Προεδρία: Πρόοδος στις συστάσεις της GRECO – Υλοποιήθηκε περίπου το 80%, ανοικτές ακόμη τρεις νομοθετικές παρεμβάσεις

Περίπου οκτώ στις δέκα συστάσεις της GRECO που βρίσκονται υπό αξιολόγηση έχουν υλοποιηθεί πλήρως ή μερικώς από την Κύπρο, ανέφερε στο Cyprus Forum ο Χριστόδουλος Χαραλάμπους, μέλος του Γραφείου της Υφυπουργού παρά τω Προέδρω, επισημαίνοντας παράλληλα ότι παραμένουν ανοικτές μεταρρυθμίσεις που απαιτούν νομοθετικές παρεμβάσεις.

Μιλώντας στο πάνελ From Commitments to Credibility: Delivering Transparency and Rule-of-Law Reform in Cyprus, ο κ. Χαραλάμπους ανέφερε ότι η έκθεση συμμόρφωσης της GRECO καταγράφει «σημαντική πρόοδο σε αρκετούς καίριους τομείς».

«Αυτά δεν είναι λόγια δικά μας, δεν τα λέμε εμείς, είναι λόγια που φαίνονται μέσα στην ίδια την έκθεση», είπε. «Οκτώ στις δέκα συστάσεις περίπου υλοποιήθηκαν πλήρως ή μερικώς».

Τη συζήτηση συντόνισε ο Εκτελεστικός Πρόεδρος του Cyprus Forum, Νικόλας Κυριακίδης, ενώ knowledge partner του πάνελ ήταν το Oxygen for Democracy.

Ο κ. Χαραλάμπους εξήγησε ότι ο πέμπτος γύρος αξιολόγησης της GRECO οδήγησε, μετά την επιτόπια επίσκεψη του 2022, σε συνολικά 22 συστάσεις για την Κύπρο, εκ των οποίων 13 αφορούσαν την κεντρική κυβέρνηση και εννέα την Αστυνομία.

Τόνισε ότι οι συστάσεις της GRECO δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αρνητική αξιολόγηση μιας χώρας, αλλά ως εργαλείο θεσμικής βελτίωσης.

«Η GRECO είναι ένας θεσμικός καθρέφτης», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι αξιολογήσεις και οι εκθέσεις της μπορούν, όταν συνδυάζονται με πολιτική βούληση, να συμβάλουν ουσιαστικά στη θεσμική εξέλιξη ενός κράτους.

Σύμφωνα με τον ίδιο, μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης αξιολόγησης για την Κύπρο δημιουργήθηκε κεντρικός μηχανισμός παρακολούθησης των συστάσεων υπό την εποπτεία της Υφυπουργού παρά τω Προέδρω.

Παράλληλα, ανατέθηκε στον Υπουργό Δικαιοσύνης, σε συνεργασία με τον Αρχηγό Αστυνομίας, η παρακολούθηση των συστάσεων που αφορούν την Αστυνομία.

Πολιτικοί σύμβουλοι, διαβουλεύσεις και πόθεν έσχες

Μεταξύ των αλλαγών που παρουσίασε ο κ. Χαραλάμπους ήταν η θέσπιση θεσμικού πλαισίου για τους πολιτικούς συμβούλους και συνεργάτες, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις πρόσληψης και μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τα πρόσωπα που διορίζονται.

Αναφέρθηκε επίσης στη δημιουργία ενιαίου σημείου για τις δημόσιες διαβουλεύσεις, όπου αναρτώνται κυβερνητικά νομοσχέδια και οι πολίτες μπορούν να υποβάλλουν δημόσια σχόλια.

Παράλληλα, η προηγούμενη χάρτα δεοντολογίας αντικαταστάθηκε από αναλυτικότερο κώδικα δεοντολογίας, ο οποίος, όπως είπε, περιλαμβάνει μηχανισμούς παρακολούθησης και συμμόρφωσης, καθώς και καθοδήγηση για ηθικά διλήμματα που μπορεί να αντιμετωπίσουν μέλη της κυβέρνησης.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο νέο πλαίσιο για το πόθεν έσχες, το οποίο χαρακτήρισε «ένα από τα πιο αυστηρά συστήματα» στην Ευρώπη.

