Να αφαιρεθούν τα εμπόδια που περιορίζουν την πρόσβαση εταιρειών σε ξένο προσωπικό
Ο κλάδος των μεταφορών είναι αναπόσπαστο κομμάτι της εφοδιαστικής αλυσίδας, γενικότερα της οικονομίας, και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εύρυθμη λειτουργίας της αγοράς αλλά επίσης επηρεάζει σε πολλές περιπτώσεις και τις διακυμάνσεις των τιμών στα προϊόντα και τις υπηρεσίες.
Οι μεταφορές στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο αποτελούνται από ταχυμεταφορείς, δηλαδή υπηρεσίες courier και παράδοσης φαγητού και προϊόντων, κυρίως με μοτοσυκλέτες, με απλά επιβατικά οχήματα, αλλά και με εμπορικά φορτηγά διαφόρων μεγεθών, τα οποία απαιτούν επαγγελματική άδεια οδήγησης. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται το φαινόμενο της έλλειψης διαθέσιμου εργατικού δυναμικού για τον κλάδο των μεταφορών, τόσο στην Κύπρο αλλά και γενικότερα σε όλη την Ευρώπη, το οποίο διογκώνεται ολοένα και περισσότερο.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της Διεθνούς Ένωσης Οδικών Μεταφορών (IRU), στην Ευρώπη παρατηρείται έλλειψη 380,000 οδηγών με επαγγελματική άδεια, που ισοδυναμεί με το 10% της συνολικής ανάγκης εργατικού δυναμικού. Η πανδημία του Covid-19 αποτελεί έναν παράγοντα που συνέτεινε στο πρόβλημα της έλλειψης οδηγών.
Με τη λήψη περιοριστικών μέτρων που αναγκάστηκαν να λάβουν όλες οι χώρες, αυξήθηκαν κατακόρυφα οι ανάγκες του κλάδου μεταφορών και ειδικότερα στις ταχυμεταφορές. Ταυτόχρονα, όμως, το ασταθές κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον ανάγκασε πολλά άτομα-οδηγούς να αλλάξουν επάγγελμα, γεγονός που μεγάλωσε το κενό της ζήτησης και προσφοράς εργασίας στο επάγγελμα των οδηγών, σε όλες τις κατηγορίες.
Αποστροφή από νέους
Άλλος ένας παράγοντας ο οποίος συνέβαλε στην οξεία έλλειψη οδηγών είναι ότι όλο και λιγότεροι νέοι επιλέγουν τέτοιου είδους επαγγέλματα, εξαιτίας της ιδιομορφίας του ωραρίου εργασίας, της υποχρέωσης να μετακινούνται μακριά από το σπίτι τους και γενικότερα είναι λιγότερο ελκυστικό επάγγελμα για τους νέους, συγκριτικά με άλλα επαγγέλματα. Πέραν, όμως, από τις απαιτήσεις που έχει το επάγγελμα ενός οδηγού, επιπρόσθετο βαρίδιο είναι και οι πιο πρόσφατες κανονιστικές και νομοθετικές ρυθμίσεις για τις επιχειρήσεις, όπως για παράδειγμα η υποχρεωτική περίοδος ξεκούρασης οδηγών και χρήση ψηφιακών ταχογράφων, γεγονός που αφαιρεί την ελαστικότητα που είχε στο παρελθόν το επάγγελμα ενός επαγγελματία οδηγού.
