Δημιουργείται Εθνικός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας: Θα υπάγεται στο υπερ-υπουργείο Εσωτερικών με επικεφαλής τον Εθνικό Συντονιστή – Ποιοι οι στόχοι

Την εμπλοκή και της Εθνικής Φρουράς στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, νοουμένου ότι κατά την εκδήλωση των όποιων φαινομένων δεν επηρεάζεται η ικανότητα της για διασφάλιση της άμυνας της Δημοκρατίας, προνοεί νομοσχέδιο του οποίου η συζήτηση αρχίζει σήμερα ενώπιον της κοινοβουλευτικής επιτροπής Εσωτερικών. Με βάση το νομοσχέδιο (ο «περί Μετονομασίας του Υπουργείου Εσωτερικών Νόμος του 2026») το υπουργείο Εσωτερικών μετονομάζεται σε «Υπουργείο Εσωτερικών και Πολιτικής Προστασίας».

Η σημερινή πρώτη συζήτηση του νομοσχεδίου σηματοδοτεί την αντίστροφη μέτρηση για τη διεύρυνση του υπουργείου Εσωτερικών το οποίο θα έχει το γενικό πρόσταγμα χειρισμού για οτιδήποτε συμβεί στον τόπο, πέραν της ενδεχόμενης πολεμικής εμπλοκής.

Η μετονομασία του υπουργείου Εσωτερικών αποφασίστηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 4 Ιουνίου 2025, ενώ εγκρίθηκε και η ανάπτυξη Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, ο οποίος συνιστά το κεντρικό σύστημα συντονισμού όλων των Τμημάτων και των εμπλεκόμενων φορέων σε θέματα πολιτικής προστασίας. Σκοπός της σύστασης του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας είναι η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της Δημοκρατίας σε όλα τα στάδια του κύκλου διαχείρισης καταστροφών.

Ο Εθνικός Μηχανισμός έχει τους ακόλουθους στόχους:

• Την πρόληψη ή μείωση πιθανών επιπτώσεων καταστροφών.
• Την καλλιέργεια νοοτροπίας πρόληψης, ιδίως μέσω δράσεων ενημέρωσης και εκπαίδευσης.
• Την ευαισθητοποίηση και προετοιμασία του κοινού έναντι καταστροφών.
• Την ενίσχυση συνεργασίας μεταξύ των Τμημάτων και των εμπλεκόμενων φορέων.
• Την ενίσχυση της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών σε εθνικό επίπεδο.
• Τη διασφάλιση της ταχείας και αποτελεσματικής απόκρισης σε περίπτωση καταστροφών, υφιστάμενων ή επαπειλούμενων, μεταξύ άλλων, με τη λήψη μέτρων για την απάμβλυνση των άμεσων συνεπειών τους.
• Την αύξηση της διαθεσιμότητας και της χρήσης επιστημονικών γνώσεων σχετικά με τις καταστροφές.

Η εποπτεία της λειτουργίας του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας ανήκει στο Υπουργικό Συμβούλιο στο οποίο υπάγεται.

Στο νομοσχέδιο γίνεται επίκληση του ασφαλούς, του καθαρού, υγιούς και βιώσιμου περιβάλλοντος που πρέπει να διασφαλιστούν και, παράλληλα, τονίζεται πως για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, «το κράτος υποχρεούται να λαμβάνει προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα ή μέτρα αποκατάστασης στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας».

Εξάλλου, γίνεται επίκληση του Άρθρου 23 του Συντάγματος, το οποίο «προστατεύει το δικαίωμα στην ιδιοκτησία, τη δημόσια υγεία και τη δημόσια ασφάλεια και προστίθεται, πως για την προστασία της Κυπριακής Δημοκρατίας κρίνεται αναγκαία η δημιουργία συστήματος αποτελεσματικής απόκρισης το οποίο να καλύπτει, ολιστικά, τη διαχείριση όλων ανεξαιρέτως των κρίσεων, φυσικών και ανθρωπογενών, εν καιρώ ειρήνης».

Ο Εθνικός Συντονιστής και η υπαγωγή της Πυροσβεστικής στο νέο ΥΠΕΣ

Για την προώθηση των πιο πάνω, επιβάλλεται, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η θεσμοθέτηση Εθνικού Συντονιστή ο οποίος «θα είναι επικεφαλής του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και θα έχει την αποκλειστική ευθύνη, σε κατάσταση πολιτικής προστασίας, συντονισμού όλων των εμπλεκομένων που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση κρίσεων σε ό,τι αφορά τη διασπορά, τις μετακινήσεις και τη διάταξη δυνάμεων κατά τη διάρκεια της αντιμετώπισης της κρίσης, ανεξαρτήτως υπηρεσίας που ανήκουν».

Ο Εθνικός Συντονιστής δύναται να προέρχεται είτε από τον δημόσιο είτε από τον ιδιωτικό τομέα και η θητεία του λήγει το αργότερο εντός τριών μηνών από τη λήξη της θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας και δεν δύναται να υπερβαίνει τα πέντε έτη, με δυνατότητα ανανέωσης, χωρίς η συνολική θητεία να υπερβαίνει τα 10 έτη.

Όσον αφορά το τι καλύπτει ο όρος «καταστροφή» (για την αντιμετώπιση της οποίας θα αναλαμβάνει δράση ο Συντονιστής), στο νομοσχέδιο αναφέρεται πως «σημαίνει καταστρεπτικό γεγονός στην επικράτεια της Δημοκρατίας που οφείλεται σε σεισμό, κατολίσθηση ή υποχώρηση εδάφους, πλημμύρα, κυκλώνα, ανεμοστρόβιλο, αύξηση της στάθμης της θάλασσας, περιβαλλοντική ρύπανση, λειψυδρία, παράκτια διάβρωση, θύελλα ή θαλασσοταραχή, τσουνάμι ή άλλη θεομηνία, τεχνολογικό ατύχημα, πυρκαγιά, έκρηξη, πανδημία, επιδημία, δυστύχημα, ναυάγιο, ακραία καιρικά φαινόμενα, ερημοποίηση εδάφους ή άλλο σοβαρής μορφής συμβάν ή γεγονός, το μέγεθος του οποίου προκαλεί ή μπορεί να προκαλέσει κινδύνους για τη ζωή ή την υγεία ή την ευημερία σημαντικού αριθμού προσώπων ή εκτεταμένες συνέπειες στο περιβάλλον ή στους φυσικούς πόρους της Δημοκρατίας».

Η όλη προσπάθεια που αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της οποιασδήποτε κρίσης ολοκληρώνεται με την «αποκατάσταση», δηλαδή την υλοποίηση μέτρων για την επιστροφή της κοινωνίας, του περιβάλλοντος και της οικονομίας στην κανονικότητα μετά την οποιανδήποτε κρίση.

Σε απόσπασμα των πρακτικών απόφασης συνεδρίας του Υπουργικού Συμβουλίου, αναφέρεται, πως σκοπός του νομοσχεδίου είναι και η τροποποίηση του βασικού νόμου, έτσι ώστε να προβλέπεται η μεταφορά της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας που υπάγεται στο υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, στο υπουργείο Εσωτερικών και Πολιτικής Προστασίας, για σκοπούς υλοποίησης της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου.

Ιδιαίτερα όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της κρατικής μηχανής καταγράφεται, πως όλοι οι εμπλεκόμενοι πρέπει να συντονίζονται και καθοδηγούνται με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας στην προετοιμασία, την αντιμετώπιση και τη διαχείριση κρίσεων που απειλούν τη ζωή ή την περιουσία, ή για την αντιμετώπιση των οποίων απαιτείται η μαζική κινητοποίηση ανθρώπινου δυναμικού ή μέσων.

Οι όποιες δράσεις αποφασίζονται θα ενεργοποιούνται, «κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά την καταστροφή ή επαπειλούμενη καταστροφή για την προστασία της ζωής και της υγείας των ανθρώπων, για τη διαχείριση των άμεσων αναγκών διαβίωσής τους, για τη διασφάλιση παροχής αρωγής και υποστήριξης για τον μετριασμό των επιπτώσεων της καταστροφής και για την προστασία των περιουσιών και του φυσικού περιβάλλοντος».

Μαζί με τα πιο πάνω προνοείται και «διοικητική μέριμνα» η οποία καλύπτει τον εφοδιασμό τροφίμων, καυσίμων και υλικών, τις μετακινήσεις και μεταφορές υλικού και προσωπικού, την υγειονομική περίθαλψη και ιατρική υποστήριξη, τις εγκαταστάσεις καταυλισμού και την ετοιμασία πρωτοκόλλων ασφάλειας επιχειρήσεων, με σκοπό την ασφάλεια και την προστασία του προσωπικού το οποίο να λαμβάνει μέρος στο όλο εγχείρημα της αντιμετώπισης κρίσεων.