Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Το υπό συγγραφή βιβλίο της «Πέρα από τους πόνους της φυλάκισης: Ευχαρίστηση και τιμωρία», παρουσίασε στο διήμερο πρώτο συνέδριο του Συλλόγου Κοινωνικών Ανθρωπολόγων Κύπρου η δρ Έλενα Βασιλείου, ψυχολόγος και ερευνητική συνεργάτιδα στο Πανεπιστήμιο της πόλης Μπαθ στην Αγγλία. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο ΤΕΠΑΚ στη Λεμεσό στις 4 και 5 Σεπτεμβρίου 2026.
Τι γίνεται αν η τιμωρία δεν αφορά μόνο τον πόνο; Αυτό το… ασυνήθιστο ερώτημα θέτει το βιβλίο της, που αφηγείται αρχικά μια δική της οικογενειακή ιστορία. Ο προπάππους της ο Μανώλης καταδικάστηκε σε δεκαπέντε ημέρες φυλάκισης στην Κύπρο επί αποικιοκρατίας, επειδή πουλούσε ψωμί χωρίς …άδεια. Όταν έληξε η ποινή του, αρνήθηκε να φύγει. «Θα μείνω άλλη μια εβδομάδα», είπε στον δεσμοφύλακα, γιατί ποτέ στη ζωή του δεν είχε φάει τόσο καλά και δεν είχε κοιμηθεί και ξεκουραστεί τόσο πολύ. «Η ιστορία του δεν είναι μοναδική», ανέφερε η συγγραφέας. «Παρόμοιες ιστορίες», πρόσθεσε, «έχουν ειπωθεί για σκλαβωμένους ανθρώπους που ήθελαν να επιστρέψουν στη φυτεία και για πρώην κρατούμενους που διέπραξαν εγκλήματα για να επιστρέψουν στη φυλακή. Χωρίς να ρομαντικοποιεί ένα ίδρυμα βασανισμού, το βιβλίο εξερευνά τις ψυχοκοινωνικές συνθήκες που κάνουν τους ανθρώπους να μένουν σε συνθήκες καταπίεσης ή στέρησης της ελευθερίας».
Η Έλενα Βασιλείου αντλεί στοιχεία από αποικιακά αρχεία της Κύπρου, «όπου το 1917 Βρετανοί αξιωματούχοι ανησυχούσαν ότι οι μικρές ποινές φυλάκισης απέτυχαν να επιβάλουν πραγματική τιμωρία». Το βιβλίο βασίζεται, επίσης, σε συνεντεύξεις με πρώην κρατούμενους στην Κύπρο και τη Βρετανία και σε απομαγνητοφωνήσεις ακροάσεων αποφυλάκισης από την Καλιφόρνια. Εντοπίζει το ίδιο μοτίβο στη Γαλλία, μέσα από το βιβλίο του φιλόσοφου Μισέλ Φουκώ «Επιτήρηση και Τιμωρία», όπου «αλυσοδεμένοι κατάδικοι του 19ου αιώνα μεταφέρονταν σε ανοιχτές άμαξες προς αποικίες καταναγκαστικής εργασίας, ενώ πλήθη τους υποδέχονταν “σαν να επισκεπτόταν την πόλη ένα τσίρκο”, μέσα σε ένα σκηνικό επίδειξης και προκλητικής χαράς, αντί ντροπής». Εξάλλου, στις Ηνωμένες Πολιτείες, «ο Αβραάμ Λίνκολν συναντούσε αλυσοδεμένους ανθρώπους και ερμήνευε την επιβεβλημένη καλή τους διάθεση, ως ένδειξη του χαρακτήρα τους, αντί ως αντίδραση σε καταναγκασμό».
Το ευρύτερο έργο της δρος Βασιλείου εξετάζει, επίσης, τον αυτοτραυματισμό και την αυτοκτονία στις φυλακές, υποστηρίζοντας ότι «αυτές οι πράξεις μπορούν να κατανοηθούν ως πολιτικές και όχι ψυχολογικές μορφές αντίστασης, όταν το σώμα είναι το μόνο διαθέσιμο μέσο αντίστασης».
Το βασικό επιχείρημά της στο βιβλίο είναι ότι «ο πόνος υπήρξε πάντα ο ορατός, αναμενόμενος στόχος της τιμωρίας. Όμως, ο πόνος και η ευχαρίστηση δεν είναι αντίθετα: Οι άνθρωποι αναζητούν ενεργά την ευχαρίστηση για να μειώσουν τον πόνο, ακόμη και μέσα σε ιδρύματα φτιαγμένα για να τον επιβάλλουν».
