Με €235 εκατ. τον χρόνο λύνεται το Υδατικό – Φρένο στην πλωτή αφαλάτωση Γερμασόγειας και οριστική ακύρωση της μονάδας Αγίας Νάπας

Σε αναπροσαρμογή του σχεδιασμού για την αντιμετώπιση της παρατεταμένης ανομβρίας και τη διασφάλιση της υδατικής επάρκειας προχώρησε το Υπουργικό Συμβούλιο, εγκρίνοντας την πρόταση που υπέβαλε ο υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος.

Οι αποφάσεις αποτυπώνουν μια στρατηγική αναδιάταξη, δίνοντας έμφαση σε βιώσιμες οικονομικά λύσεις, στην προστασία του υδατικού ισοζυγίου και στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για κάλυψη των αναγκών μέχρι το 2050.

Με βάση το μακροπρόθεσμο πλάνο αφαλατώσεων, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ) διεξάγει διαγωνισμό για την ανάθεση στρατηγικής μελέτης βιωσιμότητας, με βασικό σενάριο την κάλυψη του 100% των αναγκών ύδρευσης της χώρας αποκλειστικά από αφαλατωμένο νερό μέχρι το 2050. Η μελέτη αυτή θα καθορίσει την τελική αναγκαιότητα των νέων έργων, καθώς και τον αριθμό των κινητών μονάδων που θα παραμείνουν σε μόνιμη ή εφεδρική λειτουργία. Το συνολικό άθροισμα όλων των μονάδων και των 13 που είτε βρίσκονται σε λειτουργία, είτε εξετάζεται συμφωνία για επέκταση της δυναμικότητάς τους, είτε βρίσκονται στα σκαριά, θα είναι της τάξης των 500.000κ.μ. / ημέρα με ετήσια παραγωγική δυνατότητα 164 εκατ. κ.μ. νερού.

Το κόστος παραγωγής του νερού αυτού εκτιμάται στα €235 εκατ. ετησίως. Βέβαια, το πλάνο αυτό αναμένεται να είναι πιο ξεκάθαρο μετά την ολοκλήρωση της μελέτης αναθεώρησης υδατικής πολιτικής και της στρατηγικής μελέτη βιωσιμότητας έργων αφαλατώσεων. Στο μεγαλεπήβολο αυτό σχέδιο περιλαμβάνονται οι μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης Πάφου, Επισκοπής, Βασιλικού και Λάρνακας και η νέα μόνιμη μονάδα στη Δεκέλεια. Λαμβάνονται υπόψη νέες μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης στην Αγία Θέκλα, Ανατολική Λεμεσό και Πόλη Χρυσοχούς. Λαμβάνεται, επίσης, υπόψη οι νέες κινητές μονάδες αφαλάτωσης σε λιμάνι Λεμεσού, Γαρύλλη, Επισκοπή και Μαζωτό, καθώς και μονάδα στην περιοχή του Ακάμα.

Στο επίκεντρο της συνεδρίας του Υπουργικού Συμβουλίου βρέθηκε τόσο η πρόοδος υλοποίησης των κινητών μονάδων αφαλάτωσης σε συγκεκριμένες θέσεις για την καθορισμένη μέγιστη δυνατότητα και διάρκεια λειτουργίας, με σκοπό την κάλυψη των αναγκών ύδρευσης μέχρι την ολοκλήρωση των μόνιμων μονάδων αφαλάτωσης, που βρίσκονται στο στάδιο του προγραμματισμού.

Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την αναβολή της πλωτής μονάδας στη Γερμασόγεια δυναμικότητας 20.000κ.μ./ημέρα. Η απόφαση ελήφθη καθώς η σχετική διαγωνιστική διαδικασία κατέληξε άγονη, ενώ το υπουργείο Οικονομικών υπέδειξε το ιδιαίτερα υψηλό κόστος αγοράς νερού, το οποίο εκτιμάται στα €4/κ.μ. ή €3,5/κ.μ. με υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτροδότησης, έναντι €0,85–€1,82/κ.μ. των υπόλοιπων μονάδων αφαλάτωσης.

Παράλληλα, η Μελέτη Βιωσιμότητας έδειξε χαμηλό Δείκτη Οφέλους Κόστους (BCR 0,18–0,23). Η αναγκαιότητά της θα επανεξεταστεί τον χειμώνα του 2026 ανάλογα με τα αποθέματα των φραγμάτων, ενώ οι χερσαίες υποδομές θα προχωρήσουν κανονικά. Και αυτό γιατί με βάση την κοινωνικοοικονομική ανάλυση το έργο είναι κοινωνικά και οικονομικά συμφέρον για την κοινωνία, λόγω της συνεισφοράς του στην ενίσχυση της ασφάλειας υδροδότησης.

Παράλληλα, λήφθηκε χθες απόφαση για τη ακύρωση της κινητής μονάδας Αγίας Νάπας δυναμικότητας 15.000κ.μ./ημέρα. Σημειώνεται ότι το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων μετά από επιτυχή ολοκλήρωση ανοικτού διαγωνισμού, ήταν έτοιμο να καλέσει τον επιτυχόντα προσφοροδότη για την υπογραφή της σύμβασης τον Φεβρουάριο του 2025. Ωστόσο, λόγω των αντιδράσεων της τοπικής Αρχής και ξενοδόχων της περιοχής, αποφασίστηκε η οριστική ακύρωση του διαγωνισμού και κατ’ επέκταση του έργου και η αντικατάστασή του με μόνιμη μονάδα αφαλάτωσης μεγαλύτερης δυναμικότητας σε νέα θέση.

