Η εργοθεραπεία με δύο ματιές

Του Νικόλα Ανδρέου – Εργοθεραπευτή

Στις 27 Οκτωβρίου γιορτάσαμε την Παγκόσμια Ημέρα Εργοθεραπείας. Είναι μια ημέρα αφιερωμένη σε ένα επάγγελμα που, παρότι αγγίζει τη ζωή πολλών ανθρώπων, παραμένει για τους περισσότερους ένα ερωτηματικό: «Τι ακριβώς κάνει ένας εργοθεραπευτής;».

Η πιο απλή απάντηση είναι η εξής: Βοηθάμε τους ανθρώπους να κάνουν ξανά — ή για πρώτη φορά — τα πράγματα που έχουν σημασία για εκείνους. Από ένα παιδί που μαθαίνει να κρατά το μολύβι μέχρι έναν ηλικιωμένο που θέλει να παραμείνει αυτόνομος στο σπίτι του· από την αποκατάσταση μετά από έναν τραυματισμό μέχρι την επιστροφή στην καθημερινότητα ύστερα από μια δύσκολη περίοδο. Παντού, ο στόχος είναι ένας: Μια ζωή πιο λειτουργική, πιο αυτόνομη, πιο δική τους.

Εμένα, προσωπικά, με έχει κερδίσει η εργοθεραπεία στον χώρο της ψυχικής υγείας. Εκεί, η δουλειά μας σπάνια φαίνεται «θεαματική». Κι όμως, αλλάζει ζωές. Δουλεύουμε με ανθρώπους που παλεύουν με το άγχος, τους φόβους και την απομόνωση, προσπαθώντας να ξαναχτίσουν μια ρουτίνα που να τους στηρίζει. Δεν «θεραπεύουμε» απλώς με μια διάγνωση· στεκόμαστε δίπλα στον άνθρωπο, καθώς ξαναβρίσκει την αυτονομία, το νόημα και τη θέση του στην καθημερινότητα. Και κάτι ακόμη που αγαπώ σε αυτή τη δουλειά: Συχνά οι ίδιοι οι άνθρωποι που στηρίζουμε έχουν πολλά να μας διδάξουν. Γι’ αυτό, φέτος, τον λόγο παίρνει ο Λεωνίδας, ο οποίος περιγράφει την εργοθεραπεία με τα δικά του λόγια, από την πλευρά εκείνου που τη βιώνει.

Τι είναι άραγε η εργοθεραπεία;

Του Λεωνίδα

Είναι μια διαδραστική διαδικασία, μια κοινή πορεία ανάμεσα στον εργοθεραπευτή και τον άνθρωπο που δέχεται εργοθεραπεία, με σκοπό ο δεύτερος να γίνει πιο λειτουργικός — ή, πιο απλά, έξω από την επιστημονική ορολογία, πιο «δουλευταράς». Τι εννοούμε «πιο δουλευταράς»; Να μάθει, μέσα από όλες τις μικρές εργασίες —ή, καλύτερα, τους καθημερινούς στόχους που βάζει στη ρουτίνα του— να κάνει τη ζωή του πιο γεμάτη, πιο όμορφη και πιο λειτουργική. Για παράδειγμα, αν κάποιος φοβάται να οδηγήσει, να μαγειρέψει ή ακόμη και να πλύνει τα πιάτα, ο εργοθεραπευτής θα τον βοηθήσει σταδιακά, με την κατάλληλη καθοδήγηση, να αντιμετωπίσει τον φόβο του. Και θα του προσφέρει μια πολύ σημαντική γνώση: Πώς να διαχειρίζεται την κατάσταση. Είναι, λοιπόν, η εργοθεραπεία μια μέθοδος που βασίζεται στη στοχοθέτηση; Θα ρωτήσει κανείς.

Η στοχοθέτηση —απλούστερα, το να βάζεις στόχους στην καθημερινή σου ρουτίνα— είναι η φιλοσοφία ή, αλλιώς, η ραχοκοκαλιά της εργοθεραπείας. Και έχει στάδια: Από το να θέσεις έναν ρεαλιστικό στόχο μέχρι να τον πετύχεις — και, το πιο σημαντικό, να ανακαλύψεις πώς θα φτάσεις εκεί. Αυτό το «πώς» είναι όλη η γλυκιά ουσία της εργοθεραπείας.

Τώρα θα διερωτηθεί κανείς: Έχει η εργοθεραπεία σχέση με την ψυχολογία; Μήπως με την ψυχοθεραπεία; Η εργοθεραπεία είναι αυτοτελές επάγγελμα υγείας, που συνεργάζεται στενά με την ψυχολογία, την ψυχοθεραπεία και την ψυχιατρική. Ο δικός της ιδιαίτερος προσανατολισμός είναι η συμμετοχή στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής. Δεν επικεντρώνεται στην ανάλυση του ασυνειδήτου ούτε στη χορήγηση φαρμάκων. Εδώ μιλάμε πρακτικά για την επίτευξη στόχων. Αλλά ποιων στόχων; Εκείνων που κάνουν την καθημερινότητά μας πιο εύκολη και πιο λειτουργική.

Αυτή είναι η εργοθεραπεία για μένα. Εκεί όπου μαθαίνω να είμαι αυτόνομος και πιο λειτουργικός. Εκεί όπου μαθαίνω, ακόμη και να μαγειρεύω.