπού. 

Ψήφισαν επειδή θεωρούν ότι το κράτος έχασε τον έλεγχο των συνόρων, ότι η μετανάστευση επιβλήθηκε χωρίς σχέδιο και ότι η συζήτηση για τις συνέπειές της —στην ασφάλεια, στη στέγαση, στα σχολεία και στην ένταξη— απαγορεύεται ως «ρατσιστική».

Δυστυχώς, σε πολύ μεγάλο βαθμό, δεν έχουν άδικο.

Όταν το δημοκρατικό τόξο αρνείται την ύπαρξη ενός προβλήματος, το παραδίδει στους ακραίους. Όταν θεωρεί ύποπτο όποιον ζητεί ελεγχόμενα σύνορα, μετατρέπει τη διαμαρτυρία σε εκδίκηση. Διαφορετικά κίνητρα, η ίδια όμως αίσθηση εγκατάλειψης.

Το «τείχος προστασίας» ίσως κρατήσει την AfD μακριά από την εξουσία. Προς το παρόν. Μια κυβέρνηση ηττημένων, ενωμένων για τον αποκλεισμό του νικητή, θα είναι νόμιμη. Πολιτικά, όμως, θα ενισχύσει την αφήγηση ότι «το σύστημα» πολεμά τη λαϊκή βούληση.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη γερμανική ειρωνεία: το σωσίβιο της Ακροδεξιάς μπορεί να έρθει από την Αριστερά.

Το Bündnis Sahra Wagenknecht, το αριστερό λαϊκιστικό κόμμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ, κινείται στο όριο της εισόδου στο κοινοβούλιο. Απέκλεισε επίσημο συνασπισμό με την AfD, όχι όμως τη συνεργασία κατά περίπτωση ή τη στήριξη κοινών προτάσεων. Πρότεινε κυβερνήσεις μεταβαλλόμενων πλειοψηφιών, δίνοντάς της ρόλο.

Το σωσίβιο δεν απαιτεί συνασπισμό. Αρκούν η αποχή στην εκλογή πρωθυπουργού, η ανοχή μιας κυβέρνησης μειοψηφίας ή οι κοινές ψηφοφορίες. Και η σημαντικότερη από αυτές αφορά τη Ρωσία.

Το BSW θα επιδιώξει απόφαση κατά της βοήθειας προς την Ουκρανία, προσβλέποντας στις ψήφους της AfD. Τα δύο κόμματα διαφωνούν σε πολλά. Στην Ουκρανία, στις κυρώσεις, στο ΝΑΤΟ και στις σχέσεις με τη Μόσχα, όμως, κυριαρχούν τα ολοκληρωτικά ελλείμματα των δύο άκρων. Από τα ίδια θολά νερά ψαρεύουν.

Και τα δύο ζητούν τον τερματισμό της βοήθειας προς το Κίεβο, την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία και ενοχοποιούν τη Δύση για τη σύγκρουση. Επαναλαμβάνουν αφηγήματα του Κρεμλίνου, ενώ ρωσικά δίκτυα παραπληροφόρησης επιχείρησαν να ενισχύσουν την AfD. Η Μόσχα δεν χρειάζεται να ελέγχει κάθε πολιτικό που την εξυπηρετεί. Της αρκεί η σύγκλιση με τους στόχους της.

Η Ρωσία επενδύει στην οργή της Δεξιάς και στον αντιδυτικισμό της Αριστεράς. Στη μία πλευρά προωθεί κυριαρχία, κλειστά σύνορα και «παραδοσιακές αξίες». Στην άλλη, «ειρήνη», αντινατοϊσμό και αντίσταση στον αμερικανικό «ιμπεριαλισμό». Ίδιο προϊόν, άλλη συσκευασία: ασθενέστερη Γερμανία, διαιρεμένη Ευρώπη, εγκαταλελειμμένη Ουκρανία.

Η απάντηση δεν είναι ούτε η δαιμονοποίηση των ψηφοφόρων ούτε η συνέχιση των ίδιων πολιτικών. Με θεσμικό έλεγχο και κοινωνική ομαλότητα, τα άκρα περιορίζονται στο παραδοσιακό κοινό τους, το οποίο δεν είναι ό,τι εξυπνότερο έχει να επιδείξει το ανθρώπινο DNA.

Το δημοκρατικό τόξο —στο οποίο δεν ανήκουν ούτε η Ακροδεξιά ούτε η κομμουνιστική Αριστερά— οφείλει να ελέγξει τη μετανάστευση, να επιβάλει τους κανόνες και να ακούσει τις εγκαταλελειμμένες κοινωνίες. Ταυτόχρονα, πρέπει να υπερασπιστεί τη θέση των κοινωνιών μας στη Δύση.

Οι Γερμανοί δεν πρέπει να επιλέξουν ανάμεσα στην προστασία των συνόρων τους και στην προστασία από τη Ρωσία. Εάν το πολιτικό κέντρο δεν προσφέρει και τα δύο, τότε το πέταλο θα συνεχίσει να κλείνει. Και το σημείο όπου συναντώνται τα δύο άκρα θα εξακολουθήσει να λέγεται Μόσχα.

Η Ιστορία άλλωστε υπενθυμίζει: πριν συγκρουστούν για τη μοιρασιά, ο φασισμός του Χίτλερ και ο αντίστοιχος του Στάλιν είχαν καταφέρει να συνεννοηθούν μια χαρά. Καλύτερα από όλους, μάλιστα.