Υπάρχουν πολιτικά κόμματα που δημιουργήθηκαν για να κερδίσουν εκλογές. Και υπάρχουν κόμματα που γεννήθηκαν μέσα από αγώνες, ιδέες και ανθρώπους που πίστεψαν ότι η πολιτική δεν είναι μέσο προσωπικής ανέλιξης, αλλά πράξη ευθύνης απέναντι στην κοινωνία και την πατρίδα.
Η ΕΔΕΚ ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία. Γι’ αυτό και η σημερινή της κρίση δεν αφορά μόνο ένα ιστορικό κόμμα. Αφορά κάτι πολύ βαθύτερο: κατά πόσο μια πολιτική παρακαταθήκη μπορεί να επιβιώσει όταν οι προσωπικές φιλοδοξίες αρχίζουν να γίνονται ισχυρότερες από τις ιδέες που τη γέννησαν.
Η παραίτηση του προέδρου, οι δημόσιες αντιπαραθέσεις, οι εκατέρωθεν ανακοινώσεις, οι αμφισβητήσεις διαδικασιών και η συνεχιζόμενη εσωστρέφεια δεν αποτελούν απλώς ακόμη ένα εσωκομματικό επεισόδιο. Είναι η απόδειξη ότι η εκλογική ήττα δεν ήταν η πραγματική κρίση. Ήταν το σύμπτωμά της.
Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται αλλού. Βρίσκεται στη δυσκολία να επικρατήσει η συλλογική ευθύνη απέναντι στην προσωπική στρατηγική. Γιατί σε κάθε δημοκρατικό κόμμα είναι φυσιολογικό να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις. Είναι θεμιτό να υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις ακόμη και διαφορετικές φιλοδοξίες.
Εκεί που αρχίζει ο πραγματικός κίνδυνος είναι όταν οι φιλοδοξίες γίνονται σημαντικότερες από την ίδια την ύπαρξη του κόμματος.
Όταν το ερώτημα παύει να είναι «τι χρειάζεται η ΕΔΕΚ» και γίνεται «ποιος θα επικρατήσει».
Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την ιστορική διαδρομή της ΕΔΕΚ. Ένα κόμμα που γεννήθηκε μέσα στις πιο δύσκολες στιγμές της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας, που πλήρωσε βαρύ τίμημα για τις ιδέες του και που συνδέθηκε με μορφές όπως ο Βάσος Λυσσαρίδης και ο Δώρος Λοΐζου, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένας ακόμη κομματικός οργανισμός.
Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, η ιστορία του δημιουργεί μεγαλύτερες υποχρεώσεις.
Ο ίδιος ο Βάσος Λυσσαρίδης είχε πει: «Όσο μεγάλη προσφορά κατατίθεται για την πατρίδα, τόσο μεγαλύτερη είναι η ευθύνη και η οφειλή προς αυτήν.»
Η φράση αυτή δεν αφορά μόνο την προσφορά προς την πατρίδα.
Αφορά και την ευθύνη απέναντι σε κάθε θεσμό που κουβαλά ιστορία. Γιατί όσο μεγαλύτερη είναι η ιστορική διαδρομή ενός κόμματος, τόσο μεγαλύτερη είναι και η υποχρέωση όσων καλούνται να το υπηρετήσουν. Η ιστορία δεν δίνει περισσότερα δικαιώματα. Επιβάλλει περισσότερες ευθύνες.
Ο Βάσος Λυσσαρίδης δεν άφησε πίσω του μια πολιτική περιουσία για να μοιραστεί. Άφησε μια παρακαταθήκη για να υπηρετηθεί. Το ίδιο ισχύει και για τον Δώρο Λοΐζου. Η γενιά του δεν αντιλαμβανόταν την πολιτική ως διαδρομή προσωπικής επιβεβαίωσης.Την αντιλαμβανόταν ως στάση ζωής. Ως ευθύνη. Ως συνέπεια απέναντι στις ιδέες.
Αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη σημερινή εικόνα ακόμη πιο οδυνηρή. Γιατί όταν ένα ιστορικό κόμμα εγκλωβίζεται σε διαρκείς εσωτερικές συγκρούσεις, δεν τραυματίζονται μόνο τα πρόσωπα. Τραυματίζεται η αξιοπιστία της ίδιας της πολιτικής. Οι πολίτες δεν απομακρύνονται μόνο από ένα κόμμα. Απομακρύνονται από την πίστη ότι τα κόμματα μπορούν ακόμη να υπηρετούν αξίες μεγαλύτερες από τα πρόσωπα που τα διοικούν.
Η ΕΔΕΚ δεν χρειάζεται απλώς νέο πρόεδρο. Δεν χρειάζεται απλώς νέα όργανα ή διαφορετικούς συσχετισμούς. Χρειάζεται να απαντήσει στο πιο δύσκολο ερώτημα:
Υπάρχει σήμερα η βούληση να μπει το συλλογικό συμφέρον πάνω από τις προσωπικές επιδιώξεις; Γιατί αν αυτό δεν συμβεί, καμία οργανωτική αλλαγή δεν θα αποτρέψει τη φθορά. Κανένα συνέδριο δεν θα επουλώσει το ρήγμα. Καμία νέα εκλογή δεν θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη. Η ιστορία δεν προστατεύει κανέναν.
Ούτε οι τίτλοι. Ούτε οι θέσεις. Ούτε οι αναφορές στο παρελθόν. Η ιστορία δικαιώνει μόνο εκείνους που αποδεικνύουν καθημερινά ότι είναι αντάξιοί της. Η ΕΔΕΚ δεν είναι ιδιοκτησία καμίας ηγεσίας. Δεν είναι προσωπικό εγχείρημα κανενός στελέχους. Δεν είναι λάφυρο καμίας ομάδας. Ανήκει στην ιστορία της, στα μέλη της και στις αρχές πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε. Και αυτές οι αρχές δεν μπορούν να γίνονται όμηροι προσωπικών φιλοδοξιών. Γιατί η ιστορία δεν είναι κληρονομικό δικαίωμα. Είναι καθημερινή δοκιμασία ευθύνης. Και κάθε γενιά καλείται να αποδείξει ότι είναι αντάξιά της.