Λευκό ποινικό μητρώο
Άλλο ένα σοβαρό νομοθετικό ζήτημα είναι ο περιορισμός που αφορά προσωπικό από χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρόλο που αναγνωρίζονται οι επαγγελματικές άδειες οδήγησης από άλλες χώρες μέλη, υπάρχει ο περιορισμός να πρέπει να διαμένουν στην Κύπρο για περίοδο 6 μηνών και αφού εξασφαλίσουν, με την πάροδο των 6 μηνών, πιστοποιητικό λευκού ποινικού μητρώου από την Κυπριακή Αστυνομία, τότε και μόνο τους δίδεται δικαίωμα να εργαστούν. Το θέμα αυτό τέθηκε ενώπιον της αρμόδιας Κοινοβουλευτικής Επιτροπής, στην προσπάθεια να επιλυθεί και να αλλάξει η διαδικασία αυτή, δηλαδή να εξασφαλίζεται από τη χώρα προέλευσης τους πιστοποιητικό λευκού ποινικού μητρώου και να μπορούν τα άτομα αυτά να ενταχθούν άμεσα στο εργατικό δυναμικό. Σημειώνεται ότι ο τροποποιητικός νόμος αφορούσε μόνο τους οδηγούς λεωφορείων. Η τροποποίηση του νόμου υπερψηφίστηκε και συνεπώς δημιουργεί προηγούμενο, δίνοντας τη δυνατότητα να επεκταθεί και να εφαρμοστεί για όλες τις επαγγελματικές κατηγορίες οδηγών.
Η ΟΕΒ πάντα παρούσα στο δημόσιο διάλογο παρουσίασε όλα τα προβλήματα που προκύπτουν και πρότεινε λύσεις απάμβλυνσης των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις που έχουν ανάγκη από οδηγούς για τη διεκπεραίωση των εργασιών τους.
Οι διανομείς
Πέραν των οδηγών, για τους οποίους απαιτείται επαγγελματική άδεια, έλλειψη εργατικού δυναμικού παρατηρείται και στον κλάδο των ταχυμεταφορών, καθώς δεν υπάρχει διαθέσιμο εργατικό δυναμικό από την εγχώρια και ευρύτερα την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Για το λόγο αυτό, οι εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες ταχυμεταφορών αναζητούν εργατικό δυναμικό σε τρίτες χώρες, εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και πάλι, όμως, υπάρχουν διαδικαστικά ζητήματα, τα οποία δυσχεραίνουν την κατάσταση, ακόμα και στις περιπτώσεις όπου εξασφαλίζεται άδεια εργοδότησης από τις εταιρείες για άτομα τα οποία είναι κάτοχοι διεθνούς άδειας οδήγησης.
Η ΟΕΒ εντείνει τις προσπάθειες και επαφές της με το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, με το Τμήμα Οδικών Μεταφορών (ΤΟΜ) αλλά και με την αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή, με σκοπό να ομαλοποιηθεί η κατάσταση και να αφαιρεθούν τα αχρείαστα εμπόδια τα οποία παρατηρούνται στις ισχύουσες διαδικασίες.
Χαμηλή η ανεργία, μεγάλη η ζήτηση
Ο κλάδος των μεταφορών προσφέρει υψηλά εισοδήματα στους επαγγελματίες οδηγούς συγκριτικά με άλλα ειδικευμένα και μη επαγγέλματα, κάτι που ίσως δεν είναι ευρύτερα γνωστό. Οι επιχειρήσεις, αντιλαμβανόμενες τις δυσκολίες και απαιτήσεις του επαγγέλματος, προσφέρουν ελκυστικές απολαβές για προσέλκυση και διατήρηση εργατικού δυναμικού.
Η ΟΕΒ θεωρεί ότι πρέπει να υπάρχει μεγαλύτερη συχνότητα για εξετάσεις εξασφάλισης επαγγελματικής άδειας και επίσης η διαδικασία να μην αφορά μόνο ελληνόφωνους αλλά να προσφέρεται και στην αγγλική γλώσσα και ταυτόχρονα να υπάρχει ίσως κάποια χορηγία από την πολιτεία για προσέλκυση νέων. Είναι κάπως οξύμωρο το γεγονός ότι το πρώτο τρίμηνο του 2023 η ανεργία στην Κύπρο ήταν σχεδόν 7%, όμως την ίδια στιγμή υπάρχει μεγάλη ζήτηση ανθρώπινου δυναμικού. Είναι επιτακτική ανάγκη για την ομαλή λειτουργία της οικονομικής δραστηριότητας της Κύπρου να βρεθούν οι τρόποι για κάλυψη των αναγκών της αγοράς, έτσι ώστε να αποφευχθούν οι πιθανές αρνητικές συνέπειες που πιθανόν να έχει η κυπριακή οικονομία.
* Λειτουργός, Τμήμα Επιχειρηματικής Ανάπτυξης, ΟΕΒ
