Οι πολίτες με την ψήφο τους θα αναδείξουν φέτος τους αντιπροσώπους τους σε τοπικό επίπεδο, οι οποίοι θα αναλάβουν την εφαρμογή και υλοποίηση της μεταρρύθμισης στο δημοτικό τους διαμέρισμα, τον δήμο, την κοινότητα και την επαρχία τους.
Ηγούμενοι των νέων αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης οφείλουν να ανταποκριθούν στην αποστολή τους, ασκώντας εξουσίες και ευθύνες προς εδραίωση της δημοκρατίας σε τοπικό και ευρύτερο επίπεδο και επιτέλεση έργου και δράσης για ανάπτυξη της κοινότητας τους. Γνώμονάς τους η βελτίωση της ζωής του πολίτη, το δικαίωμα και η ικανότητα των τοπικών αρχών που εκπροσωπούν, εντός των ορίων του νόμου, να ρυθμίζουν και να διαχειρίζονται σημαντικό μέρος των δημόσιων υποθέσεων με δική τους ευθύνη και προς το συμφέρον του τοπικού πληθυσμού. Με την ανάληψη των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων από μέρους τους και των εξουσιών που τους παραχωρούνται, θα είναι οι φορείς των νέων αρχών που θα βρίσκονται πιο κοντά στον πολίτη, έχοντας διακριτική ευχέρεια για προσαρμογή της άσκησης τους στις τοπικές συνθήκες.
Ως τα δημοκρατικά εκλεγμένα όργανα λήψης αποφάσεων, αναμένεται να δώσουν νόημα και αντίκρισμα στη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης για ουσιαστικό εκσυγχρονισμό της, που θα βελτιώνει το επίπεδο ζωής του πολίτη στον τόπο διαβίωσης και εργασίας του. Ανάμεσα στις ευθύνες τους είναι οι τομείς της ανάπτυξης και των υποδομών, η καθαριότητα, η υγεία και ποιότητα ζωής, η κοινωνική πρόνοια και κοινωνική συνοχή, η παιδεία και ο πολιτισμός, η ασφάλεια και η πολιτική προστασία, το περιβάλλον και η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Επίσης, είναι η παροχή υπηρεσιών, ο πολεοδομικός σχεδιασμός, η ψηφιακή αναβάθμιση και η ενθάρρυνση συμμετοχής του πολίτη στα τοπικά δρώμενα. Με επαρκείς πλέον οικονομικούς πόρους από φόρους, τέλη, δικαιώματα και κρατική χορηγία θα μπορούν να τους διαθέτουν ελεύθερα μέσα στα πλαίσια των εξουσιών τους.
Τα εκλεγμένα συμβούλια θα κληθούν να διοικήσουν όλες τις τοπικές υποθέσεις στα διευρυμένα όρια και το μεγαλύτερο πληθυσμό, ασκώντας όλες τις εξουσίες που θα περιβάλλονται, με απαίτηση για πλήρη νομιμότητα, χρηστή διοίκηση, διαφάνεια και λογοδοσία. Στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων τους οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την κυβερνητική και ευρωπαϊκή πολιτική που σχετίζεται με τις αρμοδιότητες και εξουσίες τους, τους διαθέσιμους πόρους για αποτελεσματική και ορθολογική χρήση τους και ισόρροπη κατανομή τους στα πλαίσια των οικονομικών δυνατοτήτων τους.
Με την έγκριση του οργανογράμματος και της στελέχωσης, μέλημα τους είναι η παροχή ικανοποιητικών και ποιοτικών υπηρεσιών στους κατοίκους, η καλύτερη δυνατή εξυπηρέτηση του τοπικού πληθυσμού και η αντιμετώπιση ζητημάτων που θα προκύπτουν από τη μετάβαση στη μεταρρύθμιση των υπό συνένωση δήμων και κοινοτήτων σε νέους δήμους. Ακόμη, έργο τους θα είναι η αξιοποίηση των προς συνένωση δήμων και κοινοτήτων, ως ομώνυμα διαμερίσματα με την ενσωμάτωση τους στους νέους δήμους και η υποβοήθηση του έργου της οικείας επιτροπής διαμερίσματος. Καθόσον αφορά τους επαρχιακούς οργανισμούς αυτοδιοίκησης μέσω των εκλεγμένων προέδρων και συμβουλίων τους, θα αναλάβουν τις δικές τους αρμοδιότητες και εξουσίες σε σχέση με ζητήματα σχεδιασμού και περιβαλλοντικής διαχείρισης, τον πολεοδομικό έλεγχο, την επιβολή του και την εφαρμογή των διατάξεων του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου και Κανονισμών.
Τα συμβούλια των μικρών κοινοτήτων που είναι διάσπαρτες σε διάφορες αγροτικές περιοχές, μπορούν με το έργο τους να συμβάλουν στην αποκέντρωση και μεταρρύθμιση, προωθώντας την εθελοντική συνένωση με τους υπό σύσταση νέους δήμους ή με γειτονικές κοινότητες, δημιουργώντας μελλοντικά τη δυνατότητα μετεξέλιξης τους σε δήμο. Η συμμετοχή τους στα συμπλέγματα παροχής υπηρεσιών κοινοτήτων και η συνεργασία τους με τις άλλες τοπικές αρχές, θα συμβάλλει στην καλύτερη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων της αρμοδιότητας τους.
Οι δήμοι και οι επαρχιακοί οργανισμοί αυτοδιοίκησης μέσω του αντιπροσωπευτικού τους οργάνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση που είναι η Επιτροπή Περιφερειών, θεσμός που συνάδει με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, θα μπορούν να διατυπώνουν προτάσεις σε τομείς που αφορούν το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.
Το έργο της Επιτροπής διέπεται από τις αρχές της Επικουρικότητας, της Εγγύτητας και της Εταιρικής Σχέσης. Η μεν πρώτη διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις εντός της Ε.Ε. λαμβάνονται όσο πιο κοντά στον πολίτη και ότι η Ε.Ε. θα αποφεύγει δράσεις οι οποίες μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Η δεύτερη διασφαλίζει τη διαφάνεια και ότι ο πολίτης εισακούεται μέσω διακυβέρνησης που βρίσκεται στο πλευρό του και η τρίτη διασφαλίζει την ορθή ευρωπαϊκή διακυβέρνηση μέσω της συνεργασίας σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο.
* Δικηγόρος στη Λάρνακα
