Παρά την πρόοδο και τον εκσυγχρονισμό των τελευταίων ετών, εν έτει 2023 οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα απέναντι στα Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) ακόμη υφίστανται στην κοινωνία μας. Οι προκαταλήψεις αυτές ποικίλουν και συχνά επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα, αλλά και γενικότερα συνεργούν στην έκβαση της ζωής τους. Επιπρόσθετα, οι αρνητικές στάσεις και συμπεριφορές συμβάλλουν στον κοινωνικό αποκλεισμό τους, ενώ κατά συνέπεια επηρεάζουν αρνητικά το εργασιακό τους πλαίσιο.
Πρώτιστος στόχος μιας σύγχρονης κοινωνίας θα πρέπει να είναι η προσπάθεια της για οριστική απαλλαγή από τις αγκυλώσεις του παρελθόντος, προσπαθώντας ενεργά να καταρρίψει αρνητικές στάσεις, δημιουργώντας ευνοϊκότερες ρυθμίσεις και κατ’ επέκταση μακροπρόθεσμες προοπτικές εργοδότησης για τα άτομα με αναπηρία. Η ενσωμάτωση των ατόμων με αναπηρία, μέσω της εργοδότησης τους, είναι αναμφίβολα η σημαντικότερη παράμετρος για την ένταξή τους στο κοινωνικό σύνολο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και όλα τα κράτη-μέλη της αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (UNCRPD). Επιπλέον, στη βάση της αρχής 17 του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, διαμορφώθηκε και παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία για τα έτη 2021-2030, που στοχεύει στο δικαίωμα της εισοδηματικής στήριξης που θα διασφαλίζει την αξιοπρεπή διαβίωση, καθώς και την πρόσβαση σε υπηρεσίες που θα επιτρέπουν την ενεργή συμμετοχή στην αγορά εργασίας και κατά συνέπεια στην κοινωνία.
Επι του παρόντος, η Ευρωπαϊκή Οργάνωση των Εργοδοτών, BusinessEurope, στην οποία συμμετέχει ενεργά η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ), έχει προχωρήσει σε μια άτυπη ανταλλαγή απόψεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σχετικά με πιθανή συνεργασία για την εφαρμογή δέσμης μέτρων της ΕΕ για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία.
Η Επιτροπή υπέδειξε έξι κύριους πυλώνες αναγκαίων δράσεων που προσδιορίζονται ως επαρκείς αναφορικά με τις προκλήσεις και τη βελτίωση της απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία. Η προσέγγιση επικεντρώνεται στην ομαλή καθοδήγηση για πλήρη κοινωνική ένταξη εν μέσω συνεργασίας με σκοπό να επιτευχθεί η οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης. Οι πυλώνες συνοψίζονται ως εξής:
1. H ενεργοποίηση μηχανισμού ενίσχυσης των διαφόρων υπηρεσιών απασχόλησης, με στόχο την καθοδηγούμενη διαθεσιμότητα πληροφοριών για επαγγελματικό προσανατολισμό, θα ενεργοποιήσει άμεσα την αγορά εργασίας αφού θα διασφαλιστεί η εξεύρεσης έγκαιρης και έγκυρης πληροφόρησης.
2. Η προώθηση προοπτικών πρόσληψης ατόμων με αναπηρίες με τη συμμετοχή εργοδοτών και συμπερίληψη πρωτοβουλιών εργοδοτών εν μέσω θετικών δράσεων και παροχής κινήτρων, θα λειτουργήσει σαν εργαλείο καταπολέμησης των στερεοτύπων.
3. Η εξασφάλιση της προσαρμογής στην εργασία είναι καθοριστική για το εργασιακό μέλλον του εργοδοτουμένου και αφορά την οργάνωση της εργασίας, την ασφάλεια και υγεία, το εργασιακό περιβάλλον, καθώς και τις εργασιακές σχέσεις, συμπεριλαμβανομένων των ευθυνών, της στάσης των εργοδοτών, των συναδέλφων και των ίδιων των ατόμων με αναπηρία.
4. Η διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας στην εργασία συντείνει στην πρόληψη εργατικών ατυχημάτων που αποτελούν μείζονος σημασίας θέματα. Είναι σημαντικό ο κάθε εργοδότης να αναγνωρίσει την εταιρική του ευθύνη για τη διασφάλιση ενός υγιούς εργασιακού περιβάλλοντος και κατά συνέπεια τρόπου ζωής.
5. Η εξασφάλιση αποτελεσματικών προγραμμάτων και η εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών για προγράμματα επαγγελματικής αποκατάστασης σε περίπτωση χρόνιων ασθενειών/παθήσεων ή ατυχημάτων είναι υψίστης σημασίας, καθώς τα άτομα με αναπηρίες ενδέχεται να χρειαστούν ειδικές ρυθμίσεις και περισσότερη στήριξη για να επιστρέψουν στην επαγγελματική τους δραστηριότητα.
