Η υιοθέτηση πράσινων πρακτικών και ο ψηφιακός μετασχηματισμός στις επιχειρήσεις, παρόλο που θεωρούνται πολύπλοκες και δαπανηρές διαδικασίες, έχουν γίνει μονόδρομος για την επιχειρηματική επιτυχία.  

Πώς όμως μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τα οφέλη και τον ρόλο που είναι πιθανόν να διαδραματίσει η υιοθέτηση πράσινων πρακτικών και νέων ψηφιακών εργαλείων στην ανάπτυξη και στη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων; Παρατηρώντας ασφαλώς καλές πρακτικές που έχουν εφαρμόσει άλλες επιχειρήσεις.  

Ας πάρουμε για παράδειγμα μια επιχείρηση που δραστηριοποιείται στη βιομηχανία τροφίμων. Γνωρίζουμε ότι η παραγωγή ασφαλών τροφίμων και η προστασία της υγείας του καταναλωτή αποτελεί την κύρια υποχρέωση μιας επιχείρηση τροφίμων. Συνεπώς, για να διασφαλίσει αυτή την υποχρέωση, η επιχείρηση πρέπει να ελέγχει και να παρακολουθεί όλα τα στάδια της παραγωγής, δηλαδή την προμήθεια πρώτων υλών, την επεξεργασία, τη διαλογή, την ταξινόμηση, τη συσκευασία, την παλετοποίηση αλλά και την αποθήκευση και διανομή των προϊόντων.

Πώς μπορεί η επιχείρηση να βελτιστοποιήσει τις πιο πάνω διαδικασίες και να επιτύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα σε ποιότητα, κέρδος, εξοικονόμηση ενέργειας, μείωση ανθρώπινου λάθους;

Επενδύοντας σε συστήματα αυτοματισμού και τεχνολογίες μηχανικής μάθησης (Machine Learning).   

Συγκεκριμένα, με την εγκατάσταση αισθητήρων και τη χρήση εξειδικευμένου λογισμικού, η επιχείρηση έχει τη δυνατότητα να συλλέγει και να αναλύει δεδομένα σχετικά με την επεξεργασία τροφίμων, δηλαδή τις διεργασίες για τη συντήρηση των τροφίμων. Αυτό βοηθά την εταιρεία να εντοπίσει τους τομείς όπου μια διαδικασία χρειάζεται βελτίωση και να κάνει τις ανάλογες προσαρμογές με στόχο τη διατήρηση της ασφάλειας, της ποιότητας και των χαρακτηριστικών (π.χ. σημαντικών θρεπτικών συστατικών).  

Επιπρόσθετα, για την αποτελεσματικότητα του ποιοτικού ελέγχου των προϊόντων η  επιχείρηση μπορεί να εφαρμόσει συστήματα σάρωσης γραμμωτού κώδικα (barcode scanner) και αυτόματου προσδιορισμού (RFID). Αυτό θα ενισχύσει στην ιχνηλασιμότητα κάθε υλικού που χρησιμοποιείται στην παραγωγική διαδικασία και των τελικών τροφίμων που φτάνουν στο ράφι, επιτυγχάνοντας έτσι συμμόρφωση με τη σχετική νομοθεσία για την ασφάλεια των τροφίμων και κερδίζοντας την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

Επιπλέον, η επένδυση σε τεχνολογίες μηχανικής μάθησης (Machine Learning), συγκεκριμένα η τοποθέτηση αισθητήρων στα μηχανήματα της για τη συλλογή δεδομένων που σχετίζονται με τη συντήρηση και την επιδιόρθωση, δίνει τη δυνατότητα στην επιχείρηση να προσδιορίζει έγκαιρα πότε τα μηχανήματα χρειάζονται συντήρηση. Το γεγονός αυτό βοηθά να μειωθούν οι διακοπές και οι ανεπάρκειες, οι οποίες προκαλούν τεράστιο κόστος, βελτιώνοντας έτσι την παραγωγικότητα και τα λειτουργικά έξοδα της επιχείρησης.

Για την παρακολούθηση της διαδικασίας τροφίμων σε πραγματικό χρόνο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν συσκευές απομακρυσμένης παρακολούθησης (Internet of Things) που περιλαμβάνουν και αυτές αισθητήρες παρακολούθησης οι οποίες είναι συνδεδεμένες μεταξύ τους μέσω ασύρματης τηλεπικοινωνιακής τεχνολογίας, ασύρματου δικτύου (wifi) και ασύρματης μετάδοσης δεδομένων. Με αυτό τον τρόπο, η επιχείρηση μπορεί να παρακολουθεί τον χρόνο λειτουργίας, να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει έγκαιρα τις βλάβες στις μηχανές και άλλα προβλήματα ποιοτικού ελέγχου.

