Νορβηγικό κρατικό ταμείο: Συμμετοχές $208 εκατ. σε τουρκικές εταιρείες που συνδέονται με έρευνα χειραγώγησης

Συμμετοχές αξίας σχεδόν 2 δισ. νορβηγικών κορωνών, ή $208 εκατ., σε δέκα τουρκικές εταιρείες που συνδέονται πλέον με έρευνα για χειραγώγηση της αγοράς κατείχε το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Νορβηγίας στις 30 Ιουνίου, σύμφωνα με το Bloomberg. Οι περισσότερες από τις συγκεκριμένες μετοχές έχουν έκτοτε υποστεί μεγάλες απώλειες.

Οι επενδύσεις αντιστοιχούσαν σε σχεδόν 10% του χαρτοφυλακίου τουρκικών μετοχών που διαχειριζόταν το Norges Bank Investment Management (NBIM), συνολικής αξίας 20,4 δισ. κορωνών κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία.

Δεν έχει διευκρινιστεί εάν το ταμείο διατηρεί σήμερα τις συμμετοχές αυτές. Εκπρόσωπος του NBIM αρνήθηκε να σχολιάσει, επισημαίνοντας ότι οι τοποθετήσεις δημοσιοποιούνται δύο φορές τον χρόνο και δεν παρέχονται πληροφορίες για ενδιάμεσες μεταβολές.

Η έρευνα των τουρκικών αρχών αφορά τον ρόλο επενδυτικών κεφαλαίων στη συγκέντρωση μετοχών χαμηλής εμπορευσιμότητας και στην καταγγελλόμενη τεχνητή αύξηση των τιμών τους. Το δημοσίευμα δεν αναφέρει ότι το νορβηγικό ταμείο κατηγορείται για συμμετοχή στη χειραγώγηση.

Η έρευνα και η αναστολή 131 funds

Σύμφωνα με τους Τούρκους εισαγγελείς, επενδυτικά κεφάλαια χρησιμοποιήθηκαν για να αυξηθούν έως και 100 φορές οι τιμές ορισμένων μετοχών. Δεκάδες άτομα έχουν συλληφθεί και προφυλακιστεί, μεταξύ τους διαχειριστές κεφαλαίων, στελέχη του χρηματοοικονομικού τομέα και επικεφαλής εταιρειών.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ έκανε λόγο για «σχήματα τύπου Ponzi» που εξαφάνισαν αποταμιεύσεις πολιτών.

Η έρευνα ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο, όταν η Pusula Portfoy Yonetimi AS και η Tera Portfoy Yonetimi AS, θυγατρική της Tera, δεν κατέβαλαν ποσά που δικαιούνταν επενδυτές στα κεφάλαιά τους.

Στις 16 Σεπτεμβρίου, πτώση μεγαλύτερη του 6% στον βασικό δείκτη Borsa Istanbul 100 ενεργοποίησε τον μηχανισμό προσωρινής αναστολής διαπραγμάτευσης. Την επόμενη ημέρα, η Τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ανέστειλε τη λειτουργία 131 επενδυτικών κεφαλαίων και διέταξε τη ρευστοποίησή τους. Τα κεφάλαια βρίσκονταν υπό τη διαχείριση επτά εταιρειών.

Οι συμμετοχές του νορβηγικού ταμείου

Αρκετά από τα funds που εξετάζονται κατείχαν σημαντικά ποσοστά σε εταιρείες στις οποίες είχε επενδύσει και το NBIM. Το νορβηγικό ταμείο είχε επίσης αποκτήσει μετοχές της Tera Yatirim Menkul Degerler AS, μιας από τις χρηματοοικονομικές εταιρείες που βρίσκονται στο επίκεντρο της υπόθεσης.

Η μεγαλύτερη συμμετοχή του στη συγκεκριμένη ομάδα των δέκα εταιρειών ήταν ποσοστό 2% στην Astor Enerji AS, εταιρεία κατασκευής ηλεκτρολογικού εξοπλισμού με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Η μετοχή της έχει υποχωρήσει κατά 41% μέσα στον Σεπτέμβριο.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, το NBIM απέκτησε συμμετοχές στις δέκα εταιρείες μέσα στο 2025, μεταξύ των οποίων στην Tera και στη συνδεδεμένη Tera Yatirim Teknoloji Holding AS.

Ο ιδρυτής και πρόεδρος Εμρέ Τεζμέν έχει συλληφθεί, ενώ οι μετοχές και των δύο εταιρειών έχουν καταγράψει μεγάλη πτώση. Ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε παράνομη πράξη.

Από την άνοδο 600% στις απώλειες της Destek

Η δεύτερη μεγαλύτερη συμμετοχή του ταμείου μεταξύ των συγκεκριμένων εταιρειών αφορά την Destek Finans Faktoring AS, στην οποία απέκτησε ποσοστό 0,17% το 2025.

Η μετοχή της εταιρείας φάκτοριγκ είχε σημειώσει άνοδο άνω του 600% μέσα στο έτος, ανεβάζοντας τη χρηματιστηριακή της αξία στο υψηλότερο επίπεδο των 1,3 τρισ. λιρών, ή $27,9 δισ., τον Ιούλιο. Έκτοτε έχει χάσει μεγάλο μέρος της αξίας της.

Ο ιδρυτής της, Αλτούντς Κουμόβα, έχει συλληφθεί, ενώ διαχειριστής κεφαλαίων της Tera έχει παραπεμφθεί στις εισαγγελικές αρχές σχετικά με συναλλαγές στη μετοχή.

Η πτώση 94% της Odine

Το NBIM αύξησε επίσης τις θέσεις του κατά τη διάρκεια του έτους. Στο χαρτοφυλάκιό του περιλαμβανόταν η εταιρεία τεχνολογίας Odine Solutions Teknoloji Ticaret VE Sanayi AS, στην οποία είχε τοποθετηθεί και fund της Pusula.

Η μετοχή της Odine είχε καταγράψει άνοδο 987% μέσα στο έτος έως την κορύφωσή της στις 12 Αυγούστου, όταν η αποτίμηση της εταιρείας έφθασε τα 366 δισ. λίρες. Από το υψηλό αυτό έχει υποχωρήσει κατά 94%.

Σύμφωνα με το πρακτορείο Demirören, την Τετάρτη έγινε γνωστό ότι εκδόθηκε ένταλμα κράτησης για τον Τζενγκίζ Αβτζί, μέτοχο της εταιρείας.

Οι αλλαγές στους εξωτερικούς διαχειριστές

Το NBIM συνεργαζόταν στο παρελθόν με την Istanbul Portfoy Yonetimi AS για τη διαχείριση τουρκικών μετοχών αξίας περίπου $600 εκατ.

Η συνεργασία τερματίστηκε το 2025, λίγο μετά την επιβολή προστίμου από τις ρυθμιστικές αρχές σε έναν από τους διαχειριστές-εταίρους της Istanbul Portfoy για χειραγώγηση μετοχών δύο τοπικών εταιρειών, όπως είχε μεταδώσει το Bloomberg τον Φεβρουάριο.

Πηγές με γνώση του θέματος ανέφεραν τον Ιούνιο ότι το NBIM επέλεξε τη Neo Asset Management ως νέα διαχειρίστρια τουρκικών μετοχών. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τουρκικές μετοχές για λογαριασμό του ταμείου διαχειρίζεται και η αμερικανικών συμφερόντων TRG Management.

Η Neo αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ η TRG δεν ανταποκρίθηκε σε σχετικό αίτημα.

Τα συνολικά μεγέθη του ταμείου

Το νορβηγικό κρατικό επενδυτικό ταμείο, το μεγαλύτερο παγκοσμίως, διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία $2,3 τρισ. Δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1990 για τη διαχείριση του πλούτου της χώρας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Στο πρώτο εξάμηνο κατέγραψε κέρδη-ρεκόρ 1,8 τρισ. κορωνών, με στήριξη από τις επενδύσεις σε διεθνείς εταιρείες τεχνολογίας.

Το μεγαλύτερο μέρος του χαρτοφυλακίου ακολουθεί ειδικά διαμορφωμένο δείκτη που έχει ορίσει το νορβηγικό υπουργείο Οικονομικών, ενώ μικρότερο τμήμα υπόκειται σε ενεργό διαχείριση. Τον Σεπτέμβριο, το ταμείο πρότεινε μείωση των τοποθετήσεών του σε κρατικά ομόλογα, ώστε να αυξήσει τη συμμετοχή του σε χρεόγραφα υψηλότερου κινδύνου.

Πηγή: Bloomberg.