• Η ψηφιακή κουλτούρα διδασκαλίας και μάθησης χρειάζεται αλλαγή παραδείγματος
  • Όλο και περισσότερο οι οικονομίες και οι κοινωνίες χρειάζονται εφόδια για να αντιμετωπίσουν τις διεθνείς προκλήσεις, να επιτύχουν τους στόχους και να δυναμώσουν τις αντοχές τους

Το 2023 είναι προ των πυλών και οι προκλήσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της ζωτικής ανάγκης για ‘χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση’ και ‘διά βίου μάθηση’, παρά τις τελευταίες μεταρρυθμίσεις, είναι ακόμα εμφανείς. Οι προκλήσεις, βέβαια, δημιουργούν ευκαιρίες και οι κρίσεις που διανύουμε σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο ως κοινωνίες, ενεργοί πολίτες και εκπαιδευτικά ιδρύματα αναδεικνύουν τη σημασία της επιστήμης, της έρευνας, της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας και της τεχνολογικής προσαρμογής.

Σήμερα, η βαθύτερη πρόκληση για το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι να προσδιορίσει το μακροπρόθεσμο όραμά του σε έναν κόσμο όπου οι αξίες αποτιμώνται με ποσοτικούς δείκτες, να διαλέγεται με τη σφαίρα της παραγωγής και να διασυνδέεται με τον επιχειρηματικό κόσμο, χωρίς να ‘υποτάσσεται’ στις βραχυπρόθεσμες επιταγές της αγοράς εργασίας. Οι ευρωπαϊκές επιταγές προκρίνουν ένα κύμα μετασχηματιστικών καινοτομιών και αλλαγών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά και την αναγκαία ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών στους εκπαιδευτικούς σκοπούς και πρακτικές. Ουσιώδεις, λοιπόν, οι αποτελεσματικές επενδύσεις στην ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Η ψηφιακή «κουλτούρα» διδασκαλίας και μάθησης, όμως, δεν είναι απλή υπόθεση, αλλά χρειάζεται μια αλλαγή «παραδείγματος» (‘paradigm shift’), που να υποστηρίζει την ανάπτυξη κατάλληλου διαδραστικού, ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου (περιλ. ανοικτών και επαναχρησιμοποιήσιμων εκπαιδευτικών πόρων), την ανάπτυξη κατάλληλων εργαλείων σύγχρονης και ασύγχρονης ψηφιακής εκπαίδευσης, και την καλλιέργεια ψηφιακών δεξιοτήτων όλων των συμμετεχόντων μερών. Δέον να τονιστεί το διαφορετικό πλέον προφίλ φοιτητών: άτομα με αναπηρίες, με μεταναστευτικό υπόβαθρο, ενήλικοι φοιτητές με οικογένειες, άτομα που στο παρελθόν δεν είχαν ευκαιρίες πρόσβασης στα πανεπιστήμια, άνεργοι, αλλά και εργαζόμενοι συχνά σε προσπάθεια εξέλιξης ή αλλαγής της καριέρας τους. Συμπερίληψη και ισότητα, λοιπόν, βασικές αρχές για κάθε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα.

Όλο και περισσότερο οι οικονομίες και οι κοινωνίες χρειάζονται εφόδια για να αντιμετωπίσουν τις διεθνείς προκλήσεις, να επιτύχουν τους στόχους και να δυναμώσουν τις αντοχές τους. Βασικός μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης αναδεικνύεται η έρευνα και η καινοτομία. Οι τάσεις στο διεθνές προσκήνιο είναι εμφανείς και τα κυπριακά πανεπιστήμια έχουν αποδείξει τις δυνατότητές τους να παράγουν ερευνητικό έργο υψηλής ποιότητας και μεγάλου αντικτύπου. Οφείλουμε να αξιοποιήσουμε τη δυναμική, με κατάλληλη στήριξη από την Πολιτεία, με ανθρώπινους, τεχνολογικούς και οικονομικούς πόρους. Οφείλουμε να συνεργαστούμε μεταξύ μας, με επιχειρήσεις, νεοφυείς οργανισμούς, δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, ώστε το εκπαιδευτικό μας οικοσύστημα να παράγει ποιοτικές υπηρεσίες και αποτελέσματα με αξία.

Η συνεργασία, η εξωστρέφεια και η διεθνοποίηση δεν είναι buzzwords των καιρών, είναι διαχρονικές στρατηγικές κατευθύνσεις για τον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Είναι καιρός η Πολιτεία και η ακαδημαϊκή/ερευνητική κοινότητα να τολμήσουν ουσιαστική συνεργασία, με κοινή στοχοθεσία, ώστε να τεθεί σαφές περιεχόμενο στον ‘ασαφή’ στόχο να καταστεί η Κύπρος περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας. Με ειλικρινή και αγαστή συνεργασία θα επωφεληθούμε όλοι –Πανεπιστήμια, Κράτος, Κοινωνία, Επιχειρήσεις.

Το 2023, προ των πυλών, βρίσκει το δημόσιο και ψηφιακό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΑΠΚΥ) στην απαρχή της δεύτερης 20ετίας της εξελικτικής πορείας του με εμφανές αποτύπωμα στην ελληνόφωνη ανώτατη εκπαίδευση και με πραγματική αξία για τους ενήλικες εκπαιδευομένους. Το ΑΠKΥ εξειδικεύεται στις σπουδές εξ αποστάσεως και προσφέρει ευκαιρίες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επανακατάρτισης σε όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας, συνθηκών ζωής, επαγγελματικής κατάστασης και τόπου διαμονής. Είναι ένα Πανεπιστήμιο που οραματίζεται να αναγνωρίζεται ως ένα σύγχρονο, πρωτοπόρο, ανθρωποκεντρικό και πρότυπο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα. Σ’ αυτό το πλαίσιο, το 2023 βρίσκει το ΑΠΚΥ σε νέα φάση ανάπτυξης πορεία, με στρατηγικούς στόχους που εστιάζουν:

•          στον εμπλουτισμό του εκπαιδευτικού χαρτοφυλακίου με νέα (διιδρυματικά) προγράμματα σπουδών σε κλάδους αιχμής (π.χ., κυβερνοασφάλεια, μηχανική περιβάλλοντος, αλληλεπίδραση ανθρώπου-υπολογιστή, επιχειρηματική αναλυτική, ποινική δικαιοσύνη), και στην αγγλική γλώσσα, για την προσέλκυση φοιτητών διαφορετικών προφίλ από τον ελληνόφωνο χώρο και διεθνώς.

•          στην επέκταση των εκπαιδευτικών τεχνολογικών καινοτομιών και στην ακόμα μεγαλύτερη ενίσχυση των υποδομών τηλεκπαίδευσης και της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, οργάνωσης και υποστήριξης της πανεπιστημιακής κοινότητας,

•          στην λειτουργία Κέντρου Επαγγελματικής (Επανα)Κατάρτισης,

•          στην περαιτέρω διεθνοποίηση και στην εξωστρέφεια,

•          στην ενίσχυση της παραγωγής βασικής και εφαρμοσμένης διεπιστημονικής έρευνας με εθνικό και διεθνές αντίκτυπο,

•          στην πλήρη λειτουργία ακαδημαϊκών και ερευνητικών εδρών με διεθνή εμβέλεια,

•          στη διεύρυνση της διασύνδεσης με την αγορά εργασίας,

•          στην ενίσχυση της κοινωνικής προσφοράς και της συμβολής στην πολιτιστική και πολιτισμική δημιουργία και ανάπτυξη,

•          στην υλοποίηση συστηματικών ενεργειών για τη συλλογική επίτευξη των στόχων της Ατζέντας 2030 του ΟΗΕ.

Το 2023 βρίσκει το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου με ξεκάθαρη στόχευση να μετεξελιχθεί στο Edupreneurial Πανεπιστήμιο που χρειάζεται ο 21ος αιώνας, αλλά και η ίδια η κοινωνία μας.

*Πρύτανης Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου