Ασπίδα προστασίας για τη μεσογειακή φώκια – Σε αυτές τις τρεις περιοχές μπαίνουν σημαδούρες

Στην οριοθέτηση με σημαδούρες προστατευόμενων περιοχών με στόχο τη διατήρηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και την ουσιαστική προστασία της μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus) στην Κύπρο, προχωρά το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών (ΤΑΘΕ). Η Monachus monachus είναι ένα από τα πιο απειλούμενα είδη θηλαστικών στον πλανήτη και το νούμερο ένα απειλούμενο θαλάσσιο θηλαστικό στην Ευρώπη.

Μεταξύ των κύριων απειλών που αντιμετωπίζει το είδος είναι καταστροφή και υποβάθμιση των βιοτόπων τους λόγω της αυξανόμενης ανθρώπινης δραστηριότητας στις παράκτιες περιοχές. Μεγάλη απειλή αποτελεί και η υπεραλίευση η οποία οδηγεί στη μείωση των θαλάσσιων αποθεμάτων, άρα της τροφής τους, και η παγίδευση σε αλιευτικά εργαλεία.

Με τη δημοσίευση σχετικού Διαγωνισμού, το Τμήμα Αλιείας τροχιοδρομεί την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών για την οριοθέτηση τριών Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών (ΘΠΠ). Πρόκειται για τις Θαλασσινές Σπηλιές Αγίας Νάπας (Επαρχία Αμμοχώστου), Άγιος Γεώργιος Αλαμάνου (Επαρχία Λεμεσού) και «Χαλαβρό» στο Λατσί (Επαρχία Πάφου).

Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία πρόνοια για προστασία των Θαλασσινών Σπηλιών στην Πέγεια με αποτέλεσμα οι ελεγκτές να δυσκολεύονται να αποδείξουν τυχόν καταγγελία παρανομούντων από τη στιγμή που εξ αντικειμένου δεν θα υπάρχει οριοθέτηση με σημαδούρες. Οι περιοχές αυτές εκτείνονται από την ακτή μέχρι και τα 20 περίπου μέτρα βάθος και αποτελούν κρίσιμους βιοτόπους αναπαραγωγής, ανάπαυσης και διατροφής για τη μεσογειακή φώκια.

Ο διαγωνισμός, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, εμπίπτει στην κατηγορία των Δημόσιων Συμβάσεων Υπηρεσιών και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας. Οι προσφορές θα υποβληθούν στις 12 Οκτωβρίου 2026, η διάρκεια της σύμβασης είναι 32 μήνες.

Η ραγδαία τουριστική και οικιστική ανάπτυξη στις παράκτιες περιοχές της Κύπρου, σε συνδυασμό με την αυξημένη θαλάσσια δραστηριότητα αναψυχής, καθιστά την επιβολή σαφών ορίων και κανόνων προστασίας επιτακτική ανάγκη. Η οριοθέτηση των ΘΠΠ θα επιτρέψει τη θέσπιση στοχευμένων μέτρων διαχείρισης, τη ρύθμιση της ναυσιπλοΐας, της αλιείας και των καταδύσεων, καθώς και τη διασφάλιση της ηρεμίας που απαιτείται στις θαλάσσιες σπηλιές όπου καταφεύγουν τα σπάνια αυτά θηλαστικά.

Ο πληθυσμός της Monachus monachus στην Κύπρο ανέρχεται στα 20 άτομα. Σήμερα επιβιώνει στην ανατολική και δυτική Μεσόγειο, στο αρχιπέλαγος της Μαδέιρας και στην περιοχή Cabo Blanco στον βορειοανατολικό Ατλαντικό Ωκεανό.

Οι φώκιες, αν και περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους κολυμπώντας, χρειάζονται το χερσαίο κομμάτι, κυρίως απομονωμένες παράκτιες σπηλιές και ακτές, για αρκετά μεγάλες περιόδους για σκοπούς ξεκούρασης, για να γεννήσουν και για να γαλουχήσουν με ασφάλεια τα μικρά τους.

Ο διαγωνισμός διεξάγεται με την ανοικτή διαδικασία και είναι προσβάσιμος και σε Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Οι αιτητές καλούνται να παρέχουν εξειδικευμένες υπηρεσίες που καλύπτουν ευρύ φάσμα επιστημονικών και τεχνικών πεδίων (κωδικοί CPV για επιστημονική έρευνα, κατασκευαστικές/αρχιτεκτονικές υπηρεσίες οριοθέτησης και συντήρηση).

Η περίοδος ισχύος του διαγωνισμού ορίζεται στους 6 μήνες, ενώ δεν απαιτείται εγγύηση συμμετοχής, γεγονός που διευκολύνει την προσέλκυση εξειδικευμένων φορέων και μελετητικών γραφείων.

Με τη συμπλήρωση των 32 μηνών της σύμβασης, η Κύπρος αναμένεται να αποκτήσει ένα ολοκληρωμένο, επιστημονικά τεκμηριωμένο και νομικά κατοχυρωμένο πλαίσιο προστασίας για τις τρεις αυτές ευαίσθητες θαλάσσιες ζώνες, εκπληρώνοντας παράλληλα τις ευρωπαϊκές της υποχρεώσεις για τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Απαγορεύεται η αλιεία και η διέλευση ή αγκυροβόληση σκαφών

Στις Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές απαγορεύεται όλο τον χρόνο η αλιεία με οποιοδήποτε αλιευτικό εργαλείο, καθώς και η διέλευση και αγκυροβόληση σκαφών, είτε εποχιακά είτε όλο τον χρόνο, ανάλογα με την περιοχή.

Πρωταρχικός σκοπός με τη δημιουργία των εν λόγω ΘΠΠ, είναι η προστασία της Μεσογειακής φώκιας και του οικότοπού της, ο έλεγχος/ μείωση των πιέσεων προς το είδος, ενώ παράλληλα επιτυγχάνονται και άλλοι στόχοι όπως η ευαισθητοποίηση του κοινού για την προστασία της Μεσογειακής φώκιας και γενικότερα του θαλάσσιου περιβάλλοντος και η προώθηση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.

Η σήμανση τριών εκ των τεσσάρων πιο πάνω ΘΠΠ, κρίθηκε απαραίτητη από την Υπηρεσία Θήρας για σκοπούς καλύτερης και αποτελεσματικότερης επιτήρησης και εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας, καθώς και διευκόλυνσης του κοινού και των ναυτιλλομένων, ως προς την ενημέρωση για τα όρια των εν λόγω ΘΠΠ.

Κατά την υλοποίηση της Σύμβασης θα τοποθετηθούν πλωτήρες τύπου «Marker Buoy» αφού προηγουμένως συνδεθούν με αλυσίδα κατάλληλης διαμέτρου σε βάθρα (μπλόκια), στις Θαλασσινές Σπηλιές Αγίας Νάπας, Άγιος Γεώργιος Αλαμάνου και «Χάλαβρο». Στις τρεις περιοχές θα τοποθετηθούν συνολικά 14 πλωτήρες τύπου Marker Buoy.

Σημειώνεται ότι σε περίπτωση που υπάρχει φυσικό εμπόδιο (π.χ. λιβάδι ποσειδώνιας, βράχος κ.λπ.) στα ενδεικτικά σημεία τοποθέτησης των πλωτήρων που παρουσιάζονται στις τεχνικές πληροφορίες, αυτά θα πρέπει να αναθεωρηθούν κατόπιν έγκρισης από τον Συντονιστή της προσφοράς. Επισημαίνεται ότι απαγορεύεται αυστηρά η τοποθέτηση βάθρων (μπλοκιών) πάνω σε λιβάδι ή συστάδα ποσειδώνιας.