Στεγαστικό: Οι επιχειρηματικές ζώνες δεν αρκούν χωρίς υποδομές και σαφή σχεδιασμό

Οι ζώνες επιχειρηματικότητας μπορούν να συμβάλουν στην αποσυμφόρηση των πόλεων και στη δημιουργία προσιτής κατοικίας, δεν μπορούν όμως από μόνες τους να αποτελέσουν στεγαστική πολιτική, ήταν το βασικό συμπέρασμα συζήτησης στο Cyprus Forum για τη σχέση οικονομικής ανάπτυξης, θέσεων εργασίας και στέγασης.

Το πάνελ με τίτλο Housing beyond Demand Subsidies: Can Enterprise Zones Rebalance Cyprus? εξέτασε κατά πόσο η μεταφορά επενδύσεων και θέσεων εργασίας εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων θα μπορούσε να περιορίσει τις στεγαστικές πιέσεις και να οδηγήσει σε πιο ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας.

Τη συζήτηση συντόνισαν η Νικολέττα Κουρούσιη, δημοσιογράφος και Αναλύτρια Διεθνών Σχέσεων και ο αρχιτέκτονας και ερευνητής Ανδρέας Παπαλλάς, ενώ knowledge partner ήταν η Νέα Δύναμη.

Συνοψίζοντας τη συζήτηση, ο Ανδρέας Παπαλλάς σημείωσε ότι οι ζώνες επιχειρηματικότητας μπορούν να αποτελέσουν μόνο μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής.

«Οι ζώνες επιχειρηματικότητας από μόνες τους δεν μπορούν να αποτελέσουν στεγαστική πολιτική», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι θα πρέπει να συνδεθούν εξαρχής με τις στεγαστικές ανάγκες εργαζομένων και κοινοτήτων, τις υποδομές, τις μετακινήσεις, την αξία της γης και σαφείς δεσμεύσεις για το ποιος τελικά επωφελείται από την ανάπτυξη.

Χαράλαμπος Πίτρος: Λίγες ζώνες με ισχυρά κίνητρα

Ο Δρ. Χαράλαμπος Πίτρος, διευθύνων σύμβουλος της Zyprus Real Estate, υποστήριξε ότι οι ζώνες επιχειρηματικότητας μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης και για το στεγαστικό, εφόσον συνοδευτούν από ισχυρά και στοχευμένα κίνητρα.

Αναφέρθηκε σε φορολογικά κίνητρα, αυξημένους συντελεστές ανάπτυξης και στοχευμένες επιχορηγήσεις, φέρνοντας παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Όπως ανέφερε, η κρατική στήριξη θα ήταν προτιμότερο να επικεντρωθεί σε λίγες συγκεκριμένες περιοχές αντί να κατανέμεται σε μεγάλο αριθμό κοινοτήτων.

«Είναι καλύτερο να κάνεις δύο-τρεις ζώνες και να δώσεις κάποια ισχυρά κίνητρα για να πιάσουν τόπο», είπε.

Πρότεινε επίσης την ευρύτερη αξιοποίηση κρατικής γης μέσω κοινωνικής αντιπαροχής, ώστε ιδιώτες developers να αναπτύσσουν ακίνητα και να επιστρέφουν μέρος των κατοικιών στο κράτος.

Ο Δρ. Πίτρος συνέδεσε την πρόταση και με την εγκατάλειψη της υπαίθρου, προειδοποιώντας ότι πολλές κοινότητες χάνουν πληθυσμό εδώ και δεκαετίες.

«Η ερώτηση δεν είναι κατά πόσο θα βοηθήσουν οι ζώνες. Δεν υπάρχει άλλη λύση», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι η αναζωογόνηση της υπαίθρου μπορεί παράλληλα να αποσυμφορήσει τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Πατρίνα Ταραμίδου: Η προσιτή στέγη από την αρχή στον σχεδιασμό

Η Πατρίνα Ταραμίδου, Διευθύντρια Πολιτικής Στέγασης, Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Διοίκησης στο Υπουργείο Εσωτερικών, ανέφερε ότι η υφιστάμενη στεγαστική πολιτική επιχειρεί να παρέμβει τόσο στη ζήτηση όσο και στην προσφορά.

