Περί το τέλος του 2021 – αρχές του 2022 έγινε αρκετή συζήτηση για την ανάγκη εισαγωγής νέου εργατικού δυναμικού από τρίτες χώρες, για να καλύψουν υποτιθέμενες ανάγκες της ξενοδοχειακής βιομηχανίας.
Η σθεναρή αντίσταση της υπουργού Εργασίας Ζέτας Αιμιλιανίδου περιόρισε και διαφοροποίησε τις εργοδοτικές απαιτήσεις, ενώ η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία (με πολλές προεκτάσεις σε βάρος των αφίξεων τουριστών προς την Κύπρο) έθεσε τέρμα στη σχετική δημόσια συζήτηση.
Έχουμε την ισχυρή άποψη πως, στα πλαίσια της αναβάθμισης του τουριστικού μας προϊόντος, θα πρέπει να προχωρήσουμε χωρίς άλλη καθυστέρηση στην πλήρη στελέχωση της τουριστικής και ιδιαίτερα της ξενοδοχειακής βιομηχανίας με ντόπιο προσωπικό, καλά καταρτισμένο, που θα μπορεί να προσφέρει με αξιώσεις το κυπριακό τουριστικό προϊόν και να προάγει τις αρχές της πατροπαράδοτης κυπριακής φιλοξενίας. Πρόκειται για κάτι πολύ σημαντικό, που δεν μπορούν να το προσφέρουν οι αλλοδαποί που στελεχώνουν τα ξενοδοχεία.
Εδώ και αρκετά χρόνια υποστηρίζουμε τις πιο πάνω απόψεις, που είναι απόψεις αρχής και ουσίας, γιατί αφενός εμπιστευόμαστε το ντόπιο εργατικό δυναμικό και αφετέρου γιατί είναι αποδεδειγμένο πλέον πως η αλόγιστη απασχόληση μεγάλου αριθμού αλλοδαπών εργατών στην ξενοδοχειακή βιομηχανία συνέβαλε ήδη στην υποβάθμιση των προσφερόμενων υπηρεσιών και στη διάβρωση της ανταγωνιστικότητας του τουριστικού προϊόντος.
Η θέση αυτή, που τεκμηριώνεται με πολλούς τρόπους, διατυπώθηκε κατά καιρούς και από εκπροσώπους της εργοδοτικής πλευράς, που απέδωσαν τη μειωμένη παραγωγικότητα του ξενοδοχειακού κλάδου στην απασχόληση μεγάλου αριθμού αλλοδαπών ανειδίκευτων εργατών.
Χαμηλοί μισθοί
Η θέση των ξενοδόχων ότι δεν βρίσκουν ντόπιο προσωπικό είναι ψευδής, παραπλανητική και στερείται σοβαρής τεκμηρίωσης. Ο λόγος που δεν βρίσκουν ντόπιο προσωπικό είναι γιατί δεν πληρώνουν καλούς μισθούς.
Δυστυχώς, στην Κύπρο οι εργαζόμενοι στα ξενοδοχεία λαμβάνουν μισθούς φτώχειας. Με βάση τα αποτελέσματα της Έρευνας Εργατικού Κόστους για το 2016, που πραγματοποιήθηκε από την Στατιστική Υπηρεσία, προκύπτει ότι το ωριαίο εργατικό κόστος στα ξενοδοχεία ήταν €7.50 μεικτά, ενώ στο σύνολο της οικονομίας είναι €16.30.
Με βάση τα προκαταρτικά αποτελέσματα της ίδιας έρευνας, για το 2020, το ωριαίο εργατικό κόστος στα ξενοδοχεία μειώθηκε στα €7, ενώ στο σύνολο της οικονομίας αυξήθηκε από τα €16.30 στα €17.60. Αυτοί οι μισθοί είναι οι χαμηλότεροι που προσφέρονται στην κυπριακή οικονομία.
Τα στοιχεία αυτά, που δεν επιδέχονται καμιάς αμφισβήτησης, καταρρίπτουν τον μύθο των εργοδοτών της ξενοδοχειακής βιομηχανίας, σύμφωνα με τον οποίο το ψηλό εργατικό κόστος διαβρώνει την ανταγωνιστικότητα του τομέα.
Ουδέν τούτου αναληθέστερον.
Αν μελετήσει κάποιος με προσοχή τα ευρωπαϊκά στοιχεία, θα δει πως άλλοι τουριστικοί προορισμοί, που είναι ανταγωνιστικοί προς την Κύπρο, όπως είναι π.χ. Ελλάδα, Ισπανία, Κροατία, Μάλτα, Πορτογαλία, Σλοβενία, προσφέρουν καλύτερες αμοιβές στους εργαζόμενους στα ξενοδοχεία και διατηρούν ικανοποιητική ανταγωνιστικότητα.
Πρέπει να γίνει αντιληπτό επιτέλους από τους εργοδότες πως η διαβρωμένη ανταγωνιστικότητα της ξενοδοχειακής βιομηχανίας δεν οφείλεται στο εργατικό κόστος, αλλά στη χαμηλή παραγωγικότητα, η οποία μειώνεται συνεχώς, λόγω και της αλόγιστης απασχόλησης αλλοδαπών εργαζομένων στη βιομηχανία. Οι οποίοι βέβαια δεν μπορούν ούτε να παράξουν ποιοτικό προϊόν, ούτε και να το προωθήσουν προς τους τουρίστες με αποτελεσματικό τρόπο.
