Ελπίδα για αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ στα πρώτα της στάδια δίνει η νέα πρωτοποριακή θεραπεία που εφαρμόστηκε χθες (23/7) για πρώτη φορά στην Κύπρο. Η χορήγηση του μονοκλωνικού αντισώματος εφαρμόζεται ήδη σε χώρες του εξωτερικού και εφαρμόζεται και στο Μέλαθρο Αγωνιστών ΕΟΚΑ, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα προσέγγιση στην αντιμετώπιση της νόσου.
Ο επιστημονικός και ιατρικός διευθυντής του Μελάθρου Αγωνιστών ΕΟΚΑ, καθηγητής Νευρολογίας, δρ. Γιώργος Καπονίδης, σε συνέντευξή του στον «Φ» ανέφερε ότι χορηγήθηκε σήμερα η πρώτη δόση του μονοκλωνικού αντισώματος donanemab στον πρώτο ασθενή στην Κύπρο που λαμβάνει τη συγκεκριμένη θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Πρόκειται για γυναίκα 72 ετών, η οποία βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο της νόσου και παρουσίασε τα πρώτα συμπτώματα πριν από περίπου ένα χρόνο.
Όπως εξήγησε, η οικογένεια ήταν εκείνη που αντιλήφθηκε έγκαιρα τις αλλαγές στη μνήμη και τη συμπεριφορά της ασθενούς και απευθύνθηκε σε ειδικούς. Μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων εξετάσεων και την επιβεβαίωση της διάγνωσης της νόσου Αλτσχάιμερ, διαπιστώθηκε ότι πληρούσε τα αυστηρά κριτήρια για να λάβει τη συγκεκριμένη θεραπεία, η οποία απευθύνεται σε ασθενείς που βρίσκονται στα αρχικά στάδια της νόσου.
Η θεραπεία αφορά το μονοκλωνικό αντίσωμα donanemab, το οποίο κυκλοφορεί με την εμπορική ονομασία Kisunla. Το φάρμακο στοχεύει το β-αμυλοειδές που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο και θεωρείται μία από τις πλέον σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις για την επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου Αλτσχάιμερ σε ασθενείς που βρίσκονται στα αρχικά στάδιά της.
Νέα δεδομένα στη μάχη κατά του Αλτσχάιμερ
«Οι θεραπείες αυτές έχουν εγκριθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τον Σεπτέμβριο του 2025. Καταφέραμε να εντοπίσουμε τον πρώτο ασθενή που πληρούσε τα αυστηρά κριτήρια και, μέσω ονομαστικού αιτήματος προς τις Φαρμακευτικές Υπηρεσίες, εξασφαλίσαμε ειδική άδεια εισαγωγής του φαρμάκου για να του χορηγηθεί η θεραπεία», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, η θεραπεία απευθύνεται αποκλειστικά σε ασθενείς που βρίσκονται στα αρχικά στάδια της νόσου και παρουσιάζουν πολύ ήπια συμπτώματα. Δεν ενδείκνυται για ασθενείς με προχωρημένη άνοια.
Η θεραπεία χορηγείται ενδοφλεβίως, με τη μορφή ορού, μία φορά τον μήνα και συνοδεύεται από αυστηρό πρωτόκολλο παρακολούθησης. Συγκεκριμένα, απαιτείται μαγνητική τομογραφία πριν από την έναρξη της θεραπείας, αλλά και μετά τη δεύτερη, τρίτη, τέταρτη και έβδομη χορήγηση, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.
«Συνολικά απαιτούνται τουλάχιστον πέντε μαγνητικές τομογραφίες κατά τη διάρκεια της θεραπείας», σημείωσε.
Απαντώντας στο ερώτημα αν υπάρχουν και άλλοι ασθενείς στην Κύπρο που μπορούν να λάβουν τη θεραπεία, ο δρ.Καπονίδης ανέφερε ότι αρκετοί βρίσκονται ήδη στη διαδικασία αξιολόγησης. «Τα κριτήρια είναι πολύ αυστηρά. Ελπίζουμε ότι θα εντοπίσουμε και άλλους ασθενείς που θα μπορούν να επωφεληθούν από αυτή τη θεραπεία, η οποία, σύμφωνα με τις κλινικές μελέτες, επιβραδύνει σημαντικά την εξέλιξη της νόσου και τη σταθεροποιεί για τουλάχιστον τρία χρόνια. Το χρονικό αυτό διάστημα αφορά τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα δεδομένα, καθώς πρόκειται για ένα πολύ νέο φάρμακο», είπε.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι η θεραπεία δεν είναι πειραματική. «Έχει ήδη λάβει έγκριση τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες και σταθεροποίει την πάθηση».
Αναφερόμενος στον τρόπο δράσης της, εξήγησε ότι τα μονοκλωνικά αντισώματα προσκολλώνται στις πλάκες β-αμυλοειδούς που συσσωρεύονται στον εγκέφαλο, επιτρέποντας στο ανοσοποιητικό σύστημα να τις αναγνωρίσει και να τις απομακρύνει.
«Η αποτελεσματικότητα της θεραπείας τεκμηριώνεται και με εξετάσεις PET, οι οποίες δείχνουν ότι οι πλάκες μειώνονται σημαντικά μετά από 12 έως 18 μήνες θεραπείας.»
Σε ό,τι αφορά το κόστος, ο καθηγητής ανέφερε ότι πρόκειται για ιδιαίτερα ακριβή θεραπεία. «Ελπίζω ότι στο μέλλον ο ΟΑΥ θα την εντάξει στη θεραπευτική του φαρέτρα, ώστε να μειωθεί το οικονομικό βάρος για τους ασθενείς. Στην παρούσα περίπτωση, η οικογένεια του ασθενούς αποφάσισε να καλύψει εξ ολοκλήρου το κόστος ιδιωτικά.»
Όπως εξήγησε, ο αριθμός των φιαλιδίων αυξάνεται σταδιακά κατά τη διάρκεια της θεραπείας. «Τον πρώτο μήνα χορηγείται ένα φιαλίδιο, τον δεύτερο δύο, ενώ η μέγιστη δόση είναι τέσσερα φιαλίδια κάθε φορά για τους υπολοίπους μήνες. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ακριβή θεραπεία, η οποία διαρκεί από 12 έως 18 μήνες»
Σε ερώτηση για το αν υπάρχει ηλικιακό όριο, ο δρ. Καπονίδης ήταν ξεκάθαρος. «Δεν υπάρχει ηλικιακός περιορισμός. Η νόσος Αλτσχάιμερ εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Το σημαντικότερο είναι η διάγνωση να γίνεται σε πολύ πρώιμο στάδιο, ακόμη και στη φάση της ήπιας γνωστικής διαταραχής, πριν εξελιχθεί σε πλήρως εγκατεστημένη άνοια.»
Ο ίδιος σημείωσε ότι υπάρχει συγκεκριμένο πρωτόκολλο διερεύνησης, ώστε να διαπιστωθεί ποιοι ασθενείς πληρούν τις προϋποθέσεις για τη συγκεκριμένη θεραπεία.
Αναφερόμενος στην αύξηση των περιστατικών άνοιας, εξήγησε ότι αυτή οφείλεται κυρίως σε δύο λόγους. «Από τη μία αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής αφού, χάρη στην πρόοδο της καρδιολογίας και της νευρολογίας, περισσότεροι άνθρωποι επιβιώνουν από σοβαρά καρδιαγγειακά ή εγκεφαλικά επεισόδια και φτάνουν σε μεγαλύτερες ηλικίες, όπου αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης άνοιας.
Από την άλλη, υπάρχει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και καλύτερη διάγνωση σε σχέση με το παρελθόν. Παλαιότερα πολλοί απέδιδαν τα συμπτώματα στην “αρτηριοσκλήρυνση” και θεωρούσαν ότι δεν μπορούσε να γίνει τίποτα. Σήμερα γνωρίζουμε ότι υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές και καλύτερη υποστήριξη τόσο για τους ασθενείς όσο και για τις οικογένειές τους.»
Ο νεότερος ασθενής ήταν 53 ετών
Ο δρ.Καπονίδης ανέφερε ότι, αν και η νόσος Αλτσχάιμερ εμφανίζεται συνήθως σε μεγαλύτερες ηλικίες, υπάρχουν και περιπτώσεις πρώιμης εκδήλωσής της.
«Ο νεότερος ασθενής που έχω διαγνώσει στην Κύπρο ήταν 53 ετών. Παρουσίαζε προβλήματα μνήμης, αλλά και αλλαγές στη συμπεριφορά, γεγονός που κινητοποίησε τόσο την οικογένειά του όσο και τους συναδέλφους του να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια. Οι απαραίτητες εξετάσεις επιβεβαίωσαν ότι επρόκειτο για πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ», ανέφερε.
