Ο λόγος για την αύξηση των καταθετικών επιτοκίων
Στις 7 Μαρτίου 2023 (πριν από ένα μήνα), στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας συζητήθηκε ξανά το θέμα της ενίσχυσης και προστασίας των δικαιωμάτων των καταναλωτών σε σχέση με τις τραπεζικές χρεώσεις και όχι μόνο. Πρόκειται για ένα θέμα που συζητείται στις επιτροπές της Βουλής από το 2018, αφού κρίθηκε κατ’ επανάληψη (τόσο από βουλευτές όσο και από άλλους φορείς) πως οι τράπεζες προχωρούν σε αδικαιολόγητες και ατεκμηρίωτες χρεώσεις των τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών που προσφέρουν στους πελάτες τους.
Μετά τη συνεδρία της 7ης Μαρτίου, δημοσίευσα στις 12 Μαρτίου και στις 15 Μαρτίου στον «Φιλελεύθερο» και στην «Εργατική Φωνή» της ΣΕΚ αντίστοιχο άρθρο, με τίτλο «Ξανά στη Βουλή οι χρεώσεις των τραπεζών» και υπότιτλο «Αναζητείται δίκτυ προστασίας πελατών» και ανάμεσα σ’ άλλα σημείωνα και τα εξής:-
«Αυτή την εποχή, οι τράπεζες (με οδηγίες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας), αυξάνουν τα δανειστικά επιτόκια, σε μια προσπάθεια να αυξήσουν το κόστος του χρήματος, για να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό, μέσω της μείωσης της κατανάλωσης. Την ίδια ώρα κρατούν τα καταθετικά επιτόκια γύρω από τον άξονα του μηδέν. Αποτέλεσμα αυτής της τακτικής, είναι να δυσκολεύονται εκ νέου οι δανειολήπτες, να εξακολουθούν να τιμωρούνται οι καταθέτες και οι τράπεζες να αυξάνουν την κερδοφορία τους. Και ο πληθωρισμός, βέβαια, να εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα.
Στον διεθνή Τύπο (ηλεκτρονικό και έντυπο) υπάρχουν συστάσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ, σύμφωνα με τις οποίες οι τράπεζες θα πρέπει να προχωρήσουν και σε αυξήσεις των καταθετικών επιτοκίων, με στόχο να δημιουργηθεί κουλτούρα αποταμίευσης. Τι λέει η κυπριακή Κεντρική Τράπεζα και οι τράπεζες στην Κύπρο;».
Η απάντηση στο αρθρογραφικό μας ερώτημα (συγκυριακά ή άλλως πως) ήρθε λίγες ημέρες αργότερα, όταν ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κωνσταντίνος Ηροδότου υπέδειξε προς τις κυπριακές τράπεζες πως πρέπει να αυξήσουν και τα καταθετικά επιτόκια.
Συγκεκριμένα, ο «Φιλελεύθερος» στις 22 Μαρτίου 2023 γράφει για το θέμα αυτό τα εξής:
«Από τις προτροπές του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας δεν θα μπορούσε να απουσιάζει ένα ακόμα μεγάλο θέμα, η αύξηση των καταθετικών επιτοκίων. Σε μια περίοδο που τα δανειστικά επιτόκια αυξάνονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, αλλά αυτά των καταθέσεων μένουν στάσιμα, με αποτέλεσμα η ψαλίδα όλο και περισσότερο να ανοίγει, ο κεντρικός τραπεζίτης ήταν ιδιαίτερα σαφής προς τις τράπεζες. Συνέστησε να γίνουν εσωτερικές αναλύσεις σε ποιο σημείο μπορεί να φθάσει όχι μόνο το ύψος των δανειστικών επιτοκίων αλλά και των καταθετικών. Ο κ. Ηροδότου, σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», προέτρεψε τις ανώτατες εκτελεστικές διευθύνσεις να μελετήσουν τα παραδείγματα άλλων τραπεζικών συστημάτων της Ευρωζώνης και τις αυξήσεις στα καταθετικά προϊόντα που δίνονται, για να αρχίσει η άνοδος και στην Κύπρο».
Ο Διοικητής συνέστησε και προέτρεψε. Και καλώς έπραξε. Το ίδιο υπέδειξαν και άλλοι φορείς αλλά και πολιτικά κόμματα. Το θέμα είναι τι θα κάνουν τώρα οι τράπεζες και τούτο γιατί φαίνεται πως δεν πειθαρχούν εύκολα. Δυστυχώς, οι τράπεζες στην Κύπρο έδειξαν και απέδειξαν ότι κάνουν ό,τι θέλουν, όποτε θέλουν, όπως λέχθηκε πολλές φορές σε αρμόδιες επιτροπές της Βουλής, από βουλευτές και άλλους αρμόδιους φορείς. Είπαμε, τα σχετικά θέματα συζητούνται στη Βουλή από το 2018.
Γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση. Να παρακολουθεί, να παρεμβαίνει, να συστήνει το ορθό και το δίκαιο, αλλά και να τιμωρεί εκεί όπου χρειάζεται.
Σε παρόμοια εγρήγορση πρέπει να βρίσκεται και η Κυβέρνηση. Ήδη ο υπουργός Οικονομικών έκανε πρόσφατα σχετικές δηλώσεις που κινούνται προς την ορθή κατεύθυνση.
Υ.Γ.: Γνωρίζουμε ότι η Κυβέρνηση δεν μπορεί να παρέμβει στην επιτοκιακή πολιτική των τραπεζών, που είναι ιδιωτικά πιστωτικά ιδρύματα, όμως η πολιτεία (Κυβέρνηση και Βουλή) οφείλουν: (α) να προστατεύουν τους πολίτες από αδικαιολόγητες τραπεζικές χρεώσεις και αυξήσεις και (β) έχουν υποχρέωση να δημιουργήσουν στην τραπεζική αγορά συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού. Δυστυχώς, σήμερα οι τράπεζες είναι μονοπώλιο και εκμεταλλεύονται τη δεσπόζουσα θέση τους σε βάρος των πολιτών – πελατών τους.
Αν όμως σήμερα υπάρχουν στην Κύπρο τράπεζες, αυτό οφείλεται στη στήριξη που έλαβαν τα προηγούμενα χρόνια από τους φορολογούμενους πολίτες, οι οποίοι αξίζουν μεγαλύτερου σεβασμού.
* Οικονομολόγος – Δημοσιογράφος
