Λίφτινγκ στο Οικογενειακό Δίκαιο: Τι αλλαγές έρχονται σε σχέση με τα παιδιά και τους γονείς

Αλλάζει ριζικά το Οικογενειακό Δίκαιο όσον αφορά στη γονική μέριμνα, τις διατροφές και τα περιουσιακά σε περίπτωση διαζυγίου. Με τέσσερα νομοσχέδια τα οποία άρχισε χθες να συζητεί η κοινοβουλευτική επιτροπή Νομικών, συμπληρώνεται η μεγάλη μεταρρύθμιση στο οικογενειακό δίκαιο που θέτει το συμφέρον των παιδιών πρώτα και μετά τους γονείς.

Ειδικά στην περίπτωση βίας σε βάρος παιδιού, τότε αλλάζουν τα δεδομένα, αφού θα παρεμβαίνουν πιο εύκολα οι αρμόδιες Υπηρεσίες που θα μπορούν να θέτουν το παιδί υπό την προστασία τους, ενώ οι γονείς θα υποχρεώνονται σε καταβολή διατροφής. Ήδη, η Βουλή έχει ψηφίσει τέσσερα συν ένα νομοσχέδια (περί διαμεσολάβησης) και απέμειναν τα άλλα τέσσερα που εκκρεμούν από το 2023, λόγω αντιδράσεων από τους δικηγόρους, τους μονογονιούς, αλλά και την Επίτροπο Προστασίας του Παιδιού.

Τα νομοσχέδια αφορούν:

>> Τον «περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων (Τροποποιητικός) Νόμο του 2018».

>> Τον «περί Διαθηκών και Διαδοχής (Τροποποιητικός) Νόμο του 2018».

>> Τον «περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων (Τροποποιητικός) Νόμο του 2018» (Αρ. Φακ. 23.01.059.041-2018).

>> Τον «περί Τέκνων (συγγένεια και νομική υπόσταση) Νόμο του 2018».

Όπως δήλωσε στον «Φ» η πρόεδρος της Επιτροπής, Φωτεινή Τσιρίδου, χθες άρχισε η συζήτηση για την ολοκλήρωση μιας μεγάλης μεταρρύθμισης και πρόσθεσε ότι τα νομοσχέδια θα συζητηθούν και στις επόμενες συνεδρίες της Επιτροπής με στόχο μέχρι το τέλος Οκτωβρίου να βρίσκονται ενώπιον της Ολομέλειας για ψήφιση.

Η λειτουργός του Υπουργείου Δικαιοσύνης που επιμελήθηκε των νομοσχεδίων, Φαίδρα Γρηγορίου, ανέφερε ότι με τα νομοσχέδια τροποποιείται η πρόνοια που αφορά στην περίπτωση παράλειψης δήλωσης επωνύμου του τέκνου, η οποία στοχεύει στην ίση μεταχείριση των γονέων και προβλέπει ότι το τέκνο θα έχει διπλό επώνυμο αποτελούμενο από το επώνυμο και των δύο γονέων του. Επιβάλλεται, παράλληλα, η υποχρέωση συνεκτίμησης της γνώμης του τέκνου, του συμφέροντος του τέκνου, όπως επίσης και τυχόν περιστατικών βίας, από διοικητικές ή άλλες αρμόδιες Αρχές/ Υπηρεσίες κατά τη διάρκεια διοικητικών ή άλλων διαδικασιών που σχετίζονται με το τέκνο.

Επιτρέπεται στον έναν γονέα να ζητήσει την αξιολόγηση, θεραπεία, στήριξη, παρακολούθηση του τέκνου από επαγγελματία, χωρίς να απαιτείται συναίνεση του άλλου γονέα, στις περιπτώσεις που το τέκνο είναι θύμα βίας στην οικογένεια ή σεξουαλικής κακοποίησης από τον άλλο γονέα ή τρίτο πρόσωπο, κατόπιν καταχώρησης ποινικής υπόθεσης. Επίσης, προβλέπεται ο διορισμός λειτουργού των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, ή και εάν κριθεί απαραίτητο, λειτουργού των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, με σκοπό τη διερεύνηση όλων των περιστάσεων που σχετίζονται με τη γονική μέριμνα του τέκνου, και την υποβολή σχετικής έκθεσης προς το Δικαστήριο.

Μια άλλη εξέλιξη είναι η δυνατότητα σύγκλησης Επαρχιακής Πολυθεματικής Ομάδας, υπό τον συντονισμό των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, με σκοπό την κατάρτιση σχεδίου παρέμβασης που δυνατόν να περιλαμβάνει εισηγήσεις ως προς την αναγκαιότητα λήψης ενδιάμεσων μέτρων. Παράλληλα, προστίθεται η δυνατότητα έκδοσης οδηγιών και διαταγμάτων από το Δικαστήριο, για την εφαρμογή και παρακολούθηση του σχεδίου παρέμβασης.

Άλλη πρόνοια προβλέπει ότι το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας του γονέα με το τέκνο, μετατρέπεται σε υποχρέωση, από τη στιγμή που ο εν λόγω γονέας αιτείται και επιτυγχάνει την έκδοση σχετικού διατάγματος επικοινωνίας. Προβλέπεται η δυνατότητα έκδοσης διατάγματος επικοινωνίας με επίβλεψη, όταν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις και ειδικότερα στις περιπτώσεις περιστατικών βίας και στις περιπτώσεις που ο ένας γονέας διαμένει με το τέκνο σε χώρο φιλοξενίας θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας. Το διάταγμα επικοινωνίας με επίβλεψη εκδίδεται για συγκεκριμένη χρονική περίοδο, ως ενδιάμεσο μέτρο και δύναται να εκδοθεί ως τελικό μόνο σε περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει αυτό εύλογο.

Μια άλλη σημαντική αλλαγή που συγκεντρώνει αντιδράσεις, είναι η παροχή δικαιώματος του δεύτερου συζύγου να ζητεί με τη συγκατάθεση της συζύγου του, την αλλαγή του επωνύμου των παιδιών που αυτή απέκτησε με τον πρώτο της σύζυγο, ώστε να είναι όμοιο με το δικό του. Προβλέπεται ακόμα η δυνατότητα παραπομπής των γονέων σε υποχρεωτική συμμετοχή σε εκπαιδευτικά ή συμβουλευτικά προγράμματα, ή πρόγραμμα εκμάθησης γονικών δεξιοτήτων, όταν αυτό είναι προς όφελος των σχέσεων γονέων και τέκνων.

Σε άλλη πρόνοια, δίνεται η δυνατότητα έκδοσης διατάγματος διατροφής προς όφελος του διευθυντή των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, στις περιπτώσεις αφαίρεσης της γονικής μέριμνας των τέκνων από τους γονείς και ανάθεσης της σε αυτόν, νοουμένου ότι δεν υφίσταται οικονομική αδυναμία των γονέων να συνεισφέρουν στη διατροφή του τέκνου. Επίσης, μπορεί να παρατείνεται η ισχύος του διατάγματος διατροφής του τέκνου και μετά την ενηλικίωση του, δηλαδή, χωρίς την αναγκαιότητα έκδοσης νέου διατάγματος που να το ρυθμίζει. Αυτό θα ισχύει μόνο στις περιπτώσεις που το τέκνο, παρά την ενηλικίωση του, δεν έχει συμπληρώσει τη βασική σχολική εκπαίδευση του, δηλαδή, τη φοίτηση του σε δημόσιο ή ιδιωτικό λύκειο ή τεχνική σχολή. Η παράταση δεν θα ξεπερνά τους 24 μήνες από την ενηλικίωση του.

Καθορισμός του ύψους της διατροφής

Διασφαλίζεται η αποκάλυψη της πραγματικής εισοδηματικής και περιουσιακής κατάστασης των γονέων, μέσω ένορκης δήλωσης, για σκοπούς καθορισμού του ύψους της διατροφής του τέκνου.

Προστίθεται πρόνοια η οποία προβλέπει την επιβολή από το Δικαστήριο επιπρόσθετου ποσού, σε περίπτωση μη καταβολής της διατροφής από τον υπόχρεο, που αντιστοιχεί σε ποσοστό 20% επί του εκάστοτε οφειλόμενου ποσού διατροφής, εκτός αν αποδειχθεί εγγράφως οικονομική αδυναμία του υπόχρεου.

Βλέπουμε τα διαζύγια, πρώτα το συμφέρον των παιδιών

«Βλέπουμε τον αριθμό των διαζυγίων και των οικογενειακών διαφορών στη χώρα μας. Έχουμε υποχρέωση να εκσυγχρονίσουμε το νομοθετικό μας πλαίσιο, έτσι ώστε να βρίσκεται πάντοτε στο επίκεντρο το συμφέρον του παιδιού και, βεβαίως, εννοείται στην καρδιά της μεταρρύθμισης να δούμε την προστασία του, την ισότητα μεταξύ των γονέων και την ίση κατανομή των μεταξύ τους βαρών», ανέφερε η κ.  Τσιρίδου.

Σημείωσε ότι απώτερος στόχος σε περίπτωση ενός διαζυγίου, μιας οικογενειακής διαφοράς, πρέπει να είναι η ενδυνάμωση της οικογένειας μέσα από ένα εκσυγχρονισμένο καινούργιο νομοθετικό πλαίσιο. «Να κάνουμε τη διαδικασία πιο φιλική, πιο ανθρώπινη, έτσι ώστε να βελτιώσουμε την ποιότητα της ζωής του παιδιού και όλης της οικογένειας και βεβαίως της δημοκρατίας που απολαμβάνουν οι πολίτες», πρόσθεσε.

Διαδικασίες, συνέχισε η κ. Τσιρίδου, που προβλέπονται, που ενισχύουν την προστασία του παιδιού από ενδοοικογενειακή βία, δίνουν τη δυνατότητα παροχής συμβουλευτικής ή ψυχολογικής αξιολόγησης και στήριξης του παιδιού, συμβουλευτικά προγράμματα για τους γονείς, ενισχυμένες διαδικασίες για τον καθορισμό διατροφής του παιδιού, ενισχυμένες διαδικασίες σε περιπτώσεις αποξένωσης του παιδιού από τον έναν γονέα, εισαγωγή πολυθεματικής ομάδας υπό το συντονισμό των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας για την προστασία του παιδιού και βεβαίως από ψυχολογική και σωματική βία, αλλά και πλάνο άρσης της αποξένωσης του παιδιού από τους γονείς του και, βεβαίως, ενίσχυση της σημασίας συνεκτίμησης της γνώμης του παιδιού ανάλογα με την ωριμότητά του.