Αναφέρθηκε στα σχέδια για ορεινές, ακριτικές και μειονεκτικές περιοχές, στη στήριξη νέων, στα προγράμματα προσιτού ενοικίου και στα πολεοδομικά κίνητρα για αύξηση του οικιστικού αποθέματος.

Τόνισε όμως ότι, σε περίπτωση δημιουργίας επιχειρηματικών ζωνών, η προσιτή κατοικία θα πρέπει να εντάσσεται εξαρχής στον σχεδιασμό και να μην εξετάζεται εκ των υστέρων.

«Ο παράγοντας στέγαση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από την αρχή του όλου σχεδιασμού», ανέφερε.

Η κ. Ταραμίδου είπε επίσης ότι το κράτος οφείλει να παρεμβαίνει απευθείας όταν η αγορά δεν κατευθύνεται προς τις περιοχές όπου υπάρχει πραγματική στεγαστική ανάγκη.

Ως παράδειγμα έφερε τον σχεδιασμό για περίπου 500 οικιστικές μονάδες στις τέσσερις μεγαλύτερες πόλεις, μέσω αξιοποίησης κρατικής γης.

Γιώργος Χρυσοχός: Πρώτα οι επιχειρήσεις και οι θέσεις εργασίας

Ο Γιώργος Χρυσοχός, εκτελεστικός διευθυντής της Cyfield Group, υπογράμμισε ότι δεν θα πρέπει να συγχέεται η κοινωνική στέγαση με την προσιτή κατοικία για εργαζόμενους και νοικοκυριά της μεσαίας τάξης.

Όπως ανέφερε, η οικοδομική δραστηριότητα καθοδηγείται κυρίως από τη ζήτηση και όχι απλώς από την ύπαρξη κινήτρων.

«Αν όντως υπάρχουν εταιρείες που θα έρθουν και θα έχουν χιλιάδες κόσμο να δουλεύει, ο κατασκευαστικός κλάδος θα ακολουθήσει», είπε.

Κατά τον ίδιο, το πρώτο βήμα είναι να προσελκυσθούν επιχειρήσεις και εργαζόμενοι και στη συνέχεια να ακολουθήσει η αγορά ακινήτων ώστε να καλύψει τη ζήτηση.

Ο κ. Χρυσοχός σημείωσε επίσης ότι η αύξηση της προσφοράς δεν αρκεί από μόνη της για να μειώσει τις τιμές εάν το κόστος κατασκευής και η τιμή της γης παραμένουν υψηλά.

Ιδιαίτερα για τη Λεμεσό, έθεσε το ζήτημα των μεγάλων αγορών γης από ξένους επενδυτές, λέγοντας ότι θα μπορούσαν να εξεταστούν περιορισμοί στην αγορά πολύ μεγάλων τεμαχίων από υπηκόους τρίτων χωρών.

Μιχάλης Χατζηπαναγιώτου: Να δουλέψουν πρώτα τα υφιστάμενα σχέδια

Πιο επιφυλακτικός απέναντι στη δημιουργία νέων επιχειρηματικών ζωνών εμφανίστηκε ο Μιχάλης Χατζηπαναγιώτου, διευθύνων σύμβουλος της Cybarco Development Ltd.

Υποστήριξε ότι πριν δημιουργηθεί ένα νέο σχέδιο θα πρέπει να εξεταστεί γιατί υφιστάμενα κίνητρα και προγράμματα δεν λειτουργούν πάντοτε όπως είχαν σχεδιαστεί.

«Το πρώτο πράγμα που έχουμε να κάνουμε είναι να δούμε πώς μπορούμε τα υφιστάμενα σχέδια να δουλέψουν», ανέφερε.

