Μια χώρα χωρίς μεταρρυθμίσεις δεν μπορεί να εκσυγχρονιστεί και να προοδεύσει. Μέσω των μεταρρυθμίσεων βελτιώνεται η λειτουργία του κράτους, ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες των πολιτών και της οικονομίας, με στόχο να καταστεί δικαιότερο και αποτελεσματικότερο και να εφαρμόζει πιο διαφανείς διαδικασίες. Στην Κύπρο, την τελευταία δεκαετία, έγιναν σημαντικές μεταρρυθμίσεις, όπως το ΓεΣΥ, ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κράτους, καθώς και αλλαγές στη Δικαιοσύνη, στη δημόσια υπηρεσία, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στη φορολογία.
Κάθε μεταρρύθμιση έχει τα οφέλη, τα προβλήματα και τις προκλήσεις της, τα οποία πολλές φορές αποτελούν αντικείμενο πολιτικών αντιπαραθέσεων και διαφωνιών. Δυστυχώς, όμως, σε κάποιες από τις μεταρρυθμίσεις που έγιναν στη χώρα φαίνεται πως δεν επιτυγχάνεται πλήρως ο σκοπός τους, όπως η εξοικονόμηση πόρων, η υλοποίηση ριζικών αλλαγών και η απλοποίηση των διαδικασιών.
Δεν μηδενίζουμε τις προσπάθειες που έγιναν. Μάλιστα, κάποιες από τις μεταρρυθμίσεις, παρά τις αδυναμίες που εντοπίζονται κατά καιρούς, έχουν συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών, αλλά και των διαδικασιών που αφορούν τις επιχειρήσεις.
Από την άλλη, όμως, κάποιες μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζονται έχουν φέρει ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα. Για παράδειγμα, βασικός σκοπός της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ήταν η διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των δήμων, η οικονομική βιωσιμότητά τους και η παροχή ποιοτικότερων υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Δυστυχώς, εκείνο που διαπιστώνουμε είναι πως δεν έχει μειωθεί η εξάρτηση των δήμων από το κεντρικό κράτος, δεν έχουν καταστεί οικονομικά ισχυρότεροι και δεν επιτεύχθηκαν οι εξοικονομήσεις που αναμένονταν μέσω των συγχωνεύσεων. Πέραν αυτών, παρά τις υποσχέσεις που δίνονταν κατά τις συζητήσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών, όχι μόνο δεν υπήρξαν εξοικονομήσεις για τους πολίτες, αλλά οι Τοπικές Αρχές τούς έχουν επιβαρύνει με πρόσθετα τέλη και χρεώσεις.
Τις τελευταίες ημέρες παρακολουθούμε μια έντονη διαμάχη μεταξύ της Ένωσης Δήμων και του Υπουργείου Εσωτερικών, με κύρια αιτία το ύψος της κρατικής χορηγίας προς τους 20 δήμους. Το μεν Υπουργείο υποστηρίζει πως, μετά τη μεταρρύθμιση, η κρατική χορηγία αυξήθηκε από €70,8 εκατ. το 2022 σε €117 εκατ. το 2024. Επίσης, σημειώνει πως από το 2025 η συνολική κρατική στήριξη προς τους δήμους ανέρχεται περίπου στα €144 εκατ. ετησίως. Μάλιστα, το Υπουργείο αναφέρει πως η συνολική κρατική χορηγία αναμένεται να αυξηθεί από €70,89 εκατ. το 2023 σε €147,88 εκατ. το 2027, καταγράφοντας αύξηση περίπου 108,6%.
Οι δήμοι, από την πλευρά τους, απορρίπτουν τους ισχυρισμούς της Κυβέρνησης. Υποστηρίζουν πως τα πρόσθετα κονδύλια ύψους €27 εκατ. που λαμβάνουν μετά τη μεταρρύθμιση, τα οποία αφορούν τη συντήρηση δρόμων και την απώλεια εσόδων από τη μεταφορά της αδειοδότησης των αναπτύξεων στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης, δεν αποτελούν αύξηση της βασικής κρατικής χορηγίας, αλλά χρηματοδότηση που συνδέεται με τη μεταφορά αρμοδιοτήτων λόγω των αλλαγών. Εκτός από το ύψος της χορηγίας, αγκάθι αποτελεί και η φόρμουλα βάσει της οποίας αναπροσαρμόζεται κάθε χρόνο η κρατική χορηγία, καθώς και το ύψος των αυξήσεων.
Δυστυχώς, τα γεγονότα δείχνουν πως η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχει αποτύχει, καθώς προκαλεί πρόσθετο κόστος στο κράτος. Η οικονομική εξάρτηση των δήμων από το κράτος μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο. Είναι καιρός το κράτος να εξετάσει το ενδεχόμενο να προχωρήσει σε αλλαγές και διορθώσεις, ώστε να αρθούν οι στρεβλώσεις.
Παράλληλα, η Κυβέρνηση, σε συνεργασία με τα κόμματα, θα πρέπει να βρει τρόπους ώστε να επιτευχθούν εξοικονομήσεις μέσω της κατάργησης κάποιων νέων θεσμών, όπως είναι οι αντιδήμαρχοι, οι οποίοι δεν έχουν ουσιαστικά καθήκοντα. Η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία θα πρέπει να συνεργαστούν, ώστε να αναθεωρηθεί το μοντέλο της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και να μειωθεί περαιτέρω ο αριθμός των δήμων. Τα κόμματα θα πρέπει να αποδεχθούν πως οι Τοπικές Αρχές δεν αποτελούν πλέον τα κομματικά τους προπύργια και βασίλεια. Τέλος, θα πρέπει να γίνουν αλλαγές με στόχο τη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται στους πολίτες.