6. Είναι αναγκαίο να ενισχυθούν οι δεξιότητες και κατάρτιση τους ώστε να διασφαλιστεί η απασχολησιμότητα και η αποτελεσματική ένταξή τους. Η διερεύνηση ποιοτικών θέσεων εργασίας σε καθεστώς προστατευόμενης απασχόλησης και οδών προς τις ανοικτές αγορές εργασίας, διαδραματίζουν συχνά σημαντικό ρόλο στην ομαλή ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας.
Η διάχυση της πληροφόρησης και η προώθηση της σχετικά με τις πηγές χρηματοδοτικής στήριξης των εταιρειών είναι επίσης σημαντική.
Προτροπές από την ΟΕΒ
Η ΟΕΒ υποστηρίζει πλήρως την ένταξη των ατόμων με αναπηρίες στην απασχόληση και στην αγορά εργασίας. Ως εκ τούτου, προτρέπει τον εργοδοτικό κόσμο να αγκαλιάσει τις προσπάθειες για ομαλή μετάβαση-τοποθέτηση του κάθε ατόμου στην αγορά εργασίας και παράλληλα να διασφαλίσει, μέσα από τη συνεχή παρακολούθηση, την εξέλιξη των ατόμων αυτών και την όσο το δυνατό μεγαλύτερη ενσωμάτωσή τους στο εργασιακό περιβάλλον.
Σημειώνεται πως τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο συντονιζόμαστε με τον Όμιλο Φίλων Κωφών για προώθηση και στήριξη εργασιακών ενεργειών του Ομίλου. Η συνεργασία μας είναι διαχρονική και συστηματική, προκειμένου να συντελέσουμε ενεργά και αποτελεσματικά στις προσπάθειες για την εργοδότηση περισσότερων ατόμων με αναπηρίες.
Το Σχέδιο Παροχής Κινήτρων για Πρόσληψη Ατόμων με Αναπηρία συνολικού προϋπολογισμού €2.000.000, συνέβαλε στην εργοδότηση 135 ατόμων. Ωστόσο, προκηρύχθηκε εκ νέου το Σχέδιο, με απώτερο στόχο την πλήρωση περισσοτέρων εργασιακών θέσεων, με την ενεργή συμβολή των καθοδηγητών εργασίας για ΑμεΑ. Πρωταρχικό μέλημα των προγραμμάτων που διοργανώνει το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες (ΤΚΕΑΑ) είναι η εξατομικευμένη καθοδήγηση και στήριξη στο πλαίσιο μιας καθορισμένης προσέγγισης η οποία περιλαμβάνει την ανάπτυξη και εφαρμογή Ατομικού Σχεδίου Δράσης. Παράλληλα, στο πλαίσιο παροχής αυτών των υπηρεσιών, γίνονται παραπομπές των ατόμων σε προγράμματα κατάρτισης με σκοπό την επαγγελματική επιμόρφωση τους και κατά συνέπεια την ενίσχυση της απασχολησιμότητας τους και σε κενές θέσεις εργασίας ή επιδοτούμενες θέσεις εργασίας που προκύπτουν από Σχέδια Επιδοτούμενης Απασχόλησης.
Πέραν των Σχεδίων, η ΟΕΒ στηρίζει και επικροτεί τα προγράμματα που αφορούν την παροχή χορηγίας σε άτομα που επιθυμούν να αυτοεργοδοτηθούν, ιδρύοντας μικρές βιώσιμες μονάδες σε οποιοδήποτε επαγγελματικό αντικείμενο. Κάθε χρόνο ιδρύονται περίπου 15 νέες μονάδες αυτοεργοδότησης.
Παρόλες τις εντατικές προσπάθειες και τις ενέργειες για την πλήρωση θέσεων εργασίας, το ποσοστό απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία δυστυχώς παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Αυτό έχει αρνητικό αντίκτυπο στη λειτουργία των αγορών εργασίας και των κοινωνικών συστημάτων, διότι δεν αξιοποιούνται οι δυνατότητες του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού και δεν αξιοποιούνται πλήρως οι οικονομικοί πόροι που προέρχονται από την ΕΕ για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής προστασίας.
Αν και τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει άλματα βελτίωσης σε πολλούς τομείς της ζωής των ατόμων με αναπηρίες, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν πρόσφατα αναφορικά με τις δράσεις του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, οι ενέργειες του υφυπουργείου και των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων θα πρέπει να εντατικοποιηθούν.
* Λειτουργός, Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων & Κοινωνικής Πολιτικής
