Εδώ και περισσότερο από 7 χρόνια (από το 2015), η ΣΕΚ έκανε μια συγκεκριμένη προσπάθεια να πείσει την πολιτεία και το σύνολο της κοινωνίας ότι χρειάζεται μια συνολική φορολογική μεταρρύθμιση, που θα έχει δύο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: πρώτον να είναι δημοσιονομικά ουδέτερη, με την έννοια ότι δεν θα δημιουργηθεί επιπρόσθετο οικονομικό βάρος στα κρατικά ταμεία και δεύτερον, θα έχει πράσινο χαρακτήρα, με την έννοια ότι θα φορολογεί τη ρύπανση, αλλά ταυτόχρονα θα μειώνει το φορολογικό βάρος της εργασίας.
Με διαλέξεις, με αρθρογραφία, με παγκύπρια σεμινάρια κατάρτισης στελεχών, που έγιναν σε συνεργασία με την ακαδημαϊκή κοινότητα και άλλους τεχνοκράτες, δημιουργήσαμε ένα θετικό υπόβαθρο αποδοχής της ιδέας για φορομεταρρύθμιση.
Σαν αποτέλεσμα των προσπαθειών μας, πετύχαμε μετά και από συνεχείς επαφές με τον τότε υπουργό Οικονομικών Χάρη Γεωργιάδη, να ληφθεί απόφαση από το Yπουργικό Συμβούλιο για την εκπόνηση της συγκεκριμένης μεταρρύθμισης μέσα από κοινωνικό διάλογο. Η συγκεκριμένη απόφαση που προνοούσε για κοινωνικό διάλογο εντός του 2020 λήφθηκε τον Σεπτέμβρη του 2019 κατά τη διάρκεια έγκρισης του κρατικού προϋπολογισμού.
Δυστυχώς, μέχρι σήμερα ένας τέτοιος διάλογος δεν έγινε και η πανδημία, ως πρόσχημα μη διεξαγωγής του, δεν αποτελεί δικαιολογία. Χάθηκε πολύτιμος χρόνος και κακοί χειρισμοί καθυστερούν τη φορολογική μεταρρύθμιση, που ως θέμα επείγει.
Παρά το γεγονός ότι, και ο σημερινός υπουργός Οικονομικών Κωνσταντίνος Πετρίδης δεσμεύθηκε από το βήμα της Βουλής τον Δεκέμβριο του 2021 ότι είναι υπέρ μιας ολικής φορολογικής μεταρρύθμισης, μέχρι σήμερα δεν έγινε ουσιαστικά κάτι συγκεκριμένο. Απλά προωθούνται αποσπασματικά κάποια πράγματα, όπως είναι η προσπάθεια για αύξηση του εταιρικού φόρου στο 15%.
Τόσο η ΣΕΚ, όσο και άλλοι φορείς π.χ. Σύνδεσμος Λογιστών Κύπρου, εξήγησαν πολλές φορές ότι οι αποσπασματικές αλλαγές στα φορολογικά πράγματα είναι επικίνδυνες.
Η Κύπρος χρειάζεται επειγόντως ολοκληρωμένη φορολογική μεταρρύθμιση, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η προηγούμενη έγινε το 2002, με την τότε ανάγκη εναρμόνισης της Κύπρου με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Και έκτοτε πέρασαν πολλά χρόνια.
Η δαιμονοποίηση
Εκτός του ότι ακόμα δεν έγινε κάτι ουσιαστικό, για ένα θέμα που επείγει, τους τελευταίους αρκετούς μήνες βλέπουμε φαινόμενα δαιμονοποίησης της πράσινης φορολογικής μεταρρύθμισης, γεγονός που ανάγκασε τον γενικό γραμματέα της ΣΕΚ Αντρέα Φ. Μάτσα δύο φορές να καταγγείλει τις συγκεκριμένες συμπεριφορές. Η πρώτη ήταν από το βήμα του 16ου Παγκυπρίου Συνεδρίου της Ομοσπονδίας των Οικοδόμων, τον Οκτώβριο του 2021 και η δεύτερη φορά στις 23 Ιουνίου 2022, από το 14ο Παγκύπριο Συνέδριο της Ομοσπονδίας Ημικρατικών Οργανισμών (ΟΗΟ), που έγινε στην παρουσία των υπουργών Οικονομικών και Εσωτερικών, Κωνσταντίνου Πετρίδη και Νίκου Νουρή, αντίστοιχα.
Ακούμε και το ξέρουμε πως (και εδώ εστιάζεται το σημείο της δαιμονοποίησης) η φορομεταρρύθμιση θα έχει κόστος για τους πολίτες, γιατί θα φέρει φόρους που θα επιβαρύνουν όσους ρυπαίνουν, όμως την ίδια ώρα θα έπρεπε να ακούμε πως θα φέρει και οφέλη, αφού, για να είναι συνολική και ολοκληρωμένη θα πρέπει ανάμεσα σ’ άλλα: (α) να μειώνει το φορολογικό βάρος της εργασίας και (β) να εισαγάγει τη φορολόγηση των εισοδημάτων, λαμβάνοντας υπόψη τη σύνθεση της οικογένειας και τούτο γιατί, πρέπει να αρθεί η πολύχρονη αδικία που έγινε στην προηγούμενη φορομεταρρύθμιση του 2002, που φορολογικά επηρέασε αρνητικά τις οικογένειες. Η τότε μεταρρύθμιση ευνόησε τους άγαμους και τις οικογένειες χωρίς παιδιά.
Μια ολοκληρωμένη φορολογική πολιτική θα πρέπει ακόμα να κλείνει τα παράθυρα της φοροδιαφυγής και να επιβάλλει αυστηρές αποτρεπτικές ποινές σε όσους επιδιώκουν να επιδίδονται στη φορο-κλοπή. Και αυτοί βέβαια δεν είναι οι μισθωτοί πολίτες.
Οι δεσμεύσεις του υπ. Οικονομικών και του Προέδρου
Έστω και με αρκετή καθυστέρηση, αναμένουμε από τον υπουργό Οικονομικών να υλοποιήσει τη δέσμευση του, όπως αυτή διατυπώθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2021. Από το βήμα της Βουλής υποσχέθηκε πως «το αμέσως επόμενο διάστημα, στο πλαίσιο μιας ευρείας φορολογικής μεταρρύθμισης, θα εξετάσουμε με ένα ολιστικό τρόπο φορολογικά θέματα…», ενώ πρόσθεσε: «Δέσμευσή μου είναι ότι, εντός του 2022, θα οριστικοποιηθούν οι διαβουλεύσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς, κοινωνικά σύνολα και κοινοβουλευτικά κόμματα, έτσι ώστε να υποβληθούν οι σχετικές προτάσεις. Στόχος επαναλαμβάνω θα είναι μια πιο δίκαιη, δημοσιονομικά ουδέτερη μεταρρύθμιση, που θα οριστικοποιηθεί εντός του 2022».
Προηγήθηκε δέσμευση του Προέδρου της Δημοκρατίας. Μιλώντας στις 20 Μάϊου 2015, στη Γενική Συνέλευση της ΟΕΒ, δήλωσε πως θα πρέπει να μειωθούν οι φορολογίες που επιβλήθηκαν στο παρελθόν και πρόσθεσε ότι «οι βαριές φορολογίες ακρωτηριάζουν το εισόδημα των πολιτών και των επιχειρήσεων και προκαλούν ασφυξία στην οικονομία».
Βεβαίως, οι φόροι που επιβλήθηκαν στο παρελθόν, πριν το 2015, είναι αυτοί που μας φόρτωσε η κυβέρνηση της Αριστεράς, π.χ. αύξηση του ΦΠΑ από το 15% στο 19%, φόροι κατανάλωσης στα καύσιμα και στα καπνικά προϊόντα κλπ, δηλαδή φόροι που ισχύουν και σήμερα και μας προκαλούν πραγματική ασφυξία, αφού παρά τις ποικίλες δεσμεύσεις κανένας δεν φρόντισε να τους μειώσει.
Συμπερασματικά και καταληκτικά: Διεκδικούμε σοβαρό κοινωνικό διάλογο, απορρίπτοντας προκαταβολικά τα όσα μονόπλευρα ακούγονται και τα οποία δαιμονοποιούν την πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση.
Κατανοητό το όποιο κόστος, αλλά οι αλλαγές πρέπει να φέρουν και όφελος. Υπενθυμίζουμε τον φίλτατο υπουργό ότι είναι ήδη Ιούλης και μετά τον Σεπτέμβρη θα κορυφωθεί η προεκλογική περίοδος, η οποία δεν προσφέρεται –ούτε ως ανέκδοτο– για αλλαγές και σοβαρές μεταρρυθμίσεις.
Φρονώ πως χάσαμε ήδη πολύτιμο χρόνο και θα κληθούμε κάποια στιγμή να πληρώσουμε το κόστος και αυτής της αναβλητικότητας.
* Υπεύθυνος του Τμήματος Οικονομικών Μελετών της ΣΕΚ
