Οι εκλογές στις ΗΠΑ, ο Τραμπ και η αντίληψη ενός αποτελέσματος

Έχασε ο Τραμπ; Ασφαλώς, το εκλογικό αποτέλεσμα στις ΗΠΑ και η συντριβή του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος αποτελούν ένα ισχυρό μήνυμα, όχι μόνο για τον Αμερικανό Πρόεδρο, αλλά και για ολόκληρο τον πλανήτη.

Κι αυτό γιατί ο αλλοπρόσαλλος τρόπος με τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ αντιλαμβάνεται την πολιτική και την πραγματικότητα έτεινε να γίνει μόδα, ενώ ο τραμπισμός άρχισε να διαμορφώνεται σε δόγμα. Ένα δόγμα που βρίσκει έδαφος και σε πολλές άλλες χώρες, μη εξαιρουμένης της Κύπρου.

Ο τραμπισμός αποτελεί, βεβαίως, ένα πολιτικό σύνδρομο, άρρηκτα συνδεδεμένο με τον μεγαλοϊδεατισμό και την προσωπολατρία. Το κόμμα του έχασε πανηγυρικά στις εκλογές, αλλά ο ίδιος θεωρεί ότι η αποτυχία δεν οφείλεται στις πολιτικές του επιλογές, αλλά στο γεγονός ότι… δεν ήταν ο ίδιος στην κάλπη.

Αυτή η ανάγνωση αποτυπώνει μια αντίληψη για την πολιτική, η οποία χαρακτηρίζει πλέον αρκετούς πολιτικούς. Ίσως πρόκειται για σύμπτωμα της κοινωνίας που αποστασιοποιείται από την πολιτική ή, αντίστροφα, για συνέπεια της αποδυνάμωσης και της κατάρρευσης των ιδεολογικών και πολιτικών ταυτοτήτων. Μια εξέλιξη που συνδέεται, ασφαλώς, με την αποτυχία των κομμάτων να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των πολιτών, αλλά και με την απογοήτευση της κοινωνίας απέναντι στα κόμματα και τους πολιτικούς.

Πρόκειται για μια πολιτική φιλοσοφία που αντιμετωπίζει την πολιτική και την άσκηση της εκτελεστικής εξουσίας ως διοίκηση επιχειρήσεων και εξαντλείται στη συνθηματολογία. Μια πολιτική λογική που ακροβατεί στα όρια του παραλογισμού και του ανεδαφικού, βρίσκοντας πρόσφορο έδαφος στην απόσταση που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στην πολιτική και τον πολίτη. Από τη μία, μια κοινωνία πολιτικά αποστασιοποιημένη και, από την άλλη, ένα πολιτικό σύστημα που βιώνει διαρκή κρίση αξιοπιστίας.

Δεν γνωρίζουμε αν το αποτέλεσμα των εκλογών σηματοδοτεί και το τέλος αυτού του κύκλου στις ΗΠΑ. Το βέβαιο, ωστόσο, είναι ότι στέλνει ισχυρά πολιτικά μηνύματα, όχι μόνο για το πολιτικό σκηνικό της χώρας, αλλά και για τις ευρύτερες πολιτικές εξελίξεις διεθνώς. Η ψήφος των Αμερικανών δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην επιβράβευση των πολιτικών των Δημοκρατικών.

Συνιστά, όμως, σαφή αποδοκιμασία των πολιτικών των Ρεπουμπλικανών, όπως αυτές εκφράζονται από την Kυβέρνηση Τραμπ. Αυτό είναι το μήνυμα της κάλπης, ανεξάρτητα από το πώς επιλέγει ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος να το ερμηνεύσει.

Γιατί, όμως, το έκαναν;

Σύμφωνα με τις πρώτες πολιτικές αναλύσεις που δημοσιεύθηκαν σε αμερικανικά και διεθνή ειδησεογραφικά μέσα, όπως το Reuters, το Associated Press και η Washington Post, η εκλογική συμπεριφορά των Αμερικανών φαίνεται να επηρεάστηκε από μια σειρά παραγόντων:

1. Η ακρίβεια και το κόστος ζωής. Μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινωνίας εξέφρασε, μέσω της ψήφου του, τη δυσαρέσκειά του για τις υψηλές τιμές των καταναλωτικών αγαθών και της ενέργειας, οι οποίες επιβαρύνουν την καθημερινότητα των νοικοκυριών.

2. Η πολιτική επιβολής δασμών. Το μέτρο που παρουσιάστηκε ως μέσο προστασίας της αμερικανικής οικονομίας κινδύνευε να επιφέρει τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Οι δασμοί, αντί να λειτουργήσουν αποκλειστικά προς όφελος της εγχώριας παραγωγής, ενδέχεται να μετακυλίσουν μέρος του κόστους στους καταναλωτές, εντείνοντας τις ανησυχίες για νέες αυξήσεις τιμών.

3. Ο πόλεμος στο Ιράν και η ευρύτερη εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Οι εξελίξεις στην περιοχή εντείνουν την αβεβαιότητα, με πιθανές συνέπειες, τόσο για τη διεθνή ασφάλεια, όσο και για την αμερικανική οικονομία.

Πέρα από αυτούς τους παράγοντες, οι αναλύσεις αναφέρονται και σε άλλες παραμέτρους, όπως η μειωμένη συμμετοχή νεότερων ψηφοφόρων και μερίδας της παραδοσιακής εκλογικής βάσης, καθώς και η υπερβολική ταύτιση των Ρεπουμπλικανών με την προσωπικότητα του Αμερικανού Προέδρου.

Την ώρα που ο ίδιος υποστηρίζει ότι η ήττα του κόμματός του οφείλεται στο γεγονός ότι δεν ήταν ο ίδιος υποψήφιος, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι ακριβώς αυτή η ταύτιση ενδέχεται να αποτέλεσε έναν από τους λόγους της εκλογικής του αποτυχίας.

Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν έχασε ο Τραμπ, αλλά αν ηττήθηκε η πολιτική λογική που ο ίδιος εκπροσωπεί. Η αντίληψη δηλαδή ότι η πολιτική μπορεί να ασκείται με συνθήματα, προσωπικές επιδείξεις ισχύος και υποσχέσεις χωρίς επαρκή αντίκρισμα στην καθημερινότητα των πολιτών. Το μήνυμα αυτό δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ αλλά και ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.