Aνάμεσα στα κράτη της ΕΕ, που κατέγραψαν τη μεγαλύτερη πρόοδο στον δείκτη ισότητας των φύλων σε διάστημα δέκα ετών και υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παρουσιάζεται η Κύπρος, σύμφωνα με τον Δείκτη Ισότητας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων. Εντούτοις αυτό δε συνεπάγεται επ΄ουδενί εξάλειψη του χάσματος μεταξύ των δύο φύλων, καθώς οι προκλήσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό, ιδιαίτερα στον τομέα της εξουσίας και του χρόνου. 

Τα συμπεράσματα της Έκθεσης παρουσιάστηκαν σήμερα σε ημερίδα που διοργάνωσε το Γραφείο της Επιτρόπου Ισότητας, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλω και που στόχο είχε την ενημέρωση για την προώθηση της ισότητας των φύλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη μέλη της, με ιδιαίτερη έμφαση στην Κύπρο. 

Συγκεκριμένα η Κύπρος έλαβε βαθμολογία 55,1 στα 100, που αντιστοιχεί σε αύξηση κατά 9,2 μονάδες από το 2005, ενώ ανέβηκε έξι θέσεις στην κατάταξη του Δείκτη και πλέον καταλαμβάνει την 22η θέση. Η τάση αυτή καταδεικνύει ταχύτερη πρόοδο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ καταγράφηκε πρόοδος στη βαθμολογία σε όλους τους τομείς και στους περισσότερους από αυτούς, με ταχύτερο ρυθμό συγκριτικά με τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. 

Όπως ανέφερε η Σύμβουλος του Υπουργού Εξωτερικών για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην Εξωτερική Πολιτική, Τζόση Χριστοδούλου, κληθείσα να σχολιάσει στο Philenews τα συμπεράσματα της Έκθεσης: «Η Κύπρος επιτάχυνε τις προσπάθειες προς την ουσιαστική ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών τα τελευταία 15 χρόνια και ειδικότερα μετά την ένταξη της Δημοκρατίας στην ΕΕ, όπως εξάλλου φαίνεται και από την έκθεση EIGE. Το γεγονός όμως ότι η Κύπρος έχει κάνει τη μεγαλύτερη και γρηγορότερη βελτίωση μεταξύ των 28 κρατών μελών, αυτό δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μας εφησυχάζει, αφού ακόμα έχουμε να αντιμετωπίσουμε μεγάλες προκλήσεις. Η επιτυχία της χώρας ως το κράτος-μέλος με τη μεγαλύτερη βελτίωση θα πρέπει να θεωρηθεί ως μοχλός πίεσης ώστε να επιτύχουμε ουσιαστική ισότητα». 

Επισημαίνεται ότι με βάση την Έκθεση EIGE :

  • Η βαθμολογία για την ισότητα των φύλων στους τομείς της υγείας και των χρημάτων είναι σχετικά υψηλή και εμφανίζει ανοδικές τάσεις. Η Κύπρος παρουσιάζει ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ των φύλων όσον αφορά την πρόσβαση σε υπηρεσίες και τη γενική κατάσταση της υγείας. Η οικονομική και χρηματοοικονομική κατάσταση των γυναικών και των ανδρών συμβαδίζουν με τις βαθμολογίες της ΕΕ. Παρατηρείται ότι οι ανισότητες στην κατανομή του εισοδήματος αυξήθηκαν ελαφρώς, καθώς το μισθολογικό χάσμα ανέρχεται σε 14 % εις βάρος των γυναικών.
  • Οι μεγαλύτερες βελτιώσεις έχουν σημειωθεί στους τομείς της γνώσης και της εξουσίας, παρότι οι βαθμολογίες στους τομείς αυτούς εξακολουθούν να υπολείπονται του μέσου όρου της ΕΕ. Ειδικότερα ο τομέας της εξουσίας εξακολουθεί να αποτελεί τον τομέα με τη χαμηλότερη βαθμολογία για την Κύπρο. Α) Ο διαχωρισμός των κλάδων σπουδών με βάση το φύλο εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση. Το χάσμα μεταξύ των φύλων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στους κλάδους της εκπαίδευσης, της υγείας και πρόνοιας, των ανθρωπιστικών επιστημών και των τεχνών μειώθηκε μεν ελαφρώς, αλλά παραμένει υψηλό. Στους κλάδους αυτούς, οι οποίοι παραδοσιακά θεωρείται ότι απευθύνονται στις γυναίκες, συγκεντρώνεται ποσοστό 40 % των φοιτητριών, έναντι μόλις 17 % των φοιτητών. Β) Όσον αφορά στον τομέα της εξουσίας, η εκπροσώπηση των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια εισηγμένων στο χρηματιστήριο εταιρειών έχει αυξηθεί ελαφρώς. Πρόοδος σημειώνεται επίσης και όσον αφορά την εκπροσώπηση των γυναικών στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Παρότι οι γυναίκες απουσίαζαν από το διοικητικό συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας το 2005, πλέον κατέχουν το 14 % των αντίστοιχων θέσεων. Η μικρή αύξηση στον υποτομέα της πολιτικής εξουσίας οφείλεται στην αυξημένη ισορροπία μεταξύ των φύλων στην κυβέρνηση, όπου το 8 % των υπουργών είναι γυναίκες (αύξηση από 2 %). Το ποσοστό των γυναικών στο κοινοβούλιο παρέμεινε αμετάβλητο (14 %), αλλά μειώθηκε ελαφρώς στις τοπικές συνελεύσεις. Το ένα τέταρτο των μελών των διοικητικών συμβουλίων οργανισμών χρηματοδότησης ερευνών και περίπου το ένα δέκατο των μελών των διοικητικών συμβουλίων δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών είναι γυναίκες. Το χάσμα μεταξύ των φύλων στον τομέα της λήψης αποφάσεων στον αθλητισμό είναι ακόμη μεγαλύτερο – οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόλις το 4 % των μελών των ανώτατων φορέων λήψης αποφάσεων των εθνικών ολυμπιακών αθλητικών οργανώσεων. Η ισότητα των φύλων σε θέσεις λήψης αποφάσεων στην Κύπρο παρουσιάζει περιθώρια βελτίωσης σε όλους τους τομείς, και ειδικότερα στον πολιτικό στίβο.
  • Στον τομέα της εργασίας η πρόοδος είναι βραδύτερη εξαιτίας του συνεχιζόμενου φαινομένου του διαχωρισμού με βάση το φύλο.

Η Κύπρος μείωσε το χάσμα αμοιβών στο 13,7% το 2017, ανέφερε η Υπουργός Εργασίας

Ειδικότερα όσον αφορά στον τομέα της Εργασίας, όπως υποστήριξε στην ημερίδα, η Υπουργός Εργασίας Ζέτα Αιμιλιανίδου  ότι «η Κύπρος κατάφερε να μειώσει σημαντικά το χάσμα αμοιβών ανάμεσα στα δύο φύλα, το οποίο το 2017 υποχώρησε στο 13,7% σε σχέση με 16% στην ΕΕ». Σύμφωνα με την Υπουργό, ένα ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων που σχεδίασε και υλοποίησε το διάστημα 2010-2015 το Υπουργείο Εργασίας, ύψους 2 εκ. ευρώ, και το οποίο αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση των αιτιών που δημιουργούν και συντηρούν το χάσμα αμοιβών, οδήγησε σε σημαντική μείωση του χάσματος.
 
Ωστόσο, η Υπουργός υπογράμμισε ότι το χάσμα αμοιβών, αποτελεί τόσο κοινωνική διάκριση, όσο και εμπόδιο στην οικονομική ανεξαρτησία και ανάπτυξη των γυναικών. «Η διάκριση στις αμοιβές σημαίνει μειωμένες απολαβές για τις γυναίκες και τις οικογένειές τους, αποτρέπει την πλήρη αξιοποίηση του γυναικείου εργατικού δυναμικού και έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις αφού οι χαμηλότεροι μισθοί συνεπάγονται μειωμένες συντάξεις στο μέλλον και αυξάνουν τον κίνδυνο της φτώχειας στην τρίτη ηλικία»,.
 
Η κ. Αιμιλιανίδου είπε πως το Υπουργείο προωθεί μέτρα πολιτικής στο πλαίσιο της ευρύτερης πολιτικής για την απασχόληση και παρακολουθεί την εφαρμογή των νόμων για την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην απασχόληση, την προστασίας της μητρότητας, πατρότητας και τη νομοθεσία κατά των διακρίσεων στον τομέα της απασχόλησης. Μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στην πρόσφατη τροποποίηση για επέκταση της απαγόρευσης της απόλυσης, ή προειδοποίηση απόλυσης της μισθωτής γυναίκας από τρεις μήνες μετά το πέρας της άδειας μητρότητας σε πέντε μήνες, καθώς και στην προσθήκη της επιλογής της μιας ώρας για αξιοποίηση του ωραρίου εργασίας για χρονικό διάστημα εννέα μηνών για αποθήκευση του μητρικού γάλακτος ώστε να περιληφθεί και το θέμα της παροχής και προστασίας του μητρικού θηλασμού κατά τη διάρκεια της εργασίας της μισθωτής.
 
Σημείωσε ακόμα ότι ο Εθνικός Φορέας Πιστοποίησης – σκοπός του οποίου είναι η πιστοποίηση επιχειρήσεων οι οποίες εφαρμόζουν πολιτικές που διασφαλίζουν στο προσωπικό τους συνθήκες ισότητας των φύλων και ειδικότερα την αρχή της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών- έχει πιστοποιήσει μέχρι σήμερα 52 εταιρείες/οργανισμούς, περιλαμβανομένων μεγάλων και μικρομεσαίων εταιρειών, δήμων, μη κερδοσκοπικών οργανισμών και πανεπιστημίων.
 
Μεγαλύτερη πρόκληση ο τομέας του χρόνου
 
Επισημαίνεται ότι η μεγαλύτερη πρόκληση εντοπίζεται στον τομέα του χρόνου, καθώς στην Κύπρο η κατανομή του χρόνου που αφιερώνεται σε κοινωνικές δραστηριότητες είναι πολύ λιγότερο ισότιμη μεταξύ των φύλων ,σε σύγκριση με την ΕΕ.
 
Μεταξύ των ζευγαριών που έχουν παιδιά, το 92 % των γυναικών έχει ευθύνες καθημερινής φροντίδας έναντι του 70 % των ανδρών. Το 78 % των γυναικών που έχουν γεννηθεί σε χώρα εκτός ΕΕ αναλαμβάνουν ευθύνες καθημερινής φροντίδας για μία ώρα ή περισσότερο, έναντι ποσοστού μόλις 44 % των ανδρών της ίδιας ομάδας. Το 81 % των γυναικών, έναντι του 27 % μόνο των ανδρών, μαγειρεύουν και εκτελούν καθημερινά οικιακές εργασίες για τουλάχιστον μία ώρα. Το χάσμα μεταξύ των φύλων είναι μεγαλύτερο στα άτομα με αναπηρία (88 % και 18 %, αντιστοίχως) και στις γυναίκες και στους άνδρες που έχουν γεννηθεί σε χώρα εκτός ΕΕ (96 % και 13 %, αντιστοίχως). Σε όλα τα ζευγάρια, με ή χωρίς παιδιά, το χάσμα μεταξύ των φύλων αντιστοιχεί σε σχεδόν 60 εκατοστιαίες μονάδες εις βάρος των γυναικών.

Η ανισότητα όσον αφορά την κατανομή του χρόνου στο σπίτι επεκτείνεται και στις κοινωνικές δραστηριότητες. Οι άνδρες έχουν διπλάσιες πιθανότητες σε σύγκριση με τις γυναίκες να συμμετέχουν σε αθλητικές, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες εκτός σπιτιού.
 
Το χάσμα αυτό αυξάνεται θεαματικά στα ζευγάρια με παιδιά, όπου οι άνδρες συμμετέχουν σε τέτοιου είδους δραστηριότητες κατά έξι φορές περισσότερο από τις γυναίκες.
 
Η συμμετοχή σε εθελοντικές ή φιλανθρωπικές δραστηριότητες, ωστόσο, είναι ελαφρώς υψηλότερη στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες. Μεταξύ των γυναικών, το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετοχής σε τέτοιου είδους δραστηριότητες παρουσιάζουν οι γυναίκες με σύντροφο και με παιδιά ενώ, μεταξύ των ανδρών, το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετοχής καταγράφουν οι άνδρες χωρίς σύντροφο. Το 21 % των παιδιών ηλικίας κάτω των τριών ετών είναι εγγεγραμμένα σε κέντρο παιδικής μέριμνας, όπως επίσης και το 80 % των παιδιών μεταξύ της ηλικίας των τριών ετών και της ηλικίας της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης.
 
Επομένως, η Κύπρος δεν έχει εκπληρώσει κανέναν από τους δύο «στόχους της Βαρκελώνης», δηλαδή την παροχή βρεφονηπιακής μέριμνας τουλάχιστον στο 33 % των παιδιών ηλικίας κάτω των τριών ετών και την παροχή παιδικής μέριμνας, τουλάχιστον στο 90 % των παιδιών, μεταξύ της ηλικίας των τριών ετών και της ηλικίας της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης.