Ποιος θα πατήσει το φρένο στο Υφυπουργείο Πολιτισμού;

Όποιος εξεπλάγη με την εικόνα των εργαζομένων του Υφυπουργείου Πολιτισμού, από κοτζάμ διευθυντάδες τμημάτων μέχρι τον τελευταίο κλητήρα, να γυροφέρνουν αναστατωμένοι στην είσοδο της εργασίας τους, μάλλον δεν παρακολουθεί ιδιαίτερα τα τεκταινόμενα στον τομέα. Η κρίση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά αυτή την εβδομάδα. Η αντίδραση της Τετάρτης ήταν απλώς η κλιμάκωση μιας χρονίζουσας κατάστασης.

Βαριέμαι να το κάνω αυτό, να λέω «εμείς τα γράφαμε», «εμείς τα λέγαμε», αλλά είμαι υποχρεωμένος να επικαλεστώ μερικές προηγούμενες τοποθετήσεις- προειδοποιήσεις μας, παρά το γεγονός ότι εκ του μέχρι τώρα αποτελέσματος μάλλον δεν προκάλεσαν ιδρώτα στ’ αυτιά που έπρεπε ούτε άλλαξαν κάτι επί της ουσίας.

Στις 15 Φεβρουαρίου είχαμε θέσει δημόσια το ερώτημα «Ποιος κρατά το τιμόνι στο Υφυπουργείο Πολιτισμού;», υπογραμμίζοντας το ζήτημα της διοικητικής λειτουργίας και της κατεύθυνσης που έχει πάρει η κατάσταση το Υφυπουργείο. «Όταν η μεταρρύθμιση γίνεται σπασμωδικά και αστάθμητα, χωρίς εμπιστοσύνη στο ανθρώπινο δυναμικό, χωρίς διάλογο, χωρίς κατανόηση των διοικητικών ορίων, τότε το πιθανότερο είναι να έχει αντίστροφο αποτέλεσμα και να οδηγήσει σε εσωστρέφεια» γράφαμε χειμωνιάτικα, σχολιάζοντας την εικόνα διοικητικής συμφόρησης που επικρατούσε. Υπήρχαν από τότε προφορικές και γραπτές καταγγελίες προς την ΠΑΣΥΔΥ σχετικά με τη συμπεριφορά της διοίκησης.

Δεν επισημαίναμε για χαβαλέ το αυτονόητο, δηλαδή πως όταν η εξουσία και ο έλεγχος συγκεντρώνονται σ’ έναν πόλο η υπηρεσία αποδυναμώνεται και οι διαδικασίες επιβραδύνονται. Το πράγμα φαινόταν. Μερικές μέρες αργότερα ακούγαμε τον πιο… διάσημο, πλέον, Γενικό Διευθυντή κυβερνητικού χαρτοφυλακίου στην Κύπρο να δηλώνει την ετοιμότητά του να «χρεωθεί προσωπικά» το μπάχαλο που είχε δημιουργηθεί με τις καθυστερήσεις στο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ, σε μια προσπάθεια, λέει, να γίνουν κάποια «κουρδίσματα» που επέβαλε η Ελεγκτική Υπηρεσία σε σχέση με τις διαδικασίες αξιολόγησης, λόγω ατοπημάτων.

Σημειώναμε και τότε ότι δεν αμφισβητούμε ότι ο ίδιος με το μυαλό του μπορεί να πιστεύει πως όλα συμβαίνουν λόγω αντίστασης του κατεστημένου (;) στην προσωπική του σταυροφορία να ισοπεδώσει όλες τις στρεβλώσεις και τις παθογένειες. Και υπενθυμίζαμε ότι με καλές προθέσεις είναι σπαρμένη και η κόλαση.

Φτάσαμε, λοιπόν, στον Αύγουστο και με την αλλαγή σκυτάλης υποδεικνύαμε ότι η απερχόμενη Υφυπουργός, ως πολιτική προϊστάμενη, σαφώς και χρεώθηκε τις καθυστερήσεις, την ανακατωσούρα και τη διοικητική συμφόρηση κι ότι το ίδιο θα συμβεί και με τη νέα Υφυπουργό αν δεν βρει λύση. Φαίνεται πως το «ποιος κρατά το τιμόνι;» του χειμώνα έχει πλέον μετατραπεί σε «ποιος θα πατήσει το φρένο;» Είτε το θέλουμε είτε όχι, το κλίμα μυρίζει πια ακόμη περισσότερο μπαρούτι γιατί προέκυψε έκρηξη και το Υφυπουργείο Πολιτισμού μοιάζει να βρίσκεται σε ανοιχτή σύγκρουση με το προσωπικό του. 

Είμαι ο τελευταίος που θα έκανε πλάτες και θα υποστήριζε τη λεγόμενη, στερεοτυπικά ή όχι, «δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία». Τάσσομαι ανεπιφύλακτα στο πλευρό οποιουδήποτε έχει τη θέληση και την ισχύ να βάλει το μαχαίρι στο κόκαλο και να διαταράξει λιμνάζοντα νερά και κακώς έχοντα στη δομή ενός Υφυπουργείου. Αυτό όμως δεν μπορεί να συμβεί με νοοτροπία οδοστρωτήρα, ειδικά όταν αυτός ο οδοστρωτήρας έχει και ανεβασμένο χειρόφρενο και περισσότερο φράζει παρά απελευθερώνει.

Το πιο ανησυχητικό, αυτό που δείχνει ότι η κατάσταση γίνεται ολοένα δυσκολότερα αναστρέψιμη, είναι η μηδενική διάθεση αυτοκριτικής από πλευράς του Γενικού Διευθυντή στις δημόσιες τοποθετήσεις του. Και ακόμη χειρότερα όταν βγαίνει δημόσια και «αδειάζει» συλλήβδην τους υφισταμένους του, προσφέροντάς τους βορά στην κοινή γνώμη, που -βάσιμα ή όχι- έχει εδώ και δεκαετίες μια ήδη διαμορφωμένη, εν πολλοίς απαξιωτική, εικόνα για τους δημόσιους υπαλλήλους.

Στ’ αλήθεια πιστεύει ότι θα κερδίσει κάτι από την τακτική «ένας εναντίον όλων»; Δηλαδή, τι ακριβώς προσδοκά; Ότι θα τους «στρώσει» όλους ή ότι θα απαλλάξει την υπηρεσία από τα «σάπια μήλα»; Έτσι θα εκτονώσει τη σύγκρουση; Ρίχνοντας λάδι στη φωτιά; Ή παρουσιάζοντας, ουσιαστικά, το προσωπικό του Υφυπουργείου σαν ένα μάτσο βολεμένους ρεμπεσκέδες και κοπανατζήδες που καβατζώνουν με ψύλλου πήδημα αναρρωτικές, δεν θέλουν έλεγχο και το μόνο που τους απασχολεί είναι ο παχυλός τους μισθός και η ώρα που θα σχολάσουν;

Αυτό προϋποθέτει βέβαια ότι ο ίδιος νιώθει μοναχικός καβαλάρης που ξημεροβραδιάζεται με μόνη έγνοια και αγωνία το καλό του πολιτισμού στην Κύπρο. Δεν το αποκλείω, όμως πώς ακριβώς εξυπηρετεί το καλό του πολιτισμού ο ζήλος να περνούν όλα από τα χέρια του, όταν είναι ανθρωπίνως αδύνατο να ανταπεξέλθει μόνο του ένα άτομο, με αποτέλεσμα αιτήσεις και σημαντική υπηρεσιακή αλληλογραφία να στοιβάζονται, ολόκληρες διοργανώσεις να εκκρεμούν, προθεσμίες να χάνονται και υπηρεσίες ή πολίτες να είναι στα κάγκελα;   

Είναι πράγματι στις αρμοδιότητές του να είναι ο ελεγκτής του Υφυπουργείου και καλά κάνει και υπεραμύνεται της ανάγκης για αυστηρότερο διοικητικό έλεγχο. Έχει, όμως, παράλληλα και την ευθύνη να οργανώνει, να διευθύνει και να εποπτεύει άρτια και αποτελεσματικά την όλη δομή, να διασφαλίζει την εύρυθμη λειτουργία. Δεν μπορεί να επικαλείται τον θεσμικό του ρόλο να ελέγχει τους πάντες, χωρίς να αναλαμβάνει έστω κι ένα μέρος της ευθύνης για το τοξικό κλίμα που γιγαντώνεται μέσα στην υπηρεσία που έχει την αρμοδιότητα να διοικεί.

Το ίδιο το Υφυπουργείο, όταν παρουσιάζει τον θεσμικό του ρόλο, μιλά για μια συντεταγμένη διοικητική δομή, η οποία έχει μεταξύ άλλων στόχο την αποτελεσματική και διαφανή λειτουργία της. Υπενθυμίζω ότι η ίδια η νυν Υφυπουργός, Κλέα Παπαέλληνα, χαρακτήρισε «πολύτιμο κεφάλαιο» την εμπειρία, τη γνώση και την αφοσίωση των λειτουργών και του προσωπικού του Υφυπουργείου. Άραγε έχει αλλάξει γνώμη τώρα;

Προσωπικά, ακούω βερεσέ τη διαρροή ότι η προγραμματισμένη συνάντηση της περασμένης Πέμπτης με τους διευθυντές των τμημάτων κύλησε σε καλό κλίμα. Δεν έχουν αμπέλια να χωρίσουν με την Υφυπουργό. Και καλά έκαναν, προφανώς, που κάθισαν στο ίδιο τραπέζι, κατέγραψαν προβλήματα και αντάλλαξαν εξηγήσεις. Αυτό που έχει σημασία είναι τι θα γίνει από Δευτέρα που θα επιστρέψει ο Γενικός Διευθυντής από το υπηρεσιακό ταξίδι στην Ιταλία, προκειμένου να βρεθεί κάποια λύση στο αδιέξοδο.

Ελεύθερα, 20.9.2026