Αν επιχειρήσει κάποιος να αποκωδικοποιήσει το αποτέλεσμα των όσων έγιναν και των όσων λέχθηκαν κατά την επίσκεψη του ΓΓ του ΟΗΕ στην Κύπρο, μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα αφ’ ενός ότι τα ΗΕ και ο ίδιος ο κ. Αντ. Γκουτέρες έχουν πραγματική θέληση για πρόοδο στο Κυπριακό και αφ’ ετέρου ότι η Τουρκία επιμένει στο δικό της διχοτομικό αφήγημα για την Κύπρο.
Το συμπέρασμα αυτό συνάγεται τόσο από τις δηλώσεις του κ. Γκουτέρες, όσο και από τις δηλώσεις του Ταγίπ Ερντογάν και αξιωματούχων της Τουρκίας, οι οποίοι θέτουν συνεχώς εμπόδια και «κόκκινες» γραμμές για να προχωρήσει η διαδικασία και να επαναρχίσουν οι συνομιλίες για το Κυπριακό.
Ακόμα και η ξεκάθαρη πρόθεση Γκουτέρες για σύγκλιση 5μερούς διάσκεψης για το Κυπριακό, για την οποία είπε ότι έχει την έγκριση των μερών και των εγγυητριών δυνάμεων, βρίσκεται στον αέρα, γεγονός που φαίνεται από το ότι δεν συμφωνήθηκε και δεν ανακοινώθηκε κάποια συγκεκριμένη ημερομηνία διεξαγωγής της.
Το ερώτημα τώρα, είναι τι θα γίνει απ’ εδώ και εμπρός; Η δική μας πλευρά χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες Γκουτέρες και μιλά για την ύπαρξη κινητικότητας, κάτι που αποτελούσε αρχικό στόχο της όλης προσπάθειας Χριστοδουλίδη να ταράξει τα λιμνάζοντα ύδατα στο Κυπριακό.
Η τουρκική πλευρά, για διπλωματικούς λόγους, δεν εναντιώνεται στις πρωτοβουλίες Γκουτέρες, αλλά θέτει όρους και προτεραιότητες για συνέχιση της διαδικασίας, ενώ προβάλλει καθαρά τη θέση της ότι το μοντέλο λύσης Ομοσπονδίας έχει δοκιμαστεί πολλές φορές στο παρελθόν και έχει αποτύχει. Άρα, λένε ο Ερντογάν και οι Τούρκοι, θα πρέπει να συζητηθεί ένα άλλο πλαίσιο λύσης και προφανώς εννοούν τη λύση των δύο κρατών.
Αξιολογώντας όλα αυτά, καθώς και τις επιμέρους επιφυλάξεις που διατυπώνουν όλες οι πλευρές, δεν βλέπουμε σύντομα να υπάρχει κάποια διέξοδος που θα φέρει πραγματικά και απτά αποτελέσματα επί της ουσίας του Κυπριακού.
Μπορεί αυτή η προσπάθεια να προωθήσει τα θέματα των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης ή το θέμα των οδοφραγμάτων και άλλες παράπλευρες πτυχές του Κυπριακού, όμως δεν φαίνεται να μπορεί να φτάσει στην καρδιά του προβλήματος, που είναι η αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων, η κατάργηση των τουρκικών εγγυήσεων, η επιστροφή εδαφών και προσφύγων, η μορφή λύσης του κυπριακού και η διεθνής προσωπικότητα του νέου κράτους.
Για όλα αυτά τα σοβαρά προβλήματα, δεν λέχθηκε οτιδήποτε και φαίνεται ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη για συμβιβασμό. Αντίθετα, οι μεν Τούρκοι παρουσιάζονται ανένδοτοι στις γνωστές διχοτομικές και επεκτατικές θέσεις τους, η δε δική μας πλευρά δεν μπορεί να κάνει εκπτώσεις σ’ αυτές τις βασικές πτυχές του κυπριακού, που αποτελούν και ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Με αυτές τις εκτιμήσεις δεν σημαίνει ότι κακώς έγινε η επίσκεψη και η προσπάθεια Γκουτέρες, αλλά επισημαίνουμε την αδυναμία των εμπλεκομένων μεσολαβητών (ΟΗΕ, ΕΕ και άλλοι) να πείσουν την Τουρκία να εγκαταλείψει τις πάγιες μαξιμαλιστικές θέσεις της. Και δυστυχώς, αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο που η Τουρκία έχει ανάγκη την προώθηση των σχέσεων της με την ΕΕ, χαρτί το οποίο φαίνεται να χρησιμοποιείται και από τον πρόεδρο Χριστοδουλίδη και την ίδια την Ευρώπη.
Πάντως, αν τελικά δεν αποδώσει τίποτα ουσιαστικό και αυτή η προσπάθεια, τότε τα πράγματα θα καταστούν αρκετά δύσκολα, αφού σε λίγους μήνες θα έχουμε αλλαγή σκυτάλης στη θέση του ΓΓ του ΟΗΕ και μετά εκλογές στην Ελλάδα (μάλλον άνοιξη του 2017) και προεδρικές στην Κύπρο (Φεβρουάριο του 2028). Οι εξελίξεις αυτές θα νεκρώσουν και πάλι τις προσπάθειες και θα πρέπει να προσβλέπουμε στο δεύτερο εξάμηνο του 2028 και μετά για νέα πρωτοβουλία.
