Ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Κώστας Φυτιρής, είχε συνάντηση με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, (CPT) Alan Mitchell, σημειώνοντας ότι το Υπουργείο αντιμετωπίζει με σοβαρότητα τις παρατηρήσεις και εισηγήσεις διεθνών οργανισμών. Ταυτόχρονα, ο κ. Mitchell εξέφρασε την ικανοποίησή του για την ενημέρωση που έλαβε σε σχέση με τις ενέργειες που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ανακοίνωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης αναφέρει ότι ο κ. Mitchell βρίσκεται στην Κύπρο ως προσκεκλημένος σε εκδήλωση που διοργανώνεται από την Επίτροπο Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, σε συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης, με αντικείμενο την παρουσίαση και συζήτηση των βασικών συμπερασμάτων και συστάσεων της έκθεσης της CPT για την επίσκεψή της στην Κύπρο το 2025.
Σε κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Υπουργό Δικαιοσύνης, συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν τις συνθήκες κράτησης, τη λειτουργία των Φυλακών, τις συνθήκες εργασίας του προσωπικού, καθώς και ευρύτερα θέματα που άπτονται της προστασίας των δικαιωμάτων των προσώπων που στερούνται της ελευθερίας τους.
Ο Υπουργός ενημέρωσε τον Πρόεδρο της CPT για τις ενέργειες που βρίσκονται σε εξέλιξη με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης στις Κεντρικές Φυλακές, καθώς και για τον σχεδιασμό που προωθείται σε σχέση με το έργο των νέων Φυλακών. Ο κ. Mitchell εξέφρασε την ικανοποίησή του για την ανοικτή και ουσιαστική ανταλλαγή απόψεων με τον Υπουργό, καθώς και για την ενημέρωση που έλαβε σε σχέση με τις ενέργειες που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα έργα και τις παρεμβάσεις που υλοποιούνται ή προγραμματίζονται, τόσο για την αντιμετώπιση υφιστάμενων προβλημάτων όσο και για τη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου, λειτουργικού και ασφαλούς πλαισίου κράτησης, προς όφελος τόσο των κρατουμένων όσο και του προσωπικού.
Ο κ. Φυτιρής τόνισε ότι το Υπουργείο αντιμετωπίζει με σοβαρότητα τις παρατηρήσεις και εισηγήσεις διεθνών οργανισμών, σημειώνοντας ότι η βελτίωση των συνθηκών κράτησης αποτελεί ζήτημα κράτους δικαίου, ανθρώπινης αξιοπρέπειας και θεσμικής ευθύνης.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η προσπάθεια αυτή δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες παρεμβάσεις, αλλά εντάσσεται σε έναν συνολικό σχεδιασμό για την αναβάθμιση του σωφρονιστικού συστήματος της χώρας.
Ανησυχίες για υπερπληθυσμό στις φυλακές και παρατεταμένη κράτηση μεταναστών
Την ανάγκη για περαιτέρω βελτίωση της προστασίας των δικαιωμάτων μεταναστών και αιτητών ασύλου, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, σημείωσε η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μαρία Στυλιανού-Λοττίδου, κατά τη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης για την παρουσίαση της έκθεσης της Επιτροπής Πρόληψης των Βασανιστηρίων (CPT) του Συμβουλίου της Ευρώπης. Για τον υπερπληθυσμό αλλά και για την παρατεταμένη κράτηση προσώπων σε αστυνομικά κρατητήρια, εξέφρασε ανησυχία ο Πρόεδρος της CPT, Alan Mitchell.
Η Επίτροπος ανέφερε ότι, παρά τις ουσιαστικές βελτιώσεις που καταγράφηκαν στο Κέντρο Πρώτης Υποδοχής Πουρνάρα, εξακολουθούν να παραμένουν εκεί ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ σε αστυνομικά κρατητήρια εξακολουθούν να εντοπίζονται περιπτώσεις διοικητικής κράτησης υπηκόων τρίτων χωρών για χρονικά διαστήματα που φθάνουν ακόμη και τους έξι μήνες.
Όπως είπε, κατά την τελευταία επιτόπια επίσκεψη του Γραφείου της το 2026 στο Πουρνάρα διαπιστώθηκε περαιτέρω βελτίωση της κατάστασης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, σήμερα στο κέντρο φιλοξενούνται μόλις 143 άτομα, εκ των οποίων οκτώ είναι ασυνόδευτοι ανήλικοι, οι οποίοι αναμένεται να μεταφερθούν σύντομα σε εξειδικευμένες δομές φιλοξενίας.
Η κ. Λοττίδου υπενθύμισε ότι το 2022 το κέντρο αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα υπερπληθυσμού, φιλοξενώντας πέραν των 2.200 ατόμων, ενώ η χωρητικότητά του ήταν περίπου 1.200 άτομα. Τότε εκατοντάδες ασυνόδευτοι ή κατ’ ισχυρισμόν ασυνόδευτοι ανήλικοι παρέμεναν στο κέντρο για περιόδους που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούσαν τις 100 ημέρες.
Σύμφωνα με την Επίτροπο, μετά από εισηγήσεις του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης, οι περισσότεροι ανήλικοι μεταφέρθηκαν σε κατάλληλες δομές, δημιουργήθηκε νέα ασφαλής ζώνη, ενισχύθηκε το προσωπικό και αναβαθμίστηκαν οι υποδομές, εξελίξεις που καταγράφονται και στην τελευταία έκθεση της CPT.
Παράλληλα, η κ. Λοττίδου εξέφρασε ανησυχία για τη συνεχιζόμενη χρήση αστυνομικών κρατητηρίων για παρατεταμένη διοικητική κράτηση υπηκόων τρίτων χωρών. Όπως ανέφερε, κατά τις επισκέψεις της Αρχής στα κρατητήρια Λεμεσού και Λάρνακας το 2025 εντοπίστηκαν πρόσωπα που κρατούνταν διοικητικά για δύο, τέσσερις, ακόμη και έξι μήνες.
«Τα αστυνομικά κρατητήρια δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για παρατεταμένη διοικητική κράτηση», τόνισε, προσθέτοντας ότι τα πρόσωπα αυτά θα πρέπει να μεταφέρονται το συντομότερο δυνατό σε εξειδικευμένες εγκαταστάσεις, όπως το νέο Προαναχωρησιακό Κέντρο στη Λίμνη.
Η Επίτροπος αναφέρθηκε επίσης στους χώρους κράτησης στα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου, σημειώνοντας ότι δεν είναι κατάλληλοι για κράτηση πέραν πολύ σύντομου χρονικού διαστήματος, καθώς δεν παρέχουν πρόσβαση σε εξωτερικό χώρο, φυσικό φως και καθαρό αέρα. Επανέλαβε τη θέση της ότι η παραμονή στους χώρους αυτούς δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις 24 ώρες και ζήτησε τη δημιουργία κατάλληλης εναλλακτικής εγκατάστασης.
Στην παρέμβασή της, η κ. Λοττίδου υπογράμμισε ακόμη ότι πολλές από τις συστάσεις της CPT συμπίπτουν με διαχρονικές εισηγήσεις του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης, γεγονός που, όπως είπε, ενισχύει την αξιοπιστία των διαπιστώσεων και αναδεικνύει τα ζητήματα που απαιτούν προτεραιότητα από τις αρμόδιες αρχές.
Καταλήγοντας, σημείωσε ότι η ουσιαστική προστασία των δικαιωμάτων των προσώπων που στερούνται την ελευθερία τους για μεταναστευτικούς λόγους «δεν αποτελεί μόνο νομική υποχρέωση της πολιτείας, αλλά δείκτη του κράτους δικαίου και της ποιότητας των δημοκρατικών θεσμών».
Ο Πρόεδρος της CPT προειδοποιεί για υπερπληθυσμό στις Φυλακές
Ιδιαίτερη ανησυχία για τον υπερπληθυσμό στις Κεντρικές Φυλακές, αλλά και για τη συνεχιζόμενη παρατεταμένη κράτηση προσώπων σε αστυνομικά κρατητήρια, εξέφρασε ο Πρόεδρος της Επιτροπής Πρόληψης των Βασανιστηρίων (CPT) του Συμβουλίου της Ευρώπης, Alan Mitchell.
Όπως ανέφερε, όταν επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Κύπρο το 2008 ως εμπειρογνώμονας της CPT, οι Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας φιλοξενούσαν περίπου 520 κρατούμενους. Σήμερα, είπε, ο αριθμός έχει ξεπεράσει τους 1.100, ενώ οι εγκαταστάσεις παραμένουν ουσιαστικά στον ίδιο γεωγραφικό χώρο.
«Η αύξηση αυτή δημιουργεί τεράστιες προκλήσεις τόσο για το προσωπικό όσο και για τις συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων», σημείωσε, προσθέτοντας ότι ο υπερπληθυσμός έχει οδηγήσει σε αύξηση των περιστατικών βίας μεταξύ κρατουμένων και έχει καταστήσει δυσκολότερο τον αποτελεσματικό έλεγχο των πτερύγων από το προσωπικό.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η απουσία μόνιμου διευθυντή στις Κεντρικές Φυλακές τα τελευταία πέντε χρόνια έχει επηρεάσει αρνητικά τη λειτουργία του σωφρονιστικού συστήματος, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η διαδικασία διορισμού νέου διευθυντή που βρίσκεται σε εξέλιξη θα συμβάλει στην προώθηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων.
Ο κ. Mitchell χαιρέτισε τα σχέδια για δημιουργία νέας φυλακής και την πρόθεση πρόσληψης περίπου 80 επιπλέον δεσμοφυλάκων, τονίζοντας ότι αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης για τους κρατουμένους προϋποθέτουν και ασφαλείς συνθήκες εργασίας για το προσωπικό.
Αναφερόμενος στα ζητήματα αστυνόμευσης, ο Πρόεδρος της CPT δήλωσε ότι η κατάσταση όσον αφορά τις καταγγελίες κακομεταχείρισης από μέλη της Αστυνομίας έχει βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με το 2008.
Όπως είπε, οι εκθέσεις της Επιτροπής πριν από είκοσι χρόνια περιείχαν ιδιαίτερα αυστηρές αναφορές για περιστατικά σκόπιμης σωματικής κακομεταχείρισης προσώπων υπό κράτηση από αστυνομικούς. Σήμερα, παρότι εξακολουθούν να καταγράφονται ορισμένες αξιόπιστες καταγγελίες, η κατάσταση είναι «σχεδόν αγνώριστη» σε σύγκριση με το παρελθόν, γεγονός που αποδίδεται στις προσπάθειες που έχουν καταβληθεί για τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη μεταχείριση υπόπτων.
Ωστόσο, χαρακτήρισε αρνητικό το γεγονός ότι εξακολουθούν να κρατούνται πρόσωπα για υπερβολικά μεγάλα χρονικά διαστήματα σε αστυνομικά κρατητήρια, παρά το ότι οι συνθήκες στους χώρους αυτούς δεν είναι κατάλληλες για μακροχρόνια κράτηση.
Σε ό,τι αφορά το μεταναστευτικό, ο Πρόεδρος της CPT ανέφερε ότι η εικόνα που κατέγραψε η Επιτροπή στο Πουρνάρα το 2023 ήταν ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς το κέντρο ήταν σοβαρά υπερπλήρες και οι συνθήκες διαβίωσης δεν κάλυπταν βασικές ανάγκες των φιλοξενούμενων.
Αντίθετα, κατά την επίσκεψη του 2025, διαπιστώθηκαν σημαντικές βελτιώσεις στις συνθήκες φιλοξενίας και στη διαχείριση των διοικητικά κρατουμένων μεταναστών.
Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, η CPT εξακολουθεί να εκφράζει ανησυχίες για τη διάρκεια της διοικητικής κράτησης, εκτιμώντας ότι, παρόλο που ο αριθμός των κρατουμένων έχει μειωθεί, εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις όπου πρόσωπα κρατούνται για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα από ό,τι είναι αναγκαίο. Παράλληλα, η Επιτροπή έχει επισημάνει ζητήματα που αφορούν την έκδοση εξατομικευμένων αποφάσεων κράτησης.
Ο κ. Mitchell χαρακτήρισε τις βελτιώσεις που καταγράφηκαν στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια ως σημαντικές, τονίζοντας ωστόσο ότι η αντιμετώπιση του υπερπληθυσμού στις φυλακές, η μείωση της παρατεταμένης κράτησης σε αστυνομικούς χώρους και η διασφάλιση πλήρους σεβασμού των δικαιωμάτων των μεταναστών παραμένουν βασικές προτεραιότητες για τις κυπριακές αρχές.
ΚΥΠΕ