Επεσήμανε ότι τα κίνητρα θα πρέπει να είναι ξεκάθαρα, να εφαρμόζονται με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα και να μην εξαρτώνται κάθε φορά από διαφορετικές ερμηνείες υπηρεσιών και επιτροπών.

Ζήτησε επίσης την ύπαρξη κεντρικού φορέα που θα συντονίζει τις διαδικασίες.

Καθοριστικής σημασίας, πρόσθεσε, είναι οι υποδομές.

«Εάν δεν κάνεις τις υποδομές, δεν θα πάει κανένας. Απλά θα δημιουργήσουμε άλλο πρόβλημα», ανέφερε.

Νατάσα Πηλείδου: Ξεπερασμένη η λογική «χτίστε το και θα έρθουν»

Η Νατάσα Πηλείδου, Γενική Διευθύντρια της eWise Cyprus Ltd, υπογράμμισε ότι η στεγαστική πολιτική και η πολιτική δημιουργίας επιχειρηματικών ζωνών είναι δύο διαφορετικά ζητήματα που πρέπει να συνδέονται μόνο μέσα από ολοκληρωμένο σχεδιασμό.

«Η ιδέα του “build it and they will come” νομίζω έχει λίγο ξεπεραστεί», είπε.

Κατά την ίδια, θα πρέπει πρώτα να προσδιορίζεται σε ποιους απευθύνεται μια επιχειρηματική ζώνη, ποιες επιχειρήσεις επιδιώκεται να προσελκυσθούν και ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες σε εργατικό δυναμικό.

Η προσέλκυση νέων επενδύσεων, σημείωσε, μπορεί ταυτόχρονα να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις σε σχολεία, υποδομές και στέγαση εάν δεν υπάρξει ο κατάλληλος σχεδιασμός.

Η κ. Πηλείδου υπενθύμισε ακόμη ότι φορολογικά και άλλα κίνητρα προς επιχειρήσεις συνιστούν κρατική ενίσχυση και, συνεπώς, οποιοδήποτε σχετικό σχέδιο θα πρέπει να είναι συμβατό με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως είπε, οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν σε αντάλλαγμα για δημόσια στήριξη να αναλάβουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις, όπως διατήρηση θέσεων εργασίας ή παροχή μεταφοράς για εργαζομένους.

«Ο σχεδιασμός πρέπει πάντα να ξεκινά από τις ανάγκες», ανέφερε.

Κοινός παρονομαστής οι υποδομές

Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς το εύρος και τη χωροθέτηση των ζωνών επιχειρηματικότητας, κοινός παρονομαστής της συζήτησης ήταν η ανάγκη για επαρκείς υποδομές.

Οι συμμετέχοντες αναφέρθηκαν όχι μόνο στο οδικό δίκτυο και στις μετακινήσεις, αλλά και σε σχολεία, ενέργεια, υπηρεσίες και γενικότερα στις ανάγκες που δημιουργεί η μετακίνηση εργαζομένων και οικογενειών σε μια νέα περιοχή.

Η κ. Ταραμίδου τόνισε ότι ο σχεδιασμός θα πρέπει να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε όσοι εργάζονται σε μια επιχειρηματική ζώνη να μπορούν παράλληλα να διαβιούν αξιοπρεπώς στην περιοχή.

Συνοψίζοντας, ο Ανδρέας Παπαλλάς ανέφερε ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς περισσότερη ανάπτυξη ή περισσότερες κατοικίες.

«Το ζητούμενο δεν είναι απλά να δημιουργήσουμε περισσότερη ανάπτυξη ή περισσότερες κατοικίες», είπε, αλλά να δημιουργηθούν μηχανισμοί και σαφές πλαίσιο που θα συνδέουν την οικονομική ανάπτυξη με πραγματικά προσιτή κατοικία και πιο ισόρροπη χωρική ανάπτυξη της χώρας.