Ξεχειλώσαμε τα χρυσά διαβατήρια και θα το πληρώνουμε για χρόνια

Στην πλευρά των θετικών θα πρέπει προφανώς να συμπεριλάβουμε το γεγονός πως το πρόγραμμα αποτέλεσε τη βασική πηγή ρευστότητας προς την ιδιωτική οικονομία τα χρόνια της κρίσης. Η άλλη πηγή ήταν ο δανεισμός από τους διεθνείς πιστωτές που κατευθύνθηκε προς τα δημόσια οικονομικά. Οι πωλήσεις ακινήτων που γίνονταν έναντι απόκτησης διαβατηρίου αναντίλεκτα βοήθησαν κυρίως τους επιχειρηματίες ανάπτυξης γης. Για το αν τους έφεραν αμύθητα πλούτη δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι. Προφανώς για κάποιους θα ισχύει αλλά εικάζουμε πως είναι για τη μειοψηφία. Για κάποιους άλλους όμως τα έσοδα από τέτοιου είδους πράξεις μπορεί απλώς να αρκούσαν για αποπληρωμή των παλιών τους δανειακών υποχρεώσεων. Μπορεί να μην αρκούσαν καν. Υπάρχει, για παράδειγμα, μεγάλος όμιλος ανάπτυξης γης ο οποίος διαπραγματεύεται νέα αναδιάρθρωση του δανεισμού του με ανταλλαγή μεγάλων εκτάσεων γης που κατέχει. Και πρόκειται για όμιλο που έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στο επενδυτικό πρόγραμμα. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε πως στις πλείστες περιπτώσεις τα κεφάλαια για δημιουργία των πύργων και των επαύλεων τα έβαλαν ξένοι επενδυτές. Άρα, κατά πάσα πιθανότητα αυτοί καρπώθηκαν και το μεγαλύτερο μερίδιο του κέρδους. Ίσως και τα άτομα που επένδυσαν για να γίνουν αυτά τα μεγάλα έργα θα πρέπει να ελεγχθούν εκτενέστερα σε σχέση με το από πού προήλθαν αυτά τα χρήματα. Όχι ότι αμφιβάλλουμε για το ότι έγιναν οι έλεγχοι από τις τράπεζες και από κρατικές υπηρεσίες εκ των προτέρων αλλά ας γίνει κι αυτό, μπας και μας ξέφυγε κι εδώ κάτι. Από εκεί και πέρα, για να κτιστούν αυτές οι μονάδες εργοδοτήθηκαν πάρα πολλά άτομα και επωφελήθηκαν πολλές εταιρείες: από αρχιτέκτονες και πολιτικούς μηχανικούς μέχρι τον τελευταίο αρκάτη που βρίσκεται σήμερα στον 30ό όροφο ενός υπό ανέγερση πύργου στη Λεμεσό. Επωφελήθηκαν επίσης άλλες βιομηχανίες και άλλοι τομείς. Προφανώς αν φέρεις έναν εκατομμυριούχο στην Κύπρο θα πρέπει να φροντίσεις να φάει κα να κοιμηθεί ως του αρμόζει. Να δει τα ωραιότερα μαγαζιά κι αν είναι και κουλτουριάρης και τα αξιοθέατα. Ο οικονομικός αντίκτυπος είναι μεγάλος και δεν αφορά μόνο τους developers. Ένας πελεκάνος που γνωρίζω, για παράδειγμα, δεν προλαβαίνει να κάνει κουφώματα για μονάδες σε πύργους. 

Τα οφέλη λοιπόν, που δεν εξαντλούνται εδώ, είναι πολλά και μεγάλα. Συνολικά το όφελος για την οικονομία ενδεχομένως να πλησιάζει τα 10 δισ. ευρώ. Ακόμα και εμείς τα ΜΜΕ επωφεληθήκαμε από τις διαφημίσεις των μεγάλων αυτών κτηρίων και όχι μόνο. Και δεν είναι κακό να το παραδεχόμαστε από τη στιγμή που υπάρχει σαφής διαχωρισμός μεταξύ πληρωμένου υλικού και δημοσιογραφικών κειμένων.  
Στα αρνητικά τώρα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα το οποίο δυστυχώς ποτέ δεν αντιληφθήκαμε ή δεν παραδέχθηκαν οι εμπλεκόμενοι είναι πως το διαθέσιμο προς πώληση προϊόν δεν είναι δικό μας. Το 99% όσων επένδυσαν μέσω του προγράμματος δεν το έπραξαν επειδή είδαν στην Κύπρο μία καλή επενδυτική ευκαιρία. Ποιος επενδυτής καταβάλλει προμήθεια 20% για να βάλει λεφτά οπουδήποτε; Επίσης, δεν επένδυσαν επειδή το κυπριακό διαβατήριο είναι το ισχυρότερο στον κόσμο. Ούτε καν στη Σένγκεν δεν είμαστε. Ούτε καν visa waiver για ταξίδια στις ΗΠΑ δεν προσφέρουμε. Είναι ξεκάθαρο πως το 99% των επενδύσεων μέσω του προγράμματος, έγιναν για το ευρωπαϊκό διαβατήριο που προσφέρει η Κύπρος. Το συγκριτικό πλεονέκτημα λοιπόν δεν υπάρχει. Αν υπήρχε, άλλωστε, δεν θα πανικοβάλλονταν όλοι οι εμπλεκόμενοι στο άκουσμα ότι η Ελλάδα ετοιμάζει παρόμοιο σχέδιο; Δύο εκατομμύρια για διαμέρισμα στη Λεμεσό ή για έπαυλη στη Σαντορίνη; Ή μήπως για μεζονέτα στα Ηλύσια Πεδία αν υιοθετούσε και η Γαλλία παρόμοιο σχέδιο; Αν λοιπόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες πρόσφεραν το ίδιο ακριβώς πρόγραμμα, πόσοι από αυτούς τους επενδυτές που πολιτογραφήσαμε θα επέλεγαν την Κύπρο; 

Δυστυχώς το πρόγραμμα έτυχε κατάχρησης και όπως δείχνουν τα τελευταία δημοσιεύματα στον χείριστο βαθμό. Επί μία πενταετία, σχεδόν όλοι προσπαθούσαν να καθαρίσουν το καλό όνομα της Κύπρου από τις περιπτώσεις ξεπλύματος του παρελθόντος, οι οποίες ακόμα συχνά-πυκνά εμφανίζονται ακόμα σε διεθνή Μέσα Ενημέρωσης. Όλη αυτή η προσπάθεια καταστράφηκε σήμερα με όσα βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Το καλό όνομα της Κύπρου πλήγηκε από τη στιγμή που δημοσιεύματα διεθνώς καταπιάστηκαν για ακόμα μία φορά με τις ατασθαλίες γύρω από το πρόγραμμα. Τον Μάιο του 2017 η εφημερίδα Independent δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο: New life in Limassol: If you can’t launder Russian money, then launder the Russian. Μπορεί στην εθνικότητα να έπεσε εν μέρει έξω αλλά είναι πραγματικά πολύ μεγάλο κρίμα που το δημοσίευμα επιβεβαιώνεται επί της ουσίας.