Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Για το θέμα του ψυχικού τραύματος στο Κυπριακό και της μεταφοράς της μνήμης που είναι συνδεδεμένη με μίσος και έχθρα και στις δύο πλευρές του συρματοπλέγματος, συζήτησα με τον νευρολόγο-ψυχίατρο, δρα Κυριάκο Βερεσιέ. Γνωρίζοντας ότι ασχολείται και μελετά για χρόνια το ζήτημα αυτό, τον ρώτησα πώς μετατρέπεται η εμπειρία του παρελθόντος σε εικόνα του παρόντος και προσδοκία για το μέλλον;
Ο δρ Βερεσιές που είναι πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνικών Επιστημών και Συμπεριφοράς του Πανεπιστημίου PHILIPS στη Λευκωσία, μου είπε αρχικά ότι «πρέπει να ξεχωρίσουμε τρία πράγματα που συχνά τα συγχέουμε: Το ιστορικό γεγονός, το ψυχικό τραύμα και την εχθρότητα προς τον Άλλο. Η Κύπρος», πρόσθεσε, «έχει ένα βαθύ τραυματικό παρελθόν και στις δύο πλευρές. Υπήρξαν νεκροί, αγνοούμενοι, εκτοπισμένοι, βία, απώλεια περιουσιών, διάλυση οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών.
Αυτές οι εμπειρίες δεν εξαφανίζονται επειδή περνούν οι δεκαετίες. Όμως το ότι θυμόμαστε ένα τραυματικό γεγονός, δεν σημαίνει ότι πρέπει να κληροδοτούμε και την εχθρότητα που συνδέθηκε με αυτό. Η μνήμη από μόνη της, δεν είναι πρόβλημα.
Η κοινωνία έχει δικαίωμα –και θα έλεγα υποχρέωση– να θυμάται τις αδικίες και τα εγκλήματα. Όμως, δεν έχει σημασία μόνο τι θυμόμαστε, αλλά και πώς το αφηγούμαστε. Μια αφήγηση μπορεί να παρουσιάζει αποκλειστικά τη δική μας κοινότητα ως θύμα και την άλλη αποκλειστικά ως δράστη.
Μια άλλη αφήγηση μπορεί να διατηρεί την ιστορικήευθύνη και τα γεγονότα, αλλά να αναγνωρίζει, ταυτόχρονα, την ανθρώπινη πολυπλοκότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι εξισώνουμε τα πάντα. Δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε ποιος έκανε τι. Σημαίνει ότι προσπαθούμε να διαχωρίσουμε την ιστορική αλήθεια, από την κληρονομημένη εχθρότητα».
Ρώτησα τον δρα Βερεσιέ ποια είναι συνοπτικά η θέση του και μου είπε ότι «καταλήγει σε ένα ερευνητικό ερώτημα, παρά σε μια τελική απάντηση. Θέλω», πρόσθεσε, «να εξετάσουμε αν είναι δυνατόν να δημιουργήσουμε μια μορφή ιστορικής μνήμης που να λέει την αλήθεια για το παρελθόν, να τιμά τα θύματα και να διατηρεί την ιστορική γνώση, χωρίς να μετατρέπει την άλλη κοινότητα σε έναν μόνιμο ψυχολογικό εχθρό.
Με μία φράση: Μνήμη χωρίς κληρονομημένο μίσος. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχάσουμε. Το αντίθετο. Πρέπει να θυμόμαστε καλύτερα, με ιστορική ακρίβεια, όχι με επιλεκτική μνήμη. Να θυμόμαστε τους νεκρούς και τους αγνοουμένους, τους ανθρώπους που έχασαν τα σπίτια τους, τη βία και την αδικία. Αλλά, πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, ώστε η μνήμη του εγκλήματος να μην μετατρέπεται σε κληρονομιά μίσους. Γιατί τότε το παρελθόν δεν παραμένει παρελθόν. Γίνεται εντολή για το μέλλον».
