Ελεγκτική Υπηρεσία: Ήταν λιποτάκτης το 1974 και του δίδουν τιμητικό επίδομα – Πράματα και θάματα με τον κατάλογο αιχμαλώτων

Κατετάγη στην Εθνική Φρουρά το 1974, στην πορεία κηρύχθηκε λιποτάκτης από την μονάδα του, το 1975 συνελήφθη από τους Τούρκους και αργότερα τον καταχώρησαν στους αιχμαλώτους της τουρκικής εισβολής, με αποτέλεσμα να λαμβάνει τιμητικό επίδομα €1.000 ανά εξάμηνο. Δεύτερο άτομο, επίσης λάμβανε επίδομα επειδή εκ παραδρομής καταχωρήθηκε στον κατάλογο αιχμαλώτων.

Οι πιο πάνω περιπτώσεις αποτελούν δύο από τις οκτώ για τις οποίες δεν έπρεπε να καταβάλλεται το τιμητικό επίδομα  και οι οποίες καταγράφονται σε έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Ο έλεγχος διενεργήθηκε ύστερα από καταγγελία του Συνδέσμου Αιχμαλώτων Πολέμου 1974  και απέβλεπε στο να διαπιστωθεί κατά πόσον καλώς παραχωρούνται τα επιδόματα ή αν υπάρχουν περιπτώσεις που δεν δικαιολογείται κάτι τέτοιο.

Όπως προκύπτει από τον έλεγχο, κάποιοι δήλωσαν αιχμάλωτοι χωρίς να είναι, αξιοποιώντας ωφελήματα τα οποία δεν δικαιούνταν ενώ για τουλάχιστον δύο άτομα δεν υπάρχουν καν  στοιχεία ότι υπηρέτησαν  την περίοδο της τουρκικής εισβολής.

Ο Γενικός Ελεγκτής κ. Ανδρέας Παπακωνσταντίνου καταγράφει, πως ο δειγματοληπτικός έλεγχός ανέδειξε 8 περιπτώσεις (από τους 852 λήπτες ωφελήματος) για τους οποίους, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν φαίνεται να δικαιολογείται η καταβολή ωφελήματος. Παρατηρεί επίσης, πως ο αριθμός των μη δικαιούχων που λαμβάνουν επίδομα ενδεχομένως να είναι μεγαλύτερος δεδομένου ότι ο έλεγχός δεν ήταν εξαντλητικός αλλά περιορίστηκε σε συγκεκριμένο δείγμα.

Σημειώνεται πάντως, πως το υπουργείο Άμυνας διέγραψε δύο άτομα από το μητρώο των αιχμαλώτων (αποδίδοντας την εγγραφή τους σε λάθος) και ενημέρωσε σχετικά την Υπηρεσία Κοινωνικών Ασφαλίσεων προκειμένου να σταματήσει να καταβάλλει το σχετικό επίδομα.

Από την αντιπαραβολή του συνόλου των 852 ληπτών ωφελήματος με τις καταχωρίσεις του αρχείου του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού και του Μητρώου Αιχμαλώτων του ΥΠΑΜ,  η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε 20 περιπτώσεις οι οποίες δεν ήταν καταχωρισμένες πουθενά και 130 περιπτώσεις που ήταν καταχωρισμένες στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού αλλά όχι στο Μητρώο Αιχμαλώτων.

Όπως αναφέρεται στην Έκθεση, αιχμάλωτοι πολέμου, και κατά συνέπεια δικαιούχοι κρατικού βοηθήματος, θεωρούνται όσοι ήταν καταχωρισμένοι στα μητρώα του Ερυθρού Σταυρού και όσοι κατέχουν σχετική βεβαίωση από το υπουργείο Άμυνας. Ο Γενικός Ελεγκτής δεν αποκλείει κάποια λάθη στην συμπερίληψη ατόμων στον κατάλογο των αιχμαλώτων  του υπουργείου να έγιναν από πρόθεση.