Οι δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων υποβάλλονται πλέον μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας, ενώ ο έλεγχος ενισχύεται με τη συνδρομή του Εφόρου Φορολογίας.

Παραμένουν, ωστόσο, εκκρεμότητες που αφορούν μεταξύ άλλων τη συχνότερη υποβολή δηλώσεων και τις διοικητικές κυρώσεις σε περίπτωση καθυστέρησης.

Τρεις νομοθετικές παρεμβάσεις σε εξέλιξη

Ο κ. Χαραλάμπους ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή προωθούνται τρεις βασικές νομοθετικές πρωτοβουλίες που συνδέονται με ανοικτές συστάσεις της GRECO.

Η πρώτη αφορά περαιτέρω αλλαγές στο πόθεν έσχες.

Η δεύτερη προβλέπει τη συνένωση δύο επιτροπών που ασχολούνται με ζητήματα ασυμβίβαστου και με την ανάληψη εργασίας στον ιδιωτικό τομέα μετά την αποχώρηση αξιωματούχων από δημόσια θέση, τα λεγόμενα «revolving doors».

Σύμφωνα με τον ίδιο, το νέο πλαίσιο θα περιλαμβάνει αυξημένες απαιτήσεις σε θέματα δημοσιότητας, διαφάνειας και λογοδοσίας, με το νομοσχέδιο να βρίσκεται κοντά στην έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο πριν κατατεθεί στη Βουλή.

Η τρίτη πρωτοβουλία αφορά τον εκσυγχρονισμό του νόμου για την πρόσβαση στις πληροφορίες και την ενημέρωση του κοινού.

«Ο μηδενισμός δεν είναι το αντίδοτο στη διαφθορά»

Ο κ. Χαραλάμπους θέλησε επίσης να απαντήσει στην εικόνα ότι τίποτε δεν αλλάζει στην Κύπρο σε ζητήματα διαφάνειας και κράτους δικαίου.

«Η εικόνα που υπάρχει πολλές φορές είναι ότι τίποτε δεν γίνεται, τίποτε δεν αλλάζει, τίποτε δεν προχωρά. Αυτό το πράγμα είναι πολύ εσφαλμένο, κατά την άποψή μου», ανέφερε.

Υποστήριξε ότι η συνολική απαξίωση θεσμών και μεταρρυθμίσεων μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τους πολίτες και να δυσκολέψει τη διάκριση μεταξύ πραγματικά σοβαρών προβλημάτων και τομέων στους οποίους έχει σημειωθεί πρόοδος.

«Ο μηδενισμός δεν είναι το αντίδοτο για τη διαφθορά», είπε, προσθέτοντας ότι απαιτείται θεσμική και ισορροπημένη προσέγγιση.

Ως παράδειγμα ανέφερε την Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς, σημειώνοντας ότι έχει αυξηθεί ο προϋπολογισμός της και προωθούνται διαδικασίες για μόνιμη στελέχωσή της.

Τόνισε, πάντως, ότι η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί και ότι οι μεταρρυθμίσεις απαιτούν συνεχή επαγρύπνηση και προσαρμογή.

Ο Νικόλας Κυριακίδης, ο οποίος συντόνισε τη συζήτηση, υπογράμμισε από την πλευρά του τη σημασία των εξωτερικών αξιολογήσεων από θεσμούς όπως η GRECO, καθώς, όπως σημείωσε, συγκεκριμενοποιούν τα προβλήματα και παρέχουν ανεξάρτητη αποτίμηση της λειτουργίας των θεσμών.

Επισήμανε ακόμη ότι δεν αρκεί μόνο η δημιουργία θεσμικού και ρυθμιστικού πλαισίου, αλλά απαιτείται και η παροχή των αναγκαίων εργαλείων στους θεσμούς ώστε να μπορούν να επιτελούν αποτελεσματικά το έργο τους.

Knowledge partner της συζήτησης ήταν το Oxygen for Democracy, στο πλαίσιο των θεματικών του Cyprus Forum για τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και το κράτος δικαίου.