Εδώ ακριβώς κρύβεται η ανταγωνιστική αδυναμία του τομέα και όχι στους μισθούς, οι οποίοι πρέπει να βελτιωθούν.
Κερδοφορία ξενοδόχων
Ο λόγος που οι ξενοδόχοι δεν πληρώνουν καλούς μισθούς δεν είναι γιατί δεν μπορούν, αλλά γιατί δεν θέλουν. Η κερδοφορία τους (ακόμα και μεσούσης της χρηματοοικονομικής κρίσης της περιόδου 2011 – 2013), ακολουθεί διαρκή και συνεχή ανοδική πορεία.
Όπως προκύπτει από την Έρευνα Υπηρεσιών και Μεταφορών, που επίσης εκπονείται από την Στατιστική Υπηρεσία, το λειτουργικό πλεόνασμα του τομέα «Δραστηριότητες Υπηρεσιών Παροχής Καταλύματος και Υπηρεσιών Εστίασης» (δηλαδή τα κέρδη), από €207.5 εκ. που ήταν το 2010, αυξήθηκαν στα €407.1 εκ. το 2017. Δηλαδή, από το 2010 στο 2017 η κερδοφορία του τομέα αυξήθηκε κατά 96.19%, ενώ τα επόμενα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι σήμερα, τα πράγματα ήταν ακόμα πολύ καλύτερα για τους ξενοδόχους, οι οποίοι στο μεσοδιάστημα απολαμβάνουν από το μόνιμα ελλειμματικό κράτος και άλλου είδους διευκολύνσεις, όπως είναι π.χ. φορολογικές ελαφρύνσεις, πολεοδομικές χαλαρώσεις, άλλου είδους νομιμοποιήσεις παρανομιών, κλπ.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
Επανερχόμενοι στο θέμα της εργοδότησης ντόπιου εργατικού δυναμικού, καλά καταρτισμένου, θα υπενθυμίσουμε πως ο ίδιος ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης, από το βήμα παλαιότερης γενικής συνέλευσης του Παγκύπριου Συνδέσμου Ξενοδόχων (ΠΑΣΥΞΕ), κάλεσε την εργοδοτική πλευρά να προχωρήσει στην απασχόληση ντόπιου εργατικού δυναμικού και να εφαρμόσει τις συλλογικές συμβάσεις.
Τους κάλεσε συγκεκριμένα να κάνουν τα εξής τρία πράγματα:
(α) να απασχολήσουν Κύπριους, αναβαθμίζοντας στον μέγιστο δυνατό βαθμό την κυπριακή φιλοξενία.
(β) να εφαρμόσουν τις συλλογικές συμβάσεις, ώστε να αποτρέπονται οι μισθολογικές αδικίες και ανισότητες, όπως ξεκάθαρα καταγράφεται για την Κύπρο και σε ειδική μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και
(γ) να περιορίσουν την αδήλωτη εργασία, που πλεονάζει στον τομέα και αποτελεί ωρολογιακή βόμβα στα κοινωνικά ταμεία.
Πέραν των πιο πάνω, ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Διευθυντών Ξενοδοχείων (ΠΑΣΥΔΙΞΕ) σε ανύποπτο χρόνο ζήτησε «να ληφθούν μέτρα για επανένταξη των Κυπρίων στη βιομηχανία, προς μείωση και της ανεργίας, ιδιαίτερα των νέων».
Οι εργοδότες του κλάδου, οι οποίοι συνήθισαν να στοιβάζουν κέρδη και να ζουν μόνιμα με το χέρι ανοικτό προς το κράτος, προς διακονία, πρέπει να αντιληφθούν επιτέλους πως η αξιοποίηση του ντόπιου προσωπικού αποτελεί την καλύτερη επένδυση που μπορεί να γίνει αυτή την ώρα για αναβάθμιση του τουριστικού μας προϊόντος. Προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να αξιοποιηθεί με τον πλέον καλύτερο τρόπο και το Ανώτερο Ξενοδοχειακό Ινστιτούτο (ΑΞΙΚ) και οι απόφοιτοι του να τυγχάνουν ποιοτικής απασχόλησης με καλές απολαβές και όχι με ψευδομισθούς.
Η Κύπρος δεν είναι μόνο ήλιος και θάλασσα. Είναι και οι άνθρωποι της, οι οποίοι πρέπει να αξιοποιηθούν επαρκώς και ποσοτικά και ποιοτικά.
Υ.Γ.1:- Η Έρευνα Εργατικού Κόστους είναι από τις μεγαλύτερες που εκπονεί η Στατιστική Υπηρεσία. Εκπονείται κάθε 4 χρόνια και ως πρώτη ύλη χρησιμοποιούνται αριθμητικά στοιχεία και άλλα δεδομένα που δίνουν στην Υπηρεσία οι ίδιοι οι εργοδότες. Επομένως δεν έχουν κανένα δικαίωμα να τα αμφισβητούν.
Υ.Γ.2:- Το κράτος να δίνει ωφελήματα στους ξενοδόχους, π.χ. χαλαρώσεις, φοροελαφρύνσεις κλπ, ανάλογα με τον αριθμό των Κυπρίων που εργοδοτούν. Μόνο έτσι θα επανέλθει το τρένο στις σωστές ράγες…
Υ.Γ.3:- Υπάρχουν καλοί και αξιοπρεπείς ξενοδόχοι που τιμούν την υπογραφή τους στη συλλογική σύμβαση του κλάδου. Είναι οι φωτεινές εξαιρέσεις…
* Υπεύθυνος του Τμήματος Οικονομικών Μελετών της ΣΕΚ
