Ουκρανία-Ρωσία-Ευρώπη: Ποιος θα λυγίσει πρώτος;

Το ουκρανικό είναι ένας πόλεμος φθοράς, ένας πόλεμος κατατριβής. 

Η ουκρανική πλευρά θέλει να προκαλέσει στους Ρώσους τίμημα στα βιομηχανικα και τα πετρελαικα ώστε να υποχρεωθεί η Ρωσία να σταματήσει τον πόλεμο, σε δυσμενείς σε σχέση με τους στόχους της διαπραγματευσεις.

Είχε προηγηθεί η εκστρατεία Ζελένσκι 40 ημερών ακριβώς ούτως ώστε να καταρρευσει όπως πίστευε βιομήχανο πετρελαικα η Ρωσία

Αυτό δεν συνεβη. Η ρωσική απάντηση ήταν πολύ σφοδροτερη και πολύ πιο επίπονη, οπότε βρισκόμαστε σε ενα σημείο όπου δεν είναι ορατή η καταρρευση.

Ταυτόχρονα βλέπουμε προεμφυλιακα φαινόμενα στη μέση του Κιέβου. Ουκρανούς να τουφεκιζουν Ουκρανούς και την εικόνα δυσοιωνη για την έκβαση του πολέμου

Υπάρχει κάτι βαθύτερο από τον ίδιο τον πόλεμο στην Ουκρανία που αρχίζει να αλλάζει την Ευρώπη, η οποία προετοιμάζεται για έναν πόλεμο που επισήμως κανείς δεν λέει ότι θέλει να γίνει.

Η Πολωνία χτίζει το «East Shield», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αμυντικών έργων κατά μήκος των συνόρων της με τη Λευκορωσία και το Καλίνινγκραντ. Συγκεκριμένα προβλέπονται αντιαρματικά εμπόδια, τάφροι, αποθήκες, συστήματα επιτήρησης, αισθητήρες, υποδομές επικοινωνιών και προετοιμασμένα σημεία καταστροφής γεφυρών. Η γραμμή μπορεί να φτάνει σε βάθος έως και 50 χιλιομέτρων. Στη Βαλτική αναπτύσσεται αντίστοιχα η Baltic Defence Line, ενώ η Γερμανία έχει ήδη αρχίσει να συμμετέχει στην ενίσχυση των πολωνικών οχυρώσεων.

Κάτι που σημαίνει για την ίδια την Ευρώπη ότι έχει πάψει να θεωρεί αδιανόητο έναν πόλεμο στην ανατολική της πτέρυγα.

Στην ίδια σελίδα-η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία μετασχηματίζεται. Οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών της ΕΕ εκτιμάται ότι έφτασαν τα 381 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένες κατά 62,8% σε σχέση με το 2020, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση μιλά ανοιχτά για ενίσχυση μιας κυρίαρχης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης. Η Πολωνία, για παράδειγμα, κατευθύνεται αποφασιστικά προς την εγχώρια παραγωγή όπλων, πυρομαχικών, drones και συστημάτων αεράμυνας, ενώ οι αμυντικές δαπάνες της για το 2026 προβλέπεται να ανέλθουν περίπου στο 4,7% του ΑΕΠ.

Ακόμη και η υπόθεση της Εσθονίας είναι αποκαλυπτική για τη νέα πραγματικότητα. Η παραίτηση του υπουργού Άμυνας Χάνο Πέβκουρ ήρθε μετά το σκάνδαλο γύρω από συμφωνία 70 εκατ. ευρώ για πυρομαχικά προς την Ουκρανία, χρηματοδοτούμενη από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη, με εμπλεκόμενη εταιρεία που συνδεόταν με την ινδική Neco Defence Munitions που δεν είχε προηγούμενο ιστορικό παραγωγής πυρομαχικών πυροβολικού. Η υπόθεση δεν έχει να κάνει με κάποια περιεργη συνωμοσία υπέρ του πολέμου, δείχνει όμως καθαρά πόσο γρήγορα η Ευρώπη διοχετεύει αυτη τη στιγμή δημόσιους πόρους στην πολεμική παραγωγή και πόσο πιεστικά επιχειρεί να δημιουργήσει νέες αλυσίδες εφοδιασμού.