Από αντιπαραβολή των στοιχείων η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε 150 περιπτώσεις για τις οποίες καταβάλλονται ωφελήματα αιχμαλώτων πολέμου αλλά δεν εντοπίστηκαν στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού. Σημειώνεται, πως ο Ερυθρός Σταυρός θεωρείται η πιο αξιόπιστη πηγή, δεδομένου ότι κατέγραφε τους αιχμαλώτους κατά την απελευθέρωσή τους από τους Τούρκους.

Από το σύνολο των 150 περιπτώσεων ξεσκονίστηκαν οι 77 οι οποίες αφορούσαν το Στρατολογικό Γραφείο Λευκωσίας, Κερύνειας και Μόρφου και εντοπίστηκαν οι ακόλουθες δύο περιπτώσεις:

♦        Πρόσωπο το οποίο κατατάχθηκε στην Εθνική Φρουρά στις 21.1.1974, ενώ υπηρετούσε ως κληρωτός, στις 12.4.1975 κηρύχθηκε από τη Μονάδα του ως λιποτάκτης. Στις 28.4.1975, ενώ τελούσε σε κατάσταση λιποταξίας, συνελήφθη από τις κατοχικές δυνάμεις και αφέθηκε ελεύθερος στις 20.5.1975. Το εν λόγω πρόσωπο φαίνεται να περιλήφθηκε λανθασμένα στο Μητρώο Αιχμαλώτων, χωρίς να δικαιούται δεδομένου ότι επίδομα λαμβάνουν μόνο οι αιχμάλωτοι του 1974.

♦        Πρόσωπο (στο όνομα του οποίου καταχωρήθηκαν στοιχεία άλλου ατόμου) περιελήφθη στον Μητρώο Αιχμαλώτων. Παρόλον ότι το 1983 οι λανθασμένες καταχωρήσεις ακυρώθηκαν, αυτές λήφθηκαν εκ παραδρομής υπόψιν κατά την ετοιμασία του Μητρώου Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας. Ο Γενικός Ελεγκτής υποδεικνύει, πως δεν αιτιολογείται η καταβολή του εξαμηνιαίου εφάπαξ τιμητικού επιδόματος.

Ο Γενικός Ελεγκτής διαπιστώνει επίσης, πως αρκετές εγγραφές στα Στρατολογικά Μητρώα, που αφορούν στην περίοδο της τουρκικής εισβολής, καταχωρίστηκαν εκ των υστέρων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αρκετά χρόνια μετά τα γεγονότα. Στην Έκθεση γίνεται αναφορά σε τρία άτομα τα οποία δηλώθηκαν αιχμάλωτοι με αποτέλεσμα να απαλλαγούν από την εφεδρεία.

Για επιβεβαίωση των στοιχείων των Στρατολογικών Μητρώων επελέγησαν έξι καταχωρήσεις στο Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου  Άμυνας ΥΠΑΜ οι οποίες, ωστόσο, δεν περιλαμβάνονταν στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού. Ύστερα από έρευνα που διεξήχθη από τη Διεύθυνση Ιστορίας του ΓΕΕΦ, αυτή απάντησε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν αιχμαλωσία, για καμία από τις περιπτώσεις αυτές.

Στην Έκθεση αναφέρεται επίσης, πως για 39 από τις 77 περιπτώσεις που ελέγχθηκαν, διαπιστώθηκαν ελλείψεις βασικών στοιχείων στα Στρατολογικά Μητρώα, όπως η Μονάδα στην οποία υπηρέτησε το άτομο κατά την περίοδο του πολέμου, η ημερομηνία έναρξης της αιχμαλωσίας και/ή η ημερομηνία λήξης της αιχμαλωσίας.

Τέλος, σημειώνεται πως πέραν του τιμητικού επιδόματος των €1.000 ευρώ ανά εξάμηνο παραχωρείται και μηνιαίο τιμητικό επίδομα από €5,23-€83,68 ενώ σε διάφορες κατηγορίες δικαιούχων παραχωρούνται και μηνιαία επιδόματα €240, €400 και €1.300 για μερική, πλήρη και ιδρυματική φροντίδα. Συνολικά το 2025 καταβλήθηκαν €8.928.084 από τα οποία το €1.664.000 διατέθηκε σε 832 πρόσωπα τα οποία διετέλεσαν αιχμάλωτοι πολέμου.