Κεραυνός: Ολοκληρώνεται το πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη – Φορολογικοί έλεγχοι, δαπάνες και Δημόσιο στο επίκεντρο

Στο στάδιο ολοκλήρωσης βρίσκεται το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, ενώ εντός των ημερών ολοκληρώνεται σχετική τεχνοοικονομική μελέτη, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό. Παράλληλα, ο υπουργός ανέδειξε τις δυνατότητες αξιοποίησης της τεχνολογίας στους φορολογικούς ελέγχους, στις δημόσιες δαπάνες και στις οικονομικές προβλέψεις, προειδοποιώντας για κινδύνους διεύρυνσης των ανισοτήτων.

Μιλώντας την Τρίτη, 3 Νοεμβρίου, στην ετήσια διάλεξή του στη Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης του Πανεπιστημίου Κύπρου, με θέμα «Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υπηρεσία Άσκησης Οικονομικής Πολιτικής», τόνισε ότι ζητούμενο είναι η καλύτερη οικονομική πολιτική και η ευημερία των πολιτών. Ξεκαθάρισε επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει ορισμένες εργασίες, όχι όμως τους δημόσιους υπαλλήλους.

Το πλαίσιο εποπτείας στην Κύπρο

Σύμφωνα με τον κ. Κεραυνό, το Υπουργικό Συμβούλιο έχει ήδη καθορίσει τις βασικές αρμόδιες Αρχές. Το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής έχει τον ευρύτερο συντονιστικό και στρατηγικό ρόλο, παρακολουθώντας τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, διαμορφώνοντας την εθνική στρατηγική κατεύθυνση και συντονίζοντας τις απαιτούμενες ενέργειες.

Ο Επίτροπος Επικοινωνιών έχει οριστεί ως Κοινοποιούσα Αρχή, Αρχή Εποπτείας της Αγοράς και Ενιαίο Σημείο Επαφής. Η Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα αναλαμβάνει την εποπτεία συγκεκριμένων συστημάτων υψηλού κινδύνου, μεταξύ άλλων στην επιβολή του νόμου, στη διαχείριση συνόρων, στην απονομή δικαιοσύνης και στη δημοκρατία.

Στο νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση προτείνεται η Κεντρική Τράπεζα να εποπτεύει συστήματα υψηλού κινδύνου χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων, εφόσον συνδέονται άμεσα με υπηρεσίες για τις οποίες διαθέτει αρμοδιότητα χρηματοοικονομικής εποπτείας. Η πρόβλεψη αυτή αποτελεί πρόταση του νομοσχεδίου.

Η τεχνοοικονομική μελέτη, την οποία εκπονεί ανεξάρτητος σύμβουλος, εξετάζει το μοντέλο λειτουργίας, τις διαδικασίες, τις ανάγκες στελέχωσης και τεχνογνωσίας, καθώς και τις τεχνικές υποδομές και τους πόρους των αρμόδιων Αρχών. Παράλληλα, αναπτύσσονται διαδικασίες άσκησης των αρμοδιοτήτων τους και υπάρχει συμμετοχή στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς συνεργασίας.

Φορολογικοί έλεγχοι, δαπάνες και προβλέψεις

Ο υπουργός προσδιόρισε τρία βασικά πεδία αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης στην οικονομική πολιτική. Πρώτο είναι η παρακολούθηση και πρόβλεψη των οικονομικών εξελίξεων, με δεδομένα υψηλής συχνότητας που μπορούν να εντοπίζουν εγκαίρως αλλαγές στην κατανάλωση και στην επιχειρηματική δραστηριότητα.

Όπως εξήγησε, παραδοσιακοί δείκτες, όπως το ΑΕΠ, ο πληθωρισμός, η ανεργία και η βιομηχανική παραγωγή, παραμένουν απαραίτητοι, αλλά συχνά δημοσιεύονται με καθυστέρηση ή αναθεωρούνται. Τα νέα εργαλεία μπορούν να ενισχύσουν την πληροφόρηση που χρησιμοποιούν οι αρμόδιοι τεχνοκράτες.

Δεύτερο πεδίο είναι η δημοσιονομική πολιτική. Στα δημόσια έσοδα, η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει φορολογικές και τελωνειακές αρχές στην ανάλυση κινδύνων και στην αναγνώριση ύποπτων συναλλαγών. Στόχος, υπογράμμισε, είναι η καλύτερη στόχευση των ελέγχων, με αποτελεσματικότερη αξιοποίηση πόρων και λιγότερα περιττά διοικητικά βάρη για τους συνεπείς φορολογουμένους.

Στις δαπάνες, ανέφερε ως παραδείγματα την ανάλυση προϋπολογισμών, τον εντοπισμό ασυνήθιστων προτύπων στις δημόσιες συμβάσεις και την αξιολόγηση της στόχευσης κοινωνικών προγραμμάτων. Τρίτο πεδίο είναι η συνεχής αξιολόγηση των οικονομικών πολιτικών, ώστε να διαπιστώνεται εάν επιτυγχάνουν τον σκοπό τους και κάθε ευρώ δημόσιας δαπάνης παράγει το μεγαλύτερο δυνατό οικονομικό όφελος.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η τεχνολογία δεν εγγυάται από μόνη της αποτελεσματικότερη διοίκηση. Απαιτούνται ψηφιακές υποδομές, αξιόπιστα δεδομένα, εκπαιδευμένο προσωπικό και σαφής διακυβέρνηση, με επίκεντρο την εξυπηρέτηση του πολίτη, την ταχύτητα και την απλούστευση των διαδικασιών.

Παραγωγικότητα και κίνδυνος νέων ανισοτήτων

Ο κ. Κεραυνός χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη τη σημαντικότερη τεχνολογική επανάσταση του αιώνα. Ανέφερε ότι μπορεί να αυτοματοποιήσει επαναλαμβανόμενες εργασίες, να επιταχύνει την επεξεργασία πληροφοριών, να βελτιώσει προβλέψεις και να στηρίξει νέα προϊόντα, υπηρεσίες, έρευνα και καινοτομία.

Βραχυπρόθεσμα, εκτίμησε, αναμένονται αύξηση της παραγωγικότητας και μείωση κόστους σε επιχειρήσεις, εμπόριο και τράπεζες. Μεσοπρόθεσμα, η ενσωμάτωση της τεχνολογίας σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα μπορεί να ενισχύσει περισσότερο την ανάπτυξη. Το κρίσιμο ερώτημα, πρόσθεσε, είναι κατά πόσο τα οφέλη θα κατανέμονται ισόρροπα.

Προειδοποίησε ότι ο έλεγχος δεδομένων και υποδομών από τεχνολογικούς κολοσσούς μπορεί να ενισχύσει την οικονομική και πολιτική ισχύ τους, δημιουργώντας ολιγοπωλιακές δομές και ανισότητες μεταξύ εργαζομένων, αλλά και μεταξύ μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων.

Οι κυβερνήσεις, κατά τον υπουργό, καλούνται να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην αναδιανομή του πλούτου, στη φορολόγηση του άυλου κεφαλαίου και στη στήριξη της εκπαίδευσης. Για την Κύπρο, η αξιοποίηση της τεχνολογίας μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα, την εξωστρέφεια των υπηρεσιών και τη διαφοροποίηση της παραγωγικής βάσης.

Το 60% των εργαζομένων και η ανάγκη προσαρμογής

Επικαλούμενος εκτίμηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ανέφερε ότι περίπου το 60% των εργαζομένων στις προηγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες απασχολείται σε επαγγέλματα με μεγάλη έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη. Διευκρίνισε ότι αυτό δεν σημαίνει εξαφάνιση αντίστοιχου ποσοστού θέσεων εργασίας: η έκθεση μπορεί να αυξάνει την παραγωγικότητα ή να ενισχύει τον κίνδυνο υποκατάστασης συγκεκριμένων εργασιών.

Η συνολική επίδραση στην απασχόληση παραμένει αβέβαιη, αλλά οι απαιτούμενες δεξιότητες αλλάζουν. Ο υπουργός έδωσε έμφαση στην επανακατάρτιση, στη διά βίου μάθηση, στην κριτική σκέψη, στη δημιουργικότητα και στις πολιτικές ενεργού απασχόλησης που διευκολύνουν τη μετάβαση σε αναπτυσσόμενες δραστηριότητες.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους νέους, καθώς αυτοματοποιούνται εργασίες μέσω των οποίων αποκτούσαν την πρώτη επαγγελματική εμπειρία τους. Ζήτησε στενότερη σύνδεση εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας, καθώς και ουσιαστικές ευκαιρίες επαγγελματικής ένταξης.

Ενέργεια, υποδομές και ευρωπαϊκή συνεργασία

Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί υπολογιστική ισχύ, κέντρα δεδομένων, δίκτυα επικοινωνιών και αξιόπιστη ηλεκτροδότηση. Ο κ. Κεραυνός επισήμανε την ανάγκη επενδύσεων στα δίκτυα, ενεργειακού σχεδιασμού και αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών, ώστε να αποφεύγονται υπερβολικές πιέσεις στις τιμές ενέργειας και προβλήματα επάρκειας.

Παράλληλα, η εξάρτηση από ψηφιακές υποδομές δημιουργεί ζητήματα οικονομικής ασφάλειας και κυβερνοασφάλειας. Οι προκλήσεις, τόνισε, απαιτούν ευρωπαϊκή συνεργασία, καλύτερη πρόσβαση καινοτόμων επιχειρήσεων σε κεφάλαια, ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και κανονιστικό περιβάλλον που προστατεύει τους πολίτες χωρίς περιττά εμπόδια στην καινοτομία.

Αναφέρθηκε επίσης στη συζήτηση που έγινε τον Σεπτέμβριο στο άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Δουβλίνο, όπου εξετάστηκαν οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία, στον δημόσιο τομέα, στην ενέργεια και στη γεωπολιτική ισορροπία. Όπως σημείωσε, ο υπουργός Οικονομικών παραμένει θεματοφύλακας των υγιών δημόσιων οικονομικών, ενώ οφείλει να εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις για επενδύσεις και προσαρμογή της οικονομίας και τη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης. Το τελικό αποτέλεσμα, πρόσθεσε, εξαρτάται από την ταχύτητα υιοθέτησης της τεχνολογίας, το ύψος των επενδύσεων και τις δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού.

Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι οι σημερινές πολιτικές επιλογές θα καθορίσουν εάν η τεχνολογία θα απελευθερώσει τον άνθρωπο ή θα εντείνει τον κοινωνικό αποκλεισμό. Στόχος, ανέφερε, είναι μια οικονομική πολιτική που δημιουργεί ευημερία, διευρύνει τις ευκαιρίες και υπηρετεί τον άνθρωπο.