Στο μικροσκόπιο της Βουλής η χωροθέτηση των ΑΠΕ – Παράθυρο για φωτοβολταϊκά πάρκα σε γεωργική γη

Το ζήτημα της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών πάρκων σε εύφορη γεωργική γη και περιοχές αναδασμού τίθεται στο επίκεντρο της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας που συνεδριάζει σήμερα, ανοίγοντας το φάκελο της εφαρμογής της νομοθεσίας για την προστασία της γεωργικής γης και των προστατευόμενων περιοχών από την ανεξέλεγκτη εγκατάσταση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Στις 5 Μαΐου 2026 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ο περί Προώθησης και Ενθάρρυνσης της Χρήσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026.

Απαγορεύσεις

Ο νέος νόμος θέτει αυστηρή απαγόρευση στην τοποθέτηση εγκαταστάσεων ΑΠΕ για εμπορικούς σκοπούς εντός:

• Γόνιμης ή/και μόνιμα αρδευόμενης γης.

• Γης εντός αρδευόμενου, ξηρικού ή μικτού αναδασμού ή περιοχών που αρδεύονται από κυβερνητικά έργα.

• Πολεοδομικών Ζωνών Προστασίας.

• Περιοχών του δικτύου Natura 2000, Τόπων Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ)/Ειδικών Ζωνών Διατήρησης (ΕΖΔ) και Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ).

Διευκρινίσεις εγκυκλίου

Παρά τη σαφήνεια του νέου πλαισίου, δημιουργήθηκε σοβαρός προβληματισμός σχετικά με τη διαχείριση εκατοντάδων αιτήσεων για πολεοδομικές άδειες που υποβλήθηκαν στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) και στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως (ΤΠΟ) πριν από τη δημοσίευση του τροποποιητικού νόμου.

Για την αντιμετώπιση του νομικού αυτού κενού, ο διευθυντής του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, κατόπιν σχετικής γνωμάτευσης του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, απέστειλε στις 5 Αυγούστου 2026 διευκρινιστική εγκύκλιο προς τους Γενικούς Διευθυντές των ΕΟΑ (Λευκωσίας, Λεμεσού, Λάρνακας, Πάφου και Αμμοχώστου).

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, αιτήσεις που υποβλήθηκαν μέχρι τις 8 Φεβρουαρίου 2026, δηλαδή τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τη δημοσίευση του νόμου και κρίνονται πλήρεις με όλα τα απαραίτητα στοιχεία, θα εξετάζονται με βάση το προηγούμενο νομικό καθεστώς. Αιτήσεις που υποβλήθηκαν μετά τις 8 Φεβρουαρίου 2026 ή όσες ήταν ελλιπείς με υπαιτιότητα του αιτητή, θα εξετάζονται αυστηρά υπό το νέο απαγορευτικό καθεστώς. Επιπλέον, η Περιβαλλοντική Αρχή, με επιστολή στις 25 Αυγούστου 2026, ξεκαθάρισε ότι δεν θα προχωρήσει σε περιβαλλοντική αξιολόγηση για αιτήσεις μετά τις 8/2/2026, εάν δεν βεβαιωθεί προηγουμένως ότι πληρούνται οι πρόνοιες του νέου Νόμου και της Πολεοδομικής Εντολής αρ. 1/2024.

Εισηγήσεις Terra Cypria

Με σημείωμα θέσεων προς την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας και Φυσικών Πόρων, το Κυπριακό Ίδρυμα Προστασίας του Περιβάλλοντος Terra Cypria εισηγείται την κατάθεση συγκεντρωτικής και αναλυτικής κατάστασης από το ΤΠΟ και τους ΕΟΑ προς τη Βουλή για όλες τις αιτήσεις ΑΠΕ που εκκρεμούν και υποβλήθηκαν πριν τις 5 Μαΐου 2026.

Το Terra Cypria τονίζει ότι, βάσει της ισχύουσας Δήλωσης Πολιτικής για την Ύπαιθρο και των προγενέστερων κατευθυντήριων γραμμών (Γνωμάτευση Περιβαλλοντικής Αρχής 2022 και Εντολή Πολεοδομικής Αρχής αρ. 1/2024), υπήρχε ήδη εκ προοιμίου τεκμήριο εναντίον της εγκατάστασης έργων ΑΠΕ σε εύφορη/γόνιμη και αρδευόμενη γεωργική γη, περιοχές αναδασμού και πολεοδομικές ζώνες προστασίας, ενώ η χωροθέτηση τέτοιων έργων απαγορευόταν ήδη σε περιοχές του δικτύου Natura 2000.

Το Ίδρυμα υποστηρίζει ότι οι αρμόδιες Αρχές οφείλουν, κατά την εξέταση των παλαιών αιτήσεων (προ της 8ης Φεβρουαρίου 2026), να συνυπολογίσουν την ανάγκη προστασίας των μη αναπληρώσιμων φυσικών πόρων και να απορρίψουν τα έργα που καταλαμβάνουν γόνιμη και αρδευόμενη γεωργική γη, περιοχές αναδασμού, πολεοδομικές ζώνες προστασίας και προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000.