Αντιμετώπιση της τρέχουσας υδατικής κρίσης

Ουσιαστικά χθες, το Υπουργικό Συμβούλιο αξιολόγησε σειρά αποφάσεων για την ενίσχυση του υδατικού ισοζυγίου και τη διασφάλιση της ύδρευσης που είχαν ληφθεί από το 2024. Ακολούθως έλαβε αποφάσεις που εντάσσονται σε ένα συνολικότερο, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, με στόχο τη σημαντική ενίσχυση της υδατικής ασφάλειας της χώρας και τη σταδιακή μείωση της εξάρτησης της ύδρευσης από τις βροχοπτώσεις και τα αποθέματα των φραγμάτων.

Στο πλαίσιο αυτό, εγκρίθηκε η υλοποίηση τριών νέων μόνιμων μονάδων αφαλάτωσης στη Δεκέλεια, δυναμικότητας 80.000κ.μ. ημερησίως, στην Αγία Θέκλα, δυναμικότητας 30.000κ.μ. ημερησίως, και στην Πόλη Χρυσοχούς, δυναμικότητας 10.000κ.μ. ημερησίως, νοουμένου ότι θα εξασφαλιστούν όλες οι απαιτούμενες εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις.

Οι τρεις νέες μονάδες θα προωθηθούν παράλληλα με τη νέα μόνιμη μονάδα αφαλάτωσης Ανατολικής Λεμεσού, δυναμικότητας 60.000κ.μ. ημερησίως, η υλοποίηση της οποίας έχει ήδη εγκριθεί. Οι τέσσερις νέες μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης θα έχουν συνολική προβλεπόμενη δυναμικότητα 180.000κ.μ. νερού ημερησίως.

Παράλληλα, αποφασίστηκε η προώθηση της υλοποίησης του εξαετούς πλάνου αφαλατώσεων για την περίοδο 2025-2031, καθώς και, καταρχήν, η προώθηση υλοποίησης του μακροπρόθεσμου πλάνου αφαλατώσεων για κάλυψη των υδρευτικών αναγκών της χώρας μέχρι το 2050.

Στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων προχωρεί, επίσης, σε διαδικασία για εκπόνηση Στρατηγικής Μελέτης Βιωσιμότητας Έργων Αφαλατώσεων, η οποία θα εξετάσει, ως βασικό σενάριο, τη δυνατότητα εξυπηρέτησης του 100% των αναγκών ύδρευσης της χώρας με αφαλατωμένο νερό. Στη βάση των συμπερασμάτων της μελέτης θα ληφθούν οι οριστικές αποφάσεις για την υλοποίηση του μακροπρόθεσμου πλάνου.

Τα νέα έργα μέχρι το 2031

Στο εξαετές πλάνο αφαλατώσεων περιλαμβάνονται οι τέσσερις πιο πάνω μονάδες, καθώς και οι κινητές που είτε βρίσκονται σε λειτουργία είτε στα σκαριά για κατασκευή και λειτουργία τους.

Συγκεκριμένα, σε πλήρη παραγωγή βρίσκονται ήδη οι μονάδες σε Μονή 10.000κ.μ./ ημέρα όπου εγκρίθηκε η παράταση λειτουργίας έως 31/12/2029, Κισσόνεργα (12.000κ.μ./ ημέρα), Λιμάνι Λεμεσού (10.000κ.μ./ ημέρα) και Γαρύλλη (10.000κ.μ./ ημέρα). Παράλληλα, προωθούνται οι διαδικασίες για τις κινητές μονάδες σε Επισκοπή με 15.000κ.μ./ ημέρα με στόχο λειτουργίας αυτό τον μήνα, Βασιλικό/ ΑΗΚ 20.000κ.μ./ ημέρα με αναμονή ολοκλήρωσης νομοτεχνικού ελέγχου της συμφωνίας ΤΑΥ και ΑΗΚ με εκτιμώμενο μήνα ολοκλήρωσης τον Μάρτιο 2027 και Μαζωτό 40.000κ.μ./ ημέρα, όπου αποσύρθηκε το αίτημα αναστολής του έργου μετά την έκδοση πολεοδομικού διατάγματος, ενώ παραμένει σε εξέλιξη η διαδικασία εκδίκασης της προσφυγής του κοινοτικού συμβουλίου Μαζωτού. Με βάση τον προγραμματισμό αναμένεται να λειτουργήσει μέχρι τον Μάιο 2027.

Πριν το καλοκαίρι του 2027 αναμένεται να λειτουργήσουν πλήρως οι πιο πάνω κινητές μονάδες αφαλάτωσης, ώστε να δοθεί η δυνατότητα να συνεισφέρουν στο υδατικό ισοζύγιο ποσότητες 142.000κ.μ. νερού. Αν ληφθεί υπόψη ότι οι υφιστάμενες μονάδες συνεισφέρουν 235.000κ.μ. νερού, τότε η συνολική παραγωγική δυνατότητα αναμένεται να ανέλθει στις 377.000κ.μ. νερού.

Στο πλαίσιο των μακροπρόθεσμων δράσεων εξετάζεται, επίσης, η επέκταση της δυναμικότητας των υφιστάμενων μονάδων αφαλάτωσης Επισκοπής και Πάφου, καθώς και η χρονική επέκταση της υφιστάμενης σύμβασης στη Δεκέλεια μέχρι την ολοκλήρωση της νέας μονάδας.