Αν θέλετε πιο συγκεκριμένα , έχουν δημιουργηθεί διαφορετικοί στρατηγικοί υπολογισμοί, οι οποίοι συγκλίνουν σε ένα αποτέλεσμα: κανένας από τους βασικούς παίκτες δεν θεωρεί ακόμη ότι πρέπει να υποχωρήσει.

Η Ρωσία πιστεύει ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από την Ουκρανία και ότι ο χρόνος μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της. Η Ουκρανία πιστεύει ότι εάν αυξήσει αρκετά το κόστος για τη Ρωσία, μπορεί να βελτιώσει τη θέση της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η Ευρώπη δεν θέλει μια ρωσική νίκη που θα έδινε στη Μόσχα μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος και θα άφηνε την ίδια αντιμέτωπη με μια ισχυρότερη και πιο επιθετική Ρωσία. Και οι Ηνωμένες Πολιτείες…. θέλουν να αποτρέψουν τη ρωσική επικράτηση χωρίς να βρεθούν σε απευθείας πόλεμο με μια πυρηνική δύναμη.

Αυτό ακριβως είναι και το αδιέξοδο.

Ο πόλεμος έχει γίνει πόλεμος φθοράς. 

Η Ουκρανία γνωρίζει ότι δεν μπορεί εύκολα να νικήσει τη Ρωσία στο πεδίο με τον κλασικό τρόπο. Η ουκρανική εκστρατεία των 40 ημερών, σύμφωνα με την ίδια την ουκρανική πλευρά, περιλάμβανε περισσότερα από 100 πλήγματα σε στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές, μεταξύ αυτών διυλιστήρια και εγκαταστάσεις της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας.

Μόνο που μέχρι στιγμής η Μόσχα εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα να αναπληρώνει τις απώλειές της και να διατηρεί μια οικονομία προσαρμοσμένη στις ανάγκες του πολέμου. Οι αριθμοί που κυκλοφορούν για τη ρωσική στρατολόγηση και τις απώλειες είναι αντικρουόμενοι, γι’ αυτό και χρειάζεται προσοχή: το «30.000 άνθρωποι την ημέρα» που αποδίδεται στη ρωσική πλευρά δεν ανταποκρίνεται στα διαθέσιμα στοιχεία, οι σχετικές εκτιμήσεις αφορούν τάξεις μεγέθους μηνιαίων και όχι ημερήσιων αναγκών.

Η εικόνα, πάντως, είναι αρκετά καθαρή: η Ρωσία υφίσταται τεράστιο κόστος χωρίς να εμφανίζει σημάδια άμεσης στρατηγικής κατάρρευσης.

Ο Ζελένσκι έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οι ουκρανικές επιθέσεις καθιστούν τον ρωσικό εναέριο, χώρο ολοένα και πιο επικίνδυνο για την πολιτική αεροπορία, καλώντας αεροπορικές εταιρείες και ασφαλιστές να επανεξετάσουν τη χρήση του. Αυτό σημαίνει ότι ο πόλεμος επεκτείνεται σε μια ζώνη όπου ένα λάθος αναγνώρισης, ένα πλήγμα σε λάθος στόχο ή ένα αεροσκάφος που θα βρεθεί μέσα σε μια περιοχή κορεσμένη από drones μπορεί να δημιουργήσει γεγονός πολύ μεγαλύτερο από αυτό που σχεδίαζε οποιαδήποτε πλευρά.

