ΑΚΙΔΑ: Καταγγελίες για αποσπάσεις εκπαιδευτικών επί χρόνια και δεκαετίες – «Μένουν αποσπασμένοι και τα σχολεία αποδυναμώνονται»

Τη θεσμοθέτηση σαφούς και δεσμευτικού πλαισίου για τις αποσπάσεις εκπαιδευτικών ζητεί η Ανεξάρτητη Κίνηση Δασκάλων, Νηπιαγωγών και Ειδικών Εκπαιδευτικών (ΑΚΙΔΑ), κάνοντας λόγο για διαχρονική αδιαφάνεια, έλλειψη αξιοκρατίας και σοβαρά προβλήματα στη στελέχωση των σχολείων.

Σε ανακοίνωσή της, η ΑΚΙΔΑ αναφέρει ότι το θέμα των αποσπάσεων παραμένει «ανοιχτή πληγή» εδώ και δεκαετίες και σημειώνει ότι το επανέγραψε προς συζήτηση στα συλλογικά όργανα της ΠΟΕΔ στις 23 Αυγούστου 2026. Όπως υποστηρίζει, το ζήτημα είχε εγγραφεί για πρώτη φορά από τον Αύγουστο του 2025, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει τύχει ολοκληρωμένης συζήτησης.

Η Κίνηση υποστηρίζει ότι σημαντικός αριθμός διευθυντών και βοηθών διευθυντών παραμένει αποσπασμένος είτε πλήρως είτε για μέρος της εργασίας του, με αποτέλεσμα να αποδυναμώνεται η διοικητική πυραμίδα των σχολικών μονάδων.

Αυτούσια η ανακοίνωση:

«Ως Κίνηση, θεωρούμε πως η διαφάνεια, η αξιοκρατία και η χρηστή διοίκηση είναι στοιχεία βαρύνουσας σημασίας σε ένα σύγχρονο κράτος. Δυστυχώς σε πολλά ζητήματα, ειδικά στον ζωτικό χώρο της Δημόσιας Εκπαίδευσης, η Πολιτεία χωλαίνει, υστερεί ή και δεν θέλει να κάνει τομές. Ένα από αυτά τα ζητήματα είναι οι αποσπάσεις. Στις 23 Αυγούστου 2026, επανεγγράψαμε για συζήτηση στα Συλλογικά Σώματα της ΠΟΕΔ το εν λόγω θέμα, μιας και πρόκειται για ένα καίριο ζήτημα που για δεκαετίες αποτελεί ανοιχτή πληγή. Για την Α.Κί.ΔΑ. είναι επιτακτική ανάγκη η θεσμοθέτηση σαφούς και αντικειμενικού κανονιστικού πλαισίου για τις αποσπάσεις εκπαιδευτικών.

Σημειώνουμε πως το εν λόγω θέμα είχε εγγραφεί από την Α.Κί.ΔΑ. από τις 4 Αυγούστου 2025 και δεν έχει συζητηθεί ακόμη. Παρά τις πάγιες και ξεκάθαρες αποφάσεις του Παγκύπριου Συμβουλίου Γενικών Αντιπροσώπων με σημαντική συμβολή της Α.Κί.ΔΑ., για θεσμοθέτηση διαδικασιών, διαφάνεια, αξιοκρατία και εφαρμογή της αρχής της εναλλαξιμότητας, διαπιστώνουμε με έντονο προβληματισμό ότι το θέμα εξακολουθεί να μην τυγχάνει της ουσιαστικής και ολοκληρωμένης συζήτησης που του αρμόζει στα Συλλογικά  Όργανα της ΠΟΕΔ, παρά μόνο αντιμετωπίζεται αποσπασματικά (π.χ. στο πλαίσιο συζητήσεων για την αξιολόγηση των αποσπασμένων).

Η πρακτική που ακολουθείται από το ΥΠΑΝ συνεχίζει να προκαλεί σοβαρά θεσμικά και λειτουργικά προβλήματα στη Δημοτική Εκπαίδευση:

1. Αποδυνάμωση της διοικητικής πυραμίδας: Σημαντικός αριθμός Διευθυντών και Βοηθών Διευθυντών παραμένει αποσπασμένος, είτε πλήρως, είτε μερικώς (3/5 της απασχόλησής τους). Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται μάλιστα και φέτος σε νεοπροαχθέντες συναδέλφους, οι οποίοι ενώ προήχθησαν για να καλύψουν οργανικές διοικητικές θέσεις στα σχολεία, συνέχισαν να είναι αποσπασμένοι με αποτέλεσμα να μην ανήκουν οργανικά ή να απουσιάζουν από τη σχολική μονάδα. Αυτή η πρακτική στερεί από τα σχολεία κρίσιμο διοικητικό προσωπικό και τινάζει στον αέρα τον προγραμματισμό. Φαίνεται δε, να μην εφαρμόζεται η νομοθεσία που έχει ψηφιστεί πρόσφατα και πανηγυρικά από τη Βουλή και αναφέρει το εξής: «νοείται ότι, εκπαιδευτικός λειτουργός, ο οποίος έχει αποσπασθεί σε θέσηστην οποία εκτελεί αμιγώς διοικητικά καθήκοντα, σε περίπτωση πουπροάγεται σε θέση στην υπηρεσία όπου υπηρετεί οργανικά, η παραχώρηση των υπηρεσιών του τερματίζεται άμεσα με απόφαση της Επιτροπής». Προκαλεί δε εντύπωση που η νομοθετική εξουσία, δεν ασκεί τον απαιτούμενο έλεγχο στην Εκτελεστική εξουσία για εφαρμογή των νομοθεσιών που ψηφίζει!
2. Έλλειψη διαφάνειας και αξιοκρατίας: Οι αποσπάσεις διαχρονικά στερούνται διαφανούς πλαισίου. Συνεχίζουν να υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις και τεκμήρια ότι η επιλογή βασίζεται σε αδιαφανή κριτήρια, ενώ καταγράφονται περιπτώσεις ατόμων που παραμένουν σε καθεστώς απόσπασης για σειρά ετών ή και δεκαετίες.
3. Σύνδεση με το Νέο Σύστημα Αξιολόγησης: Το ζήτημα των αποσπάσεων συνδέεται άμεσα και αναπόσπαστα, με το υπό διαμόρφωση νέο σύστημα αξιολόγησης. Η απουσία θεσμοθετημένων κριτηρίων για το ποιοι και με ποια διαδικασία αποσπώνται δημιουργεί μια γκρίζα ζώνη που υπονομεύει την ισoνομία. Ήδη η ΠΟΕΔ έχει προχωρήσει σε κοινοποίηση σχετικής επιστολής προς το ΥΠΑΝ, αλλά ουσιαστικά το περιεχόμενό της έχει αγνοηθεί.

Θεωρούμε πως η ΠΟΕΔ πρέπει να θέσει το ζήτημα στις άμεσες προτεραιότητές της και να απαιτήσει από την Επίσημη Πλευρά:

• Τη θεσμοθέτηση δεσμευτικού κανονιστικού πλαισίου για τη λειτουργία, τα κριτήρια και τη διαδικασία των αποσπάσεων.
• Την υιοθέτηση αντικειμενικών, μετρήσιμων και αξιοκρατικών κριτηρίων, καθώς και την αυστηρή τήρηση της αρχής της εναλλαξιμότητας, ώστε να τερματιστούν τα φαινόμενα μονιμοποίησης σε θέσεις απόσπασης.
• Τη σαφή δημοσιοποίηση των προσφερόμενων θέσεων έγκαιρα, καθώς και τη διαφανή ανακοίνωση της ακριβούς θέσης στην οποία αποσπάται κάθε εκπαιδευτικός.
• Τον άμεσο τερματισμό της πρακτικής απόσπασης νεοπροαχθέντων στελεχών, διασφαλίζοντας ότι η προαγωγή τους υπηρετεί πρωτίστως τη στελέχωση και εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων.

Το καθεστώς των αποσπάσεων χωρίς σαφές πλαίσιο ή των αδιαφανών αποσπάσεων, αποτελεί μια διαχρονική στρέβλωση που υπονομεύει τη διοικητική δομή και το κύρος της Δημοτικής Εκπαίδευσης. Η Πολιτεία και το ΥΠΑΝ οφείλουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους, εφαρμόζοντας τη νομοθεσία και εισάγοντας ένα ξεκάθαρο, αντικειμενικό και μετρήσιμο πλαίσιο. Για την Α.Κί.ΔΑ., η διαφάνεια δεν είναι διαπραγματεύσιμη και η αξιοκρατία δεν χωρά εκπτώσεις. Θα συνεχίσουμε να πιέζουμε, έως ότου η ισονομία επικρατήσει οριστικά έναντι των αδιαφανών πρακτικών του παρελθόντος».