Σε ό,τι αφορά τη μείωση του κόστους και την καλύτερη εκτίμηση των κινδύνων που σχετίζονται με την εφοδιαστική αλυσίδα (βλέπε αγορά πρώτων υλών, παραγωγή, συσκευασία, επιθυμητή ποιότητα και ποσότητα, ζήτηση, παράδοση) αλλά και τον κίνδυνο των περιβαλλοντικών επιδράσεων, αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την χρήση εξειδικευμένων λογισμικών για την διαχείριση προμηθευτών, τον προγραμματισμό των προγραμμάτων παραγωγής, την πρόβλεψη της ζήτησης και τη διαχείριση των αποθεμάτων.

Πέρα από την εφαρμογή νέων τεχνολογιών, η βιωσιμότητα και επιχειρηματική ανάπτυξη, όπως αναφέρθηκε και στην αρχή, έχει συνδεθεί με την υιοθέτηση πράσινων πρακτικών.

Συγκεκριμένα, η επένδυση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όχι μόνο θα συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους το οποίο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα των επιχειρήσεων αλλά ταυτόχρονα θα μειώσει την κατανάλωση ενέργειας και των εκπομπών άνθρακα. Αξίζει να αναφερθεί εδώ ότι, σύμφωνα με πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τα Κράτη Μέλη καλούνται να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μεταξύ 10 και 50%. Οι εθνικοί στόχοι ποικίλλουν ανάλογα με το κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν και τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας κάθε χώρας. Ο νέος στόχος 2030 για την Κύπρο είναι μείωση κατά 32%.

Επιπρόσθετα, η αναζήτηση νέων προμηθευτών συστατικών και πρώτων υλών που χρησιμοποιούν πιο βιώσιμες πρακτικές, όπως η βιολογική γεωργία, και η χρήση υλικών συσκευασίας πιο φιλικών προς το περιβάλλον είναι κάποιες καλές επιλογές για τη μείωση των αποβλήτων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, λαμβανομένου υπόψη και της αρχής “ο ρυπαίνων πληρώνει”.

Άλλη μια σημαντική πρακτική που συμβάλει στην ελαχιστοποίηση της παραγωγής αποβλήτων, είναι η εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας, δηλαδή η χρήση υποπροϊόντων ως εισροών για την παραγωγή άλλων προϊόντων. Η μείωση της χρήσης νερού και η μείωση της πίεσης στους τοπικούς υδάτινους πόρους, από πλευράς της επιχείρησης μπορεί να επιτευχθεί με την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση του νερού. Τέλος, οι δωρεές απούλητων τροφίμων σε φιλανθρωπικά ιδρύματα, που συλλέγουν τρόφιμα για άστεγους και άπορους, όχι μόνο συμβάλλει στη μείωση της σπατάλης τροφίμων αλλά προβάλλει και την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη.

Φαίνεται ότι μια επιχείρηση, για να παραμείνει βιώσιμη, ανταγωνιστική, ανθεκτική σε κάθε είδους κρίση, πρέπει να επενδύσει σε νέα ψηφιακά εργαλεία και πράσινες διαδικασίες.

Η χρηματοδότηση επιχειρήσεων με σκοπό την εξοικονόμηση ενεργειακών ή φυσικών πόρων, την κυκλική οικονομία, τις ανανεώσιμες πηγές και την ψηφιακή αναβάθμιση είναι σήμερα πιο εφικτή, καθότι προσφέρονται «πράσινα δάνεια» από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της Κύπρου, και Σχέδια Χορηγιών/ Προγράμματα στο πλαίσιο του Εθνικού Σχέδιου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας αλλά και άλλων Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων.

Το Enterprise Europe Network Κύπρου είναι δίπλα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που επιθυμούν να λάβουν εξατομικευμένη και δωρεάν συμβουλευτική υποστήριξη σχετικά με την αναζήτηση καινοτόμων τεχνολογιών και ψηφιακών εργαλείων, νέων προμηθευτών, πληροφόρηση για τα τρέχοντα εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα και τη σχετική νομοθεσία σε εξειδικευμένα ζητήματα.

* Ανώτερη Λειτουργός ΚΕΒΕ,Τμήμα Ευρωπαϊκών Θεμάτων και Προγραμμάτων, Συντονίστρια Enterprise Europe Network Κύπρου