Μεσα σε αυτό το κλίμα, το ευρωπαϊκό μέτωπο της σύγκρουσης γίνεται ολοένα πιο φορτισμένο. Η Γερμανία ανοιχτά καταλογίζει ρωσική υβριδική επίθεση εναντίον της και απειλή που υπερβαίνει κατά πολύ την Ουκρανία. Ο Φρίντριχ Μερτς έχει υποστηρίξει ότι οι ρωσικές προετοιμασίες και ενέργειες απειλούν τη Βαλτική, τη Μολδαβία και άλλα τμήματα της Ευρώπης.

Και η υπόθεση της Λειψίας είναι χαρακτηριστική. Το Βερολίνο αποδίδει στη Ρωσία την απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο LeipzigHalle. Η Μόσχα το αρνείται και κατηγορεί τη Γερμανία ότι χρησιμοποιεί την υπόθεση για να στρατιωτικοποιήσει τη χώρα, χαρακτηρίζοντας μάλιστα τις κατηγορίες ουσιαστικά ως έναρξη πραγματικού πολέμου Μαλλον είναι προβοκάτσια και πολιτικά, το αποτέλεσμα είναι ήδη πραγματικό δηλαδή η καχυποψία μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης βαθαίνει.

Η αιφνιδιαστική επίσκεψη του διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στη Μόσχα ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστη. Και το σημαντικότερο είναι ότι πλέον γνωρίζουμε πως η επίσκεψη συνδεόταν, σύμφωνα με αμερικανικές πληροφορίες, με προσπάθεια επανεκκίνησης της διπλωματικής διαδικασίας.

Η Ουάσιγκτον έχει κάθε λόγο να φοβάται μια απευθείας σύγκρουση με τη Ρωσία. Μια σύγκρουση ΗΠΑ-Ρωσίας θα αφορούσε δύο πυρηνικές δυνάμεις. 

Η Ευρώπη, όμως, βρίσκεται σε διαφορετική θέση. Η στρατηγική της μεταβολή είναι τεράστια.

Η δήλωση της Γερμανίας ότι είμαστε σε οιονεί πόλεμο με τη Ρωσία ειναι αποκαλυπτική οπως και η προειδοποιητικη στάση του όλου ευρωατλαντισμου προς τη Μοσχα, δια του Βερολίνου 

Είμαστε δηλαδή σε έναν εκβιασμό ευρυτερου πολέμου που όμως δεν μοιάζει να ιδρώνει το ρωσικό αυτί. 

Παντως η ευρωπαϊκή βιομηχανια κάνει ξεκάθαρα στροφή στην όπλοβιομηχανία και στοχεύει σε διαθεσιμα κράτη να παρασχουν περισσοτερους πόρους.

Ο αμερικανικός παράγοντας σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί απευθείας αναμέτρηση με την Ρωσική Ομοσπονδία η οποία θα γινόταν πυρηνική και αφήνει τους ευρωπαιους να τρώγονται με τη Μόσχα. Δεν έχει ο αμερικανικος παράγοντας κάποια κόκκινη γραμμή ως προς αυτό.

Επομένως η Ουκρανία βρίσκεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη θέση: έχει ενσωματωθεί πολύ βαθιά στο δυτικό στρατηγικό σύστημα, χωρίς να έχει λάβει την τελική εγγύηση που θα της έδινε το Άρθρο 5.

Και ταυτόχρονα δεν έχει τη δυνατότητα να υποχρεώσει εύκολα τη Ρωσία σε συνθηκολόγηση ενώ και η Μόσχα δεν έχει κατορθώσει να επιβάλει στην Ουκρανία τους αρχικούς στρατηγικούς της στόχους. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει εύκολα στην προπολεμική αντίληψη ότι η Ρωσία είναι ένας δύσκολος γείτονας και σίγουρα οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν κανένα συμφέρον να μετατρέψουν έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων σε απευθείας πόλεμο με τη Μόσχα.

Κι ετσι δημιουργείται μια επικίνδυνη ισορροπία: ένας πόλεμος που κανείς δεν μπορεί εύκολα να κερδίσει, αλλά και κανείς δεν είναι ακόμη έτοιμος